{"id":14491,"date":"2021-01-22T22:09:07","date_gmt":"2021-01-22T19:09:07","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=14491"},"modified":"2021-01-22T22:11:21","modified_gmt":"2021-01-22T19:11:21","slug":"covid-19un-kirlilik-miraslari-gelecegimizi-tehdit-ediyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2021\/01\/22\/covid-19un-kirlilik-miraslari-gelecegimizi-tehdit-ediyor\/","title":{"rendered":"Covid-19\u2019un Kirlilik Miraslar\u0131 Gelece\u011fimizi Tehdit Ediyor"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Haber: Merve TOKAZ<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7in\u2019in Wuhan kentinde ortaya \u00e7\u0131karak k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131, d\u00fcnya genelinde 2 milyonu a\u015fk\u0131n insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131. Covid-19 salg\u0131n\u0131yla birlikte ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelen maske ve eldivenler, salg\u0131n s\u00fcrecinde bizi hayata ba\u011flarken, \u00e7evre \u00fczerinde ciddi tehlikelerin habercisi olabilir. Covid-19 salg\u0131n\u0131yla de\u011fi\u015fen insan ya\u015fam\u0131n\u0131n, \u00e7evre sorunlar\u0131 ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkileri \u0130stanbul \u00dcniversitesi- Cerrahpa\u015fa M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi \u00c7evre M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ana Bilim Dal\u0131 \u00dcyesi Prof. Dr. Burcu Onat ile konu\u015ftuk.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salg\u0131n S\u00fcreci Hava Kirlili\u011fini Azaltt\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131yla birlikte, Mart ay\u0131ndan bu yana uygulanan karantina tedbirleri hava kirlili\u011fi \u00fczerinde de etkisini g\u00f6sterdi. Ge\u00e7ti\u011fimiz Mart ay\u0131ndan bu yana koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 ile m\u00fccadelede h\u00fck\u00fcmetlerin uygulad\u0131klar\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n, hava kirlili\u011fi \u00fczerinde olumlu etkililer yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Prof. Dr. Onat, \u201cCovid-19 salg\u0131n\u0131, k\u0131sa vadede \u00f6zellikle lokal \u00f6l\u00e7ekte \u00f6rne\u011fin trafi\u011fin veya sanayile\u015fmenin yo\u011fun oldu\u011fu mikro \u00e7evrelerde, azot oksitler ve partik\u00fcl madde gibi kirletici konsantrasyonlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Uluslararas\u0131 hava ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131, d\u00fcnya genelinde u\u00e7ak egzozundan kaynaklanan hava kirlili\u011fini azaltt\u0131. Sanayide \u00fcretimin durmas\u0131 ve yava\u015flamas\u0131yla sanayiden kaynaklanan t\u00fcm kirletici emisyonlar\u0131 ve CO2 emisyonlar\u0131 azald\u0131.\u201d de\u011ferlendirmesinde bulundu. K\u0131s\u0131tlamalara ba\u011fl\u0131 olarak hava kalitesindeki iyile\u015fmenin, k\u0131sa vadede atmosfere nefes ald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Onat, gerekli \u00f6nlemler al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 takdirde, insan faaliyetlerinden kaynaklanan hava kirli\u011finin azalt\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ifade etti. Olumlu y\u00f6ndeki bu etkinin hem \u00fclkemizde, hem de d\u00fcnya genelinde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Prof. Dr. Onat, \u00f6zellikle trafik yo\u011funlu\u011fun fazla oldu\u011fu, sanayile\u015fmenin yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde hava kalitesinde ciddi iyile\u015fmeler g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"454\" height=\"214\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-14493\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim1.jpg 454w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim1-300x141.