{"id":10732,"date":"2019-05-10T12:29:27","date_gmt":"2019-05-10T09:29:27","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=10732"},"modified":"2022-01-17T00:07:48","modified_gmt":"2022-01-16T21:07:48","slug":"kara-delik-kendini-ele-verdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2019\/05\/10\/kara-delik-kendini-ele-verdi\/","title":{"rendered":"Kara Delik Kendini Ele Verdi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ya\u011fmur Ceren KURAL<\/strong><\/p>\n<p>Kara delik; astrofizikte, \u00e7ekim alan\u0131 her t\u00fcrl\u00fc maddesel olu\u015fumun ve \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n kendisinden ka\u00e7mas\u0131na izin vermeyecek derecede g\u00fc\u00e7l\u00fc olan, k\u00fctlesi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir cisimdir.<\/p>\n<p>ABD Ulusal Bilim Vakf\u0131\u2019n\u0131n 2012\u2019de bir kara deli\u011fin \u00e7evresini g\u00f6zlemlemek i\u00e7in kurulan Event Horizon Teleskobu\u2019ndan (EHT) elde etti\u011fi g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, NASA taraf\u0131ndan 10 Nisan\u2019da yay\u0131mland\u0131. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcyle d\u00fcnya tarihinde ilk kez bir kara deli\u011fin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>\u0130stanbul \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Astronomi ve Uzay Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Hasan H\u00fcseyin Eseno\u011flu ile kara delikler hakk\u0131nda konu\u015ftuk.<\/p>\n<p>Kara deli\u011fi, k\u00fctlesinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131 hi\u00e7bir \u015feyin bu cisimden ka\u00e7amamas\u0131yla tan\u0131mlayan Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, kara deli\u011fin y\u0131ld\u0131zlar\u0131n bir \u00f6l\u00fcm bi\u00e7imi oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p><strong>\u201cKara Delik \u00d6l\u00fc Bir Y\u0131ld\u0131z\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, kara delik d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm nesnelerin \u0131\u015f\u0131ma yapt\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek, \u201cDi\u011fer nesneler \u0131\u015f\u0131ma yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in biz onlar\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Kara delikten bilgi i\u00e7erikli \u0131\u015f\u0131k gelemedi\u011fi i\u00e7in onu g\u00f6remiyoruz. Delikten kast\u0131m\u0131z \u00e7ukur burada. Kara delikte k\u00fctle \u00e7ekiminin g\u00f6md\u00fc\u011f\u00fc bir e\u011frilik var\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p>Kara deli\u011fin bir y\u0131ld\u0131z kadavras\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, \u201cY\u0131ld\u0131zlar da do\u011fuyorlar, milyar y\u0131llarca ya\u015f\u0131yorlar ve yakacaklar\u0131 bir enerji kalmad\u0131\u011f\u0131nda \u00f6l\u00fcyorlar. Uzayda bir y\u0131ld\u0131z mezarl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edebiliriz. Kara delik de \u00f6l\u00fc bir y\u0131ld\u0131z. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u00fctleye sahip olan bir y\u0131ld\u0131z\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlamas\u0131yla kara delik olu\u015fuyor\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>\u201cK\u00fctleleri \u00c7ok B\u00fcy\u00fck, Boyutlar\u0131ysa \u00c7ok K\u00fc\u00e7\u00fck\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, kara deliklerin s\u0131k\u0131\u015f\u0131k nesneler oldu\u011funu kaydederek madde yo\u011funluklar\u0131n\u0131n d\u00fcnya \u015fartlar\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fclemeyecek d\u00fczeyde \u00e7ok fazla oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>Kara deliklerin, k\u00fctlelerinin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck, boyutlar\u0131n\u0131n ise \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu ifade eden Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, \u201cKara deliklerin d\u00f6nmeleri ise \u00e7ok h\u0131zl\u0131d\u0131r. E\u011fer kara deli\u011fin yan\u0131nda \u00e7ift y\u0131ld\u0131z varsa \u00e7ok daha etkilidir. Bu durum uzay zaman\u0131n\u0131 hareket ettirecek g\u00fc\u00e7te. Kara delikler \u00e7ok tehlikelidir. Etraf\u0131n\u0131 