{"id":14297,"date":"2020-05-02T17:51:39","date_gmt":"2020-05-02T14:51:39","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=14297"},"modified":"2020-05-02T17:51:40","modified_gmt":"2020-05-02T14:51:40","slug":"pandemi-surecinin-psikolojik-etkileri-virus-kadar-hizla-yayiliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2020\/05\/02\/pandemi-surecinin-psikolojik-etkileri-virus-kadar-hizla-yayiliyor\/","title":{"rendered":"Pandemi S\u00fcrecinin Psikolojik Etkileri Vir\u00fcs Kadar H\u0131zla Yay\u0131l\u0131yor"},"content":{"rendered":"\n

Hande Nur OCAK<\/strong>

<\/p>\n\n\n\n

Yeni tip koronavir\u00fcs (COVID-19) fizyolojik problemler yaratmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra psikolojik ve davran\u0131\u015fsal sorunlara da sebep oluyor.
K\u00fcresel salg\u0131n\u0131n bireyin psikolojisi \u00fczerindeki etkilerini anlatan \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130stanbul T\u0131p Fak\u00fcltesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Prof. Dr. G\u00fcler Bahad\u0131r, korku ve kayg\u0131larla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in nelerin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda da \u00f6nemli bilgiler verdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00d6nemli Olan Duygularla Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Ba\u015fa \u00c7\u0131kma Yollar\u0131n\u0131 Geli\u015ftirmektir\u201d<\/strong>
Koronavir\u00fcs (2019-nCoV) ve olu\u015fturdu\u011fu hastal\u0131k COVID-19 i\u00e7in ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden beri \u00e7e\u015fitli tedavi algoritmalar\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her yerinde geli\u015ftirilmeye devam etti\u011fini kaydeden Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar vir\u00fcs\u00fc ve yaratt\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 tam olarak tan\u0131mlay\u0131p, a\u015f\u0131 ve kesin tedavi protokolleri olu\u015fturdu\u011funda kayg\u0131 ve korkular azalmaya ba\u015flayacakt\u0131r\u201d dedi. \u00d6ncelikle kayg\u0131 ve korkular\u0131n nedeni \u00fczerinde durulmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cEvrimsel s\u00fcre\u00e7te kayg\u0131 ve korkunun hem bireyi hem de t\u00fcr\u00fc korudu\u011funu biliyoruz. Belirsizlik durumunun bu kadar fazla oldu\u011fu bir s\u00fcre\u00e7te, insanlar\u0131n kayg\u0131 ve korku duygular\u0131 i\u00e7inde olmas\u0131 \u00e7ok do\u011fal ve anla\u015f\u0131labilir. \u00d6nemli olan bu duygularla sa\u011fl\u0131kl\u0131 ba\u015fa \u00e7\u0131kma yollar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmektir\u201d dedi.