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 454px) 100vw, 454px\" \/><figcaption><em>Foto\u011fraf: Habert\u00fcrk<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>\u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fczde Hava Kirlili\u011fi Uluslararas\u0131 Bir Sorun\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bula\u015f\u0131c\u0131 bir solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan Covid-19 ile m\u00fccadelede soludu\u011fumuz havan\u0131n kalitesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Mevcut hava kalitesi, koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 ve gelecekte meydana gelebilecek salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n seyrini belirleyen fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda geliyor. Hava kalitesinin, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda hayati bir \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Onat, \u201cSoludu\u011fumuz havada insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 olabilecek \u00e7ok say\u0131da kirletici, devletlerin belirledi\u011fi s\u0131n\u0131r de\u011ferleri a\u015farak hava kirlili\u011finin olu\u015fmas\u0131na neden olabilmektedir. 2013 y\u0131l\u0131nda D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc \u015fehirlerde soludu\u011fumuz havada bulunan partik\u00fcllerin, kanserojen oldu\u011funu beyan etmi\u015ftir.\u201d ifadelerini kulland\u0131. \u00d6te yandan hava kirlili\u011finin uluslar\u0131 a\u015farak uluslararas\u0131 bir sorun haline geldi\u011fine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Onat, \u201c\u00d6zellikle devlet ve h\u00fck\u00fcmetlerin hava kirli\u011fi ile m\u00fccadele konusundaki uygulamalar\u0131 hayati \u00f6nem arz ediyor. Covid-19 pandemisi nedeniyle hava kirlili\u011fi ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00fcndemde olmasa dahi hava kirlili\u011fi konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar yo\u011fun bi\u00e7imde devam ediyor.\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alt\u0131n Kural: 72 Saat Kural<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Yeni normal\u2019 ile birlikte hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelen tek kullan\u0131ml\u0131k maskelerin bilin\u00e7sizce kullan\u0131m\u0131, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde tehdit ediyor. Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131yla birlikte kullan\u0131m\u0131 zorunlu hale getirilen t\u0131bbi maskelerin, geli\u015fig\u00fczel \u00e7evreye at\u0131lmas\u0131n\u0131n salg\u0131n\u0131n seyri ve toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde ciddi riskler yaratt\u0131\u011f\u0131na vurgu yapan Prof. Dr. Onat,\u201d Pandemi s\u00fcrecinde uyulmas\u0131 gereken bireysel hijyen kurallar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda maske geliyor. Ancak maskenin kullan\u0131ld\u0131ktan sonra maalesef etrafa geli\u015fig\u00fczel at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Maske ve eldiven gibi tek kullan\u0131ml\u0131k at\u0131klar\u0131n bertaraf\u0131nda, 72 saat kural\u0131 var. Bu ki\u015fisel hijyen malzeme at\u0131klar\u0131n\u0131n, bina ve kurumlar\u0131n ortak kullan\u0131m alanlar\u0131na yerle\u015ftirilerek biriktirme ekipmanlar\u0131nda ayr\u0131 olarak toplanmas\u0131 ve 72 saat bekletildikten sonra \u2018evsel at\u0131k\u2019 olarak belediyeye teslim edilmesi gerekiyor. \u201c diyerek uygun \u015fekilde imha edilmeyen maskelerin, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi risklere yol a\u00e7abilece\u011fine dikkat \u00e7ekti<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"454\" height=\"217\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-14494\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim2.jpg 454w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim2-300x143.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 454px) 100vw, 454px\" \/><figcaption><em>Foto\u011fraf: Habert\u00fcrk<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>\u201cKullan\u0131lan Her \u00dcr\u00fcn\u00fcn Karbon Ayak \u0130zi Var\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya genelinde \u00e7evre kirlili\u011fi ile m\u00fccadele s\u00fcrerken kirlili\u011fe, pek \u00e7ok \u00fclkede kullan\u0131m\u0131 zorunlu hale getirilen maskeler eklendi. Maske ve eldivenlerin pek \u00e7o\u011fu, do\u011fada \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen ve geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan malzemelerden \u00fcretiliyor. \u00c7evresel boyutta ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda maske ve eldiven gibi tek kullan\u0131ml\u0131k hijyen \u00fcr\u00fcnlerinin, fazla miktarda kullan\u0131m\u0131n\u0131n pandemi d\u00f6neminde, ilave kat\u0131 at\u0131k olu\u015fumuna yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Prof. Dr. Onat, \u201cBu \u00fcr\u00fcnlerin \u00e7evresel etkisi de\u011ferlendirirken hijyenik \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretiminden bertaraf\u0131na -be\u015fikten mezara- kadar bir s\u00fcreci dikkate almam\u0131z gerekiyor. Sonu\u00e7ta her bir hijyenik \u00fcr\u00fcn\u00fcn karbon ayak izi var ve bu \u00fcr\u00fcnlerin kullan\u0131m\u0131 artt\u0131k\u00e7a do\u011faya daha fazla karbon emisyonu vermi\u015f oluyoruz. Daha fazla karbon emisyonu da atmosferik s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n art\u0131\u015f\u0131na katk\u0131da bulunuyor.