bo\u015faltaca\u011f\u0131 i\u00e7in yan\u0131m\u0131zda olmas\u0131n\u0131 istemeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir durumda hayat olmaz\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Kara Deli\u011fi Canland\u0131rmalarla Biliyorduk<\/strong><\/p>\n<p>Her kara deli\u011fin birbirinden farkl\u0131 oldu\u011funu dile getiren Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc payla\u015f\u0131lan kara deli\u011fin en b\u00fcy\u00fck kara deliklerden oldu\u011funu kaydederek s\u00f6zlerine \u015fu \u015fekilde devam etti: \u201cG\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc payla\u015f\u0131lan kara deli\u011fin en b\u00fcy\u00fcklerden olmas\u0131n\u0131n nedeni, kara deli\u011fin etkisinin teleskoplardan b\u00fcy\u00fck bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmesi i\u00e7indir. D\u00fcnya tabanl\u0131 verilerden ortaya \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir kara delik se\u00e7ilmi\u015ftir. Bu nedenden dolay\u0131 k\u00fctlesi b\u00fcy\u00fck olan bir kara delik se\u00e7ilerek g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc payla\u015f\u0131ld\u0131.\u201d<\/p>\n<p>Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, kara deli\u011fin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn payla\u015f\u0131lmas\u0131yla, \u201c\u0130lk kez kara delik g\u00f6r\u00fcnt\u00fc haline geldi. \u015eu ana kadar olan t\u00fcm kara delik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ressamlar\u0131n \u00e7izdi\u011finden ibaretti. Canland\u0131rmalarla biliyorduk kara deli\u011fi. \u015eimdi uzay\u0131n kendisini ele vermesiyle g\u00f6r\u00fcyoruz\u201d diyerek s\u00f6zlerini noktalad\u0131.<\/p>\n<div id='gallery_1' class='gallery galleryid-10732 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n                <div class='gallery-icon landscape'>\n                    <a href='https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/DSC4157.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail lazyload\" alt=\"\" data-src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/DSC4157-150x150.jpg\" data-sizes=\"auto\" data-srcset=\"\" data-expand=\"700\" \/><\/a>\n                <\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n                <div class='gallery-icon landscape'>\n                    <a href='https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/DSC0737.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail lazyload\" alt=\"\" data-src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/DSC0737-150x150.jpg\" data-sizes=\"auto\" data-srcset=\"\" data-expand=\"700\" \/><\/a>\n                <\/div><\/figure>\n                <br style='clear: both' \/>\n            <\/div>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kara delik; astrofizikte, \u00e7ekim alan\u0131 her t\u00fcrl\u00fc maddesel olu\u015fumun ve \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n kendisinden ka\u00e7mas\u0131na izin vermeyecek derecede g\u00fc\u00e7l\u00fc olan, k\u00fctlesi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir cisimdir.ABD Ulusal Bilim Vakf\u0131\u2019n\u0131n 2012\u2019de bir kara deli\u011fin \u00e7evresini g\u00f6zlemlemek i\u00e7in kurulan Event Horizon Teleskobu\u2019ndan (EHT) elde etti\u011fi g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, NASA taraf\u0131ndan 10 Nisan\u2019da yay\u0131mland\u0131. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcyle d\u00fcnya tarihinde ilk kez bir kara deli\u011fin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu. \u0130stanbul \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Astronomi ve Uzay Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Hasan H\u00fcseyin Eseno\u011flu ile kara delikler hakk\u0131nda konu\u015ftuk.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":10738,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[823,841,840],"class_list":["post-10732","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim","tag-doc-dr-hasan-huseyin-esenoglu","tag-kara-delik","tag-nasa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10732"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10732\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}