Prof. Dr. Bahad\u0131r, k\u00fcresel salg\u0131n\u0131n bireyin psikolojisi \u00fczerindeki etkilerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralad\u0131: \u201cKi\u015finin ki\u015fili\u011fi, ya\u015f\u0131, sosyo-ekonomik-k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczeyi, stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kma becerileri, de\u011ferleri, ya\u015fam felsefesi vb. pek \u00e7ok etkene ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. Belirsizli\u011fin h\u00e2kim oldu\u011fu bir salg\u0131n hastal\u0131k s\u00fcrecinde hastalanma ve \u00f6l\u00fcm korkusu en ba\u015fta gelen korkular. Ki\u015filer kendilerinin ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n hastalanmas\u0131ndan ve \u00f6l\u00fcm\u00fcnden endi\u015fe duyuyorlar. Ayr\u0131ca i\u015fini g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmek, okulundan mezun olabilmek, ge\u00e7imini sa\u011flamak, hastalanmaktan korunmak istiyorlar. Bu konularda \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretilmediyse, \u00f6rne\u011fin s\u00fcre\u00e7te i\u015fsiz kald\u0131ysa kayg\u0131 ve endi\u015feleri artabiliyor do\u011fal olarak.\u201d

Korku ve kayg\u0131larla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in \u00f6ncelikle kendimizi tan\u0131mam\u0131z, duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizin davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini bilmemiz gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cOlumsuz depresif d\u00fc\u015f\u00fcnceler ki\u015fide olumsuz duygulara neden olur ve onlar da i\u00e7e \u00e7ekilme davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 geli\u015ftirir. Bu olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcnceleri kendimizi s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131, endi\u015feli, karamsar, \u00e7aresiz vb. duygular i\u00e7inde buldu\u011fumuzda, o s\u0131rada akl\u0131m\u0131zdan ge\u00e7en d\u00fc\u015f\u00fcncenin, c\u00fcmlenin ne oldu\u011funu bularak tan\u0131yabiliriz. Olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcnceleri bir k\u00e2\u011f\u0131da yazarak yerlerine alternatif c\u00fcmle olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fabiliriz\u201d dedi. \u201c\u00d6rne\u011fin, \u201cevde kalmak zorunda olmaktan \u00e7ok s\u0131k\u0131l\u0131yorum, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm gitti\u201d gibi bir c\u00fcmle ki\u015finin akl\u0131ndan ge\u00e7iyorsa buna alternatif c\u00fcmle \u201cevet biraz k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f hissediyorum ama sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m yerinde, hastanede yat\u0131yor olabilirdim \u015fu an\u201d gibi c\u00fcmleler olu\u015fturabilir ki\u015fi. Korku, kayg\u0131 ve endi\u015felerle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in derin nefes \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 (diyafram solunumu), gev\u015feme egzersizi gibi bedeni rahatlatacak davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 teknikleri uygulayabilir\u201d diyen Prof. Dr. Bahad\u0131r, bu t\u00fcr egzersizlere internetten kolayl\u0131kla ula\u015f\u0131labildi\u011fini ifade etti.

Gereksiz ve Yanl\u0131\u015f Bilgiler Kayg\u0131, Endi\u015fe Ve Korku Duygusunu Artt\u0131rabilir<\/strong>
\u00d6zellikle soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 ve evde kalma s\u00fcre\u00e7leri nedeniyle yeni bir ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u0130nsan sosyal bir varl\u0131k. Bu nedenle evde kalman\u0131n getirdi\u011fi k\u0131s\u0131tlanma ve izole olma hali ki\u015finin duygusal olarak kendini bask\u0131 alt\u0131nda hissetmesine neden olabilir. Bu s\u00fcreci sa\u011fl\u0131kl\u0131 ge\u00e7irmek i\u00e7in \u00f6nerilenler genellikle benzer \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yor\u201d diyerek s\u0131ralad\u0131:
\u2022 Hastal\u0131ktan ve vir\u00fcsten korunma ile ilgili do\u011fru kaynaklardan bilgilenmek.
\u2022 Hijyen konusunda yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri \u00f6\u011frenip uygulamak.
\u2022 Gereksiz ve yanl\u0131\u015f bilgiler kayg\u0131, endi\u015fe ve korku duygusunu artt\u0131rabilir. Do\u011fru bilgi kaynaklar\u0131na ula\u015fmak ve onlardan yararlanmak.
\u2022 Sosyal medyada ge\u00e7irilen zaman\u0131 s\u0131n\u0131rlamak.
\u2022 G\u00fcnl\u00fck bir rutin olu\u015fturmak ya\u015fam\u0131n normal s\u00fcrecinde devam etti\u011fi duygusunu olu\u015fturur. Uyku, beslenme, \u00e7al\u0131\u015fma vb. zamanlar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca bir rutin programa almak. Ancak bu programa uymaya \u00e7al\u0131\u015fmak da kayg\u0131 olu\u015fturuyorsa daha esnek bir program da olu\u015fturulabilir.