\u201d de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A\u015f\u0131r\u0131 Dezenfektan Kullan\u0131m\u0131 Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 Riske At\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"454\" height=\"217\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-14495\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim3.jpg 454w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim3-300x143.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 454px) 100vw, 454px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Salg\u0131n s\u00fcrecinde d\u00fcnya genelinde uygulanan karantina uygulamalar\u0131yla insan hareketlili\u011findeki azalmaya ba\u011fl\u0131 olarak, hava kirlili\u011finde belli oranda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ya\u015fan\u0131rken yap\u0131lan kimi ara\u015ft\u0131rmalar, salg\u0131nla birlikte kullan\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda yayg\u0131nla\u015fan el antiseptikleri ve ki\u015fisel hijyen maddelerinin s\u0131k kullan\u0131m\u0131n\u0131n hava kalitesini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret ediyor. Konuyla ilgili a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Prof. Dr. Burcu Onat, \u201cBu \u00fcr\u00fcnlerin ev, ofis vb. kapal\u0131 ortamlarda \u00e7ok miktarda kullan\u0131m\u0131, i\u00e7 ortam hava kirlili\u011fine neden olabilir. Ortam havas\u0131nda dezenfektan yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan maddeler birikebilir. Bu \u00fcr\u00fcnler kullan\u0131m esnas\u0131nda \u2018aerosol\u2019 olarak ortama yay\u0131labilir. Ortamda bulunan ya\u015fl\u0131lar, \u00e7ocuklar, ast\u0131m vb. solunum rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olanlar veya dezenfektan \u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u00e7erdi\u011fi herhangi bir maddeye alerjisi olan ki\u015filerde, rahats\u0131zl\u0131klara yol a\u00e7abilir.\u201d diyerek dezenfektan vb. \u00fcr\u00fcnlerin a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde zararl\u0131 etkileri olabilece\u011fi konusunda uyard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"454\" height=\"217\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-14500\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim4.jpg 454w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/Resim4-300x143.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 454px) 100vw, 454px\" \/><figcaption><em>Foto\u011fraf: H\u00fcrriyet Gazetesi<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi K\u00fcresel Bir Sorun\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, t\u0131pk\u0131 Covid-19 salg\u0131n\u0131 gibi k\u00fcresel d\u00fczeyde m\u00fccadele edilen konular\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. \u00d6zellikle son y\u0131llarda ya\u011f\u0131\u015f oranlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan kurakl\u0131k, k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Do\u011fan\u0131n nimetlerinin bilin\u00e7sizce kullan\u0131m\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131n k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011finde belirleyici oldu\u011funu vurgulayan Prof. Dr. Onat, ge\u00e7mi\u015fi hat\u0131rlatarak, \u201cK\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, global \u00e7evre problemlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olurken, ge\u00e7mi\u015fe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yine \u00e7evrenin bilin\u00e7sizce kullan\u0131m\u0131 nedeniyle baz\u0131 uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n tarihten silindi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6rne\u011