{"id":14476,"date":"2021-01-21T23:10:55","date_gmt":"2021-01-21T20:10:55","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=14476"},"modified":"2021-01-23T14:47:39","modified_gmt":"2021-01-23T11:47:39","slug":"whatsapp-gundeminin-otesi-veri-somurgeciligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2021\/01\/21\/whatsapp-gundeminin-otesi-veri-somurgeciligi\/","title":{"rendered":"WhatsApp G\u00fcndeminin \u00d6tesi \u201cVeri S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Ar\u015f. G\u00f6r. Ye\u015fim Akmeraner<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>WhatsApp\u2019\u0131n kullan\u0131c\u0131 s\u00f6zle\u015fmesinde \u00f6n\u00fcm\u00fcze koydu\u011fu son g\u00fcncelleme d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir g\u00fcndem yaratt\u0131. Hayat\u0131m\u0131z\u0131 ku\u015fatan internet tabanl\u0131 t\u00fcm hizmetlerin karanl\u0131k boyutu bir kez daha konu\u015fulur oldu. Ulusal ve uluslararas\u0131 akademyada veri g\u00fcvenli\u011fi, dijital \u00e7a\u011fda etik ve mahremiyet \u00e7ok\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen verinin k\u00fcresel ekonomideki i\u015fleyi\u015fi ve sonu\u00e7lar\u0131na odaklanan radikal ele\u015ftiriler hala s\u0131n\u0131rl\u0131.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"512\" height=\"512\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Yesim_Akmeraner.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-14507\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Yesim_Akmeraner.jpg 512w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Yesim_Akmeraner-300x300.jpg 300w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Yesim_Akmeraner-150x150.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 512px) 100vw, 512px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u00c7evremizde de bu g\u00fcncellemenin pop\u00fcler tart\u0131\u015f\u0131lma bi\u00e7imi ya benzer \u015firketlerin de verileri kullan\u0131p satt\u0131klar\u0131 ger\u00e7e\u011finden hareketle umursamaz\/normalle\u015ftirici bir tutum, ya da ki\u015fisel verilerimiz alenen ortal\u0131\u011fa sa\u00e7\u0131lacakm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na bir mahremiyet pani\u011fi. Bu iki tutum aras\u0131nda g\u00f6zden ka\u00e7an as\u0131l sorular ise: \u201cWhatsApp halihaz\u0131rda verilerimizi sat\u0131yorken bu g\u00fcncellemeye neden gerek duydu? Neden Facebook ile veri payla\u015fma konusu Avrupa Birli\u011fi ve &nbsp;Birle\u015fik Krall\u0131k \u00fclkelerini kapsam\u0131yor?<\/p>\n\n\n\n<p>Birinci sorunun cevab\u0131 veriye ihtiya\u00e7 duyan t\u00fcm \u015firketlerin daha fazla ilgisini \u00e7ekebilmek, daha ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f profiller olu\u015fturmak ve bu profiller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla daha etkili reklam hedefleme hizmetini reklamverenlere sunmak. Yani ama\u00e7 hedef kitleden ziyade \u201chedef bireye\u201d ula\u015fmak. Bir <em>Walled Garden<\/em> (duvarl\u0131 bah\u00e7e) olan Facebook\u2019dan gelen bu son hamle(ler) de t\u00fcketici verisi av\u0131ndaki pek \u00e7ok akt\u00f6r\u00fcn internet ekonomisindeki rekabetinde daha fazla pay kapma sava\u015f\u0131yla ilgili.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci sorunun yan\u0131t\u0131 ise gizlilik politikalar\u0131. AB ve BK\u2019de s\u0131k\u0131 gizlilik politikalar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi Facebook\u2019un bu hamleyi AB ve BK\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirmesine engel olmu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Keza WhatsApp-Facebook birle\u015fmesinde Avrupa Komisyonu\u2019na yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgi verdi\u011fi i\u00e7in AB Birle\u015fme T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde Komisyon, Facebook\u2019a 110 milyon Euro para cezas\u0131 kesmi\u015fti.<a href=\"#_ftn1\">[1]<\/a> Ulusal veri politikalar\u0131 ve kamuoyu bilin\u00e7 d\u00fczeyi bak\u0131m\u0131ndan daha zay\u0131f olan azgeli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ise bu olay nezdinde konunun \u00f6nemini yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak WhatsApp-Facebook g\u00fcndeminin de \u00f6tesinde ileti\u015fimin, bir \u00fcretim arac\u0131na nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak ve \u00e7a\u011fda\u015f skandallara \u00f6fkelenmenin \u00f6tesine ge\u00e7ip veri s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fini sorgulamak gerekiyor. \u201c<em>\u0130leti\u015fimin Bedelleri<\/em>\u201d \u00fczerine son derece g\u00fcncel ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u00e7al\u0131\u015fma olan \u201cCosts of Connection: How Data Colonizing Human Life and Appropriating it for Capitalism\u201d (Nick Couldry ve Ulises A. Mejias) konuya giri\u015f yapmak isteyenler i\u00e7in ideal bir kitap.<\/p>\n\n\n\n<p>Facebook, Twitter ve Youtube gibi i\u015fletme modeli sosyalli\u011fin ticarile\u015ftirilmesine dayal\u0131 olan platformlar\u0131n politikalar\u0131n\u0131 kavrayabilece\u011fimiz \u201cThe Culture of Connectivity: A Critical History of Social Media\u201d (Jos\u00e9 van Dijck) ise t\u00fcm ileti\u015fim okurlar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir el alt\u0131 kitab\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki linklerden benzer \u00e7al\u0131\u015fmalara ula\u015f\u0131labilir:<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ojs.library.queensu.ca\/index.php\/surveillance-and-society\/article\/view\/bds_ed\/bds_editorial\">https:\/\/ojs.library.queensu.ca\/index.php\/surveillance-and-society\/article\/view\/bds_ed\/bds_editorial<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ojs.library.queensu.ca\/index.php\/surveillance-and-society\/article\/view\/datafication\/datafic\">https:\/\/ojs.library.queensu.ca\/index.php\/surveillance-and-society\/article\/view\/datafication\/datafic<\/a><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> <a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/commission\/presscorner\/detail\/en\/IP_17_1369\">https:\/\/ec.europa.eu\/commission\/presscorner\/detail\/en\/IP_17_1369<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>WhatsApp\u2019\u0131n kullan\u0131c\u0131 s\u00f6zle\u015fmesinde \u00f6n\u00fcm\u00fcze koydu\u011fu son g\u00fcncelleme d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir g\u00fcndem yaratt\u0131. Hayat\u0131m\u0131z\u0131 ku\u015fatan internet tabanl\u0131 t\u00fcm hizmetlerin karanl\u0131k boyutu bir kez daha konu\u015fulur oldu.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":14480,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-14476","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14476","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14476"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14476\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14476"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}