\u2022 Evde kalma s\u00fcrecinin \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 ile birlikte evden \u00e7evrimi\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmalar artt\u0131. B\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenine al\u0131\u015fk\u0131n olmayan orta ve ileri ya\u015ftakiler taraf\u0131ndan bu yeni \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenine uymak ba\u015flang\u0131\u00e7ta biraz endi\u015feyle kar\u015f\u0131land\u0131. Ancak genellikle uyum sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u00fcyorum. Online \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in de baz\u0131 rutinler ve d\u00fczenlemeler yapmak, dinlenme aralar\u0131 vermek iyi olur.
\u2022 Basit de olsa evde baz\u0131 sportif, bedensel egzersizler yapmak bedenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gereklidir. \u0130nternette de pek \u00e7ok kaynak bulunabilir.
\u2022 Zaman bulunamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ertelenen ev d\u00fczenlemelerini yapmak, okunamayan kitaplar\u0131 okumak, internette \u00fccretsiz olarak sunulan filmleri-konserleri-tiyatrolar\u0131 izlemek ve ki\u015fiyi yap\u0131nca iyi hissettirecek etkinlikleri yapmas\u0131 ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir.
\u2022 Sosyal mesafe nedeniyle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclemeyen yak\u0131nlarla, aileyle, arkada\u015flarla sosyal ya\u015fam\u0131n ba\u015fka bir formda da olsa devam etti\u011fi duygusunu ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in telefonla\u015fmak, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc bulu\u015fmalar yapmak.
\u2022 \u00c7evrede maddi ya da manevi olarak yard\u0131m edilebilecek birileri varsa, \u00f6rne\u011fin yaln\u0131z ya\u015fayan ya\u015fl\u0131lar, sizin de ko\u015fullar\u0131n\u0131z uygunsa onlara destek olmaya \u00e7al\u0131\u015fmak duygusal olarak size iyi gelecektir. \u00d6rne\u011fin, yaln\u0131z ya\u015fayan ya\u015fl\u0131n\u0131n al\u0131\u015fveri\u015fini yapmak, her g\u00fcn telefonla aray\u0131p hat\u0131r\u0131n\u0131 sormak, s\u00fcre\u00e7te i\u015fsiz kalan birine maddi destek olmak gibi dayan\u0131\u015fmalar duygusal olarak ki\u015fiye iyi hissettirir. <\/p>\n\n\n\n

Y\u00fcksek D\u00fczeyde Kayg\u0131, Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k Sisteminin Zay\u0131flamas\u0131na Neden Oluyor<\/strong>
\u0130nsan\u0131n \u2018biyo-psiko-sosyal\u2019 bir varl\u0131k oldu\u011funa de\u011finen Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cBir sistem olarak d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak, sistemin i\u00e7inde ar\u0131zalanan bir par\u00e7a sistemin t\u00fcm\u00fcn\u00fc etkiler. Bu nedenle kayg\u0131 d\u00fczeyi y\u00fcksek olan ve\/veya depresif ki\u015filik yap\u0131s\u0131nda olan ki\u015filerin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerinin uzun vadede zarar g\u00f6rme ihtimali y\u00fcksektir. Kortizol stres hormonu olarak tan\u0131mlanan bir hormondur. Asl\u0131nda bedenimiz stresi alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131nda salg\u0131lanan bedeni koruyucu bir tepkidir. Bedeni kan \u015fekeri ve tansiyon d\u00fczeylerini koruyarak dengede tutmaya, homeostasisi s\u00fcrd\u00fcrmeye ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini korumaya programlanm\u0131\u015ft\u0131r\u201d dedi. Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cDi\u011fer bir deyi\u015fle, gerekti\u011fi kadar salg\u0131lanan kortizol\u00fcn bedeni koruma i\u015flevi vard\u0131r. Ancak stres uzun s\u00fcreli oldu\u011funda kandaki kortizol d\u00fczeyi de y\u00fcksek kal\u0131r ve bedenimizde y\u00fcksek tansiyon, diyabet(\u015feker hastal\u0131\u011f\u0131),kronik iltihap s\u00fcre\u00e7leri vb pek \u00e7ok fiziksel hastal\u0131k geli\u015fmeye ba\u015flar. \u00d6zetle y\u00fcksek d\u00fczeyde kayg\u0131 bedende stres yaratarak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin zay\u0131flamas\u0131na, hatta uzun vadede \u00e7\u00f6kmesine ve ciddi fiziksel hastal\u0131klara zemin haz\u0131rlamas\u0131na neden olur\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cPandemi Bedensel Oldu\u011fu Kadar Ruhsal Ve Toplumsal Bir Kriz Durumu Olu\u015fturdu\u201d<\/strong>
\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n salg\u0131nlara kar\u015f\u0131 verdi\u011fi tepkiler hakk\u0131nda bilgi veren Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201c\u00d6ncelikle \u00e7ok uzun y\u0131llard\u0131r ya\u015fanmam\u0131\u015f bir durumu biraz irdelemek istiyorum. Salg\u0131n hastal\u0131k (epidemi) hele Covid-19 gibi k\u00fcresel salg\u0131n hastal\u0131k (pandemi) bedensel oldu\u011fu kadar ruhsal ve toplumsal bir kriz durumu olu\u015fturdu. En \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri belirsizlik hali\u201d diyerek, hastal\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitli fiziksel belirtilerinin oldu\u011funu hat\u0131rlatt\u0131.
\u201cBelirtiler ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterebiliyor. Keza tedavi algoritmalar\u0131 da neredeyse her g\u00fcn yenileniyor ve de\u011fi\u015fiyor. Tan\u0131 ve tedavi s\u00fcre\u00e7lerinde, ara\u015ft\u0131rmalarda g\u00f6rev alan bilim insanlar\u0131 bulgular\u0131n\u0131 yay\u0131nl\u0131yorlar bir yandan. San\u0131r\u0131m en k\u0131sa s\u00fcrede en \u00e7ok bilimsel yay\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem olarak da ge\u00e7ecek bu k\u00fcresel salg\u0131n d\u00f6nemi\u201d diyen Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cTan\u0131 ve tedavideki belirsizlik, salg\u0131n bittikten sonraki s\u00fcre\u00e7lerdeki belirsizlik hali, \u00f6zellikle y\u00fcksek kayg\u0131 d\u00fczeyi olan bireylerin kayg\u0131s\u0131n\u0131 y\u00fckseltir. Stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kma becerileri d\u00fc\u015f\u00fck olan ki\u015filer de bu belirsizlik s\u00fcrecinde kayg\u0131 bozuklu\u011fu geli\u015ftirebilirler\u201d dedi.
Prof. Dr. Bahad\u0131r, salg\u0131n durumuna verilen tepkiler, belirsizlik durumuna verilebilecek tepkiler ve stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kma becerileri d\u0131\u015f\u0131nda, ki\u015filik yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ki\u015fiden ki\u015fiye, ya\u015fa(\u00e7ocuk-gen\u00e7- eri\u015fkin ya\u015fl\u0131), sosyo-ekonomik-k\u00fclt\u00fcrel duruma vb. pek \u00e7ok ba\u015fka etkene g\u00f6re de de\u011fi\u015febilece\u011fini dile getirdi ve \u015fu \u00f6rne\u011fi verdi: \u201c\u0130ki eri\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Ki\u015filik yap\u0131lar\u0131n\u0131n ve stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kma d\u00fczeylerinin de benzer oldu\u011funu, e\u011fitim ve \u00f6zelliklerinin de benzer oldu\u011funu var sayal\u0131m. Biri salg\u0131n s\u00fcrecinde ekonomik olarak \u00e7ok az veya hi\u00e7 etkilenmemi\u015f olsun, di\u011feri ise i\u015fini kaybetmi\u015f olsun. Hastal\u0131\u011f\u0131n kendisinin yaratt\u0131\u011f\u0131 bula\u015fma, hastalanma hatta \u00f6lme olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n bu iki ki\u015fide yaratt\u0131\u011f\u0131 tepkileri yine farkl\u0131 olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm kayg\u0131lar\u0131n \u00fcst\u00fcne bir de ge\u00e7im kayg\u0131s\u0131 eklenmi\u015f olacakt\u0131r\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ocuklar \u0130\u00e7in Rutin Bir Ya\u015fam Program\u0131 Olu\u015fturulmal\u0131<\/strong>
Salg\u0131n s\u00fcrecinde \u00e7ocuklu ailelere \u00e7ok fazla sorumluluk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade eden Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cOkullar kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7evrimi\u00e7i dersler ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklara evden e\u011fitim programlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek, evde derslerini, \u00f6devlerini yaparken kontrol etmek vb. belki \u00f6nceden yap\u0131lmayan i\u015fler eklendi anne-baban\u0131n ya\u015fam\u0131na. Keza kre\u015f ya da anaokulunda olan \u00e7ocuklar\u0131n evde kalmaya ba\u015flamas\u0131 da anne-babalar i\u00e7in \u00e7ocuklara program olu\u015fturma zorunlulu\u011funu getirdi\u201d dedi. \u00c7ocuklar i\u00e7in rutin bir ya\u015fam program\u0131 olu\u015fturman\u0131n \u00f6neminden bahseden Prof. Dr. Bahad\u0131r, beslenme, uyku, oyun ve etkinlik saatleri olu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.
\u201cSalg\u0131n hastal\u0131k bir maraton s\u00fcreci olarak devam ediyor. Hatta maratonun ka\u00e7 kilometre oldu\u011funu bilmiyoruz. Bilinmezli\u011fin bu kadar \u00f6n planda oldu\u011fu s\u00fcre\u00e7te, anne-baba olarak kendini t\u00fcketmeden \u00e7ocuklar i\u00e7in program yapmak \u00f6nem kazand\u0131. Ailece ge\u00e7irilen zamanlar, hep birlikte oynanacak oyunlar olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi \u00e7ocu\u011fun ya\u015f\u0131na g\u00f6re yaln\u0131z ba\u015f\u0131na ge\u00e7irece\u011fi zamanlar da programlanmal\u0131d\u0131r\u201d diyen Prof. Dr. Bahad\u0131r, anne ya da baba \u00e7ocuk(lar)la yaln\u0131z bire bir de zaman ge\u00e7irecek \u015fekilde bir d\u00fczen olu\u015fturmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n

\u201cT\u0131pta \u201cHastal\u0131k De\u011fil, Hasta Vard\u0131r\u201d Denir\u201d<\/strong>
Toplum taraf\u0131ndan hastalanan ve iyile\u015fen ki\u015fiye \u201chastal\u0131kl\u0131\u201d diye etiketleme yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini vurgulayan Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cBurada en \u00f6nemli sorun \u2018damgalanma\u2019 konusu. Ge\u00e7mi\u015fteki veba salg\u0131n\u0131ndan kalma \u201cvebal\u0131 sanki herkes uzak duruyor ondan\u201d \u015feklinde kullan\u0131lan bir tamlama var. Ayn\u0131 tehlikeyi Covid-19 k\u00fcresel salg\u0131n\u0131nda da g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131m. Ge\u00e7en hafta g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir haberde, Covid-19 tan\u0131s\u0131 ile hastanede tedavi olup iyile\u015fen bir gen\u00e7 k\u0131z\u0131 babas\u0131n\u0131n eve almak istemedi\u011fini; annesinin de \u201chastaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kimse duymas\u0131n, seninle kimse evlenmez\u201d dedi\u011fini okudum. Bu haber \u00f6rne\u011fi ki\u015fi hastalan\u0131p iyile\u015fse bile damgaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Damgalanman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek gerek. D\u00fczg\u00fcnce anla\u015f\u0131l\u0131r c\u00fcmlelerle hastal\u0131k ve iyile\u015fme s\u00fcreci ile ilgili yetkili ki\u015filer, \u00f6rne\u011fin sa\u011fl\u0131k bakan\u0131 taraf\u0131ndan toplumun bilgilendirilmesi gerekiyor\u201d dedi.
\u201cHastalan\u0131p iyile\u015fen her ki\u015finin mutlaka bir uzmandan psikolojik destek almak zorunda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cHer bireyin stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kma becerisi farkl\u0131d\u0131r. Baz\u0131 ki\u015filer daha kolay ba\u015fa \u00e7\u0131kar ve yard\u0131m almalar\u0131na gerek kalmaz. Baz\u0131 ki\u015filer yard\u0131m almak isteyebilir\u201d diyerek, \u201cE\u011fer ki\u015fi \u00fcz\u00fcnt\u00fc, su\u00e7luluk, \u00e7aresizlik, keder, umutsuzluk, karamsarl\u0131k vb. depresif duygular\u0131 ya\u015f\u0131yorsa; uyku ve i\u015ftah d\u00fczeni bozulduysa, ki\u015fi her zamankinden daha az veya daha \u00e7ok uyuyorsa, daha az ve daha \u00e7ok yiyiyorsa; dikkatini toparlamakta zorlan\u0131yor, konsantre olam\u0131yorsa, hat\u0131rlama zorluklar\u0131 ya\u015f\u0131yorsa ruhsal yard\u0131m almak i\u00e7in uzmana ba\u015fvurabilir\u201d dedi. Prof. Dr. Bahad\u0131r, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u201cHastalanan ki\u015finin hastal\u0131k alg\u0131s\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l seyretti\u011fi, ki\u015finin hastal\u0131k durumuyla nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 vb. bir\u00e7ok etkene g\u00f6re ki\u015fide travmatik etkiler g\u00f6r\u00fclebilir, g\u00f6r\u00fclmeyebilir ya da \u00e7ok az g\u00f6r\u00fclebilir. Bu nedenle t\u0131pta \u201chastal\u0131k de\u011fil, hasta vard\u0131r\u201d denilir. Baz\u0131 ki\u015filer i\u00e7in \u201chastal\u0131k\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc duymak bile kayg\u0131 ve korku yarat\u0131rken, baz\u0131 ki\u015filer \u201chastalan\u0131l\u0131r ve iyile\u015filir\u201d diye yakla\u015f\u0131rlar. Hastalanan baz\u0131 ki\u015filer hastal\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a a\u011f\u0131r yo\u011fun bak\u0131mda ent\u00fcbe edilerek ge\u00e7irip iyile\u015firken baz\u0131 ki\u015filer ayaktan evde tedavi edilerek ge\u00e7irir. Bu nedenle iki kere iki d\u00f6rt eder gibi kesin genellemeler yapmak zordur.\u201d <\/p>\n\n\n\n

Fark\u0131ndal\u0131k \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Ki\u015fiyi Gelecek \u0130\u00e7in Kayg\u0131lanmaktan Koruyor<\/strong>
\u0130nsanlar\u0131n evde ge\u00e7irdi\u011fi zamanlarda ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumas\u0131 ad\u0131na yapmas\u0131 gereken egzersizler oldu\u011funu belirten Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cBasit sportif egzersizler, yoga, dans etmek vb. egzersizler hem beden i\u00e7in hem de ruhsal olarak ki\u015fiye \u00e7ok iyi gelir. Hatta aile ile yap\u0131lan bir sosyal etkinli\u011fe bile d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. Ailenin ortak bir etkinli\u011fi olur. Gev\u015feme ve derin nefes \u00e7al\u0131\u015fma (diyafram solunumu) yapmak, bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kma ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in fark\u0131ndal\u0131k (mindfulness) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, meditasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapmak ve rutin programa almak da \u00e7ok etkili y\u00f6ntemlerdir\u201d dedi. Fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u201can\u201d da kalmay\u0131 \u00f6\u011fretti\u011fini ve gelecek i\u00e7in kayg\u0131lanmaktan ki\u015fiyi korudu\u011funu s\u00f6yleyen Prof. Dr. Bahad\u0131r, \u201cRuhsal olarak daha dingin ve huzurlu hisseder, endi\u015feleri azal\u0131r, kendini \u00e7ok daha iyi hisseder\u201d dedi.
K\u00fcresel salg\u0131n s\u00fcrecinin pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131 ve ileti\u015fimleri etkiledi\u011fini belirten Prof. Dr. Bahad\u0131r, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u201cBelki aile bireyleri ya\u015famlar\u0131 boyunca ilk kez bu kadar uzunca bir s\u00fcre bir arada olmak zorunda kald\u0131lar. Belki de y\u0131llard\u0131r ba\u015fka \u015fehirde \u00fcniversitede okuyan, eve sadece tatillerde birka\u00e7 g\u00fcn u\u011frayan bir gen\u00e7, ailesiyle uzun s\u00fcreli olarak tekrar bir araya gelince kendindeki ve aile bireylerindeki de\u011fi\u015fiklikleri fark edebilir, keza ailesi de onu de\u011fi\u015fmi\u015f bulabilir. Hep \u015f\u00f6yle s\u00f6ylenir, duymu\u015fsunuzdur Japoncada kriz s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn di\u011fer anlam\u0131 f\u0131rsat demektir. Ailenin uzun s\u00fcreli bir arada olmas\u0131 aile dinamikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kriz olarak ya\u015fanabilece\u011fi gibi f\u0131rsata da \u00e7evrilebilir. Birbirleriyle vakit ge\u00e7irmek, birlikte etkinlik yapmak, \u00f6rne\u011fin bir film izlemek aile bireyleri aras\u0131ndaki sevgi ba\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirebilir ya da tam tersine zay\u0131flatabilir. Asl\u0131nda o zamana kadar aile dinami\u011finin nas\u0131l oldu\u011fu bir arada olma s\u00fcrecinin en iyi belirte\u00e7lerinden biridir. Birbirine olumsuz hisler i\u00e7inde olan, \u00f6fke duyan ancak bunu bast\u0131ran bireylerden olu\u015fan bir ailede bir arada olmak zorunda kal\u0131nca \u00f6fke patlamalar\u0131, tart\u0131\u015fmalar, kavgalar artabilir. E\u011fer salg\u0131n s\u00fcreci \u00f6ncesinde aile i\u00e7inde olumlu duygular h\u00e2kimse onlar geli\u015fir ve s\u00fcrecin sonunda aile i\u00e7i ili\u015fkiler g\u00fc\u00e7lenmi\u015f olabilir.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yeni tip koronavir\u00fcs (COVID-19) fizyolojik problemler yaratmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra psikolojik ve davran\u0131\u015fsal sorunlara da sebep oluyor.
\nK\u00fcresel salg\u0131n\u0131n bireyin psikolojisi \u00fczerindeki etkilerini anlatan \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130stanbul T\u0131p Fak\u00fcltesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Prof. Dr. G\u00fcler Bahad\u0131r, korku ve kayg\u0131larla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in nelerin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda da \u00f6nemli bilgiler verdi.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":14298,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[1384,1395,1394],"class_list":["post-14297","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-covid-19","tag-istanbul-tip-fakultesi-ruh-sagligi-ve-hastaliklari-anabilim-dali","tag-prof-dr-guler-bahadir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14297","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14297"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14297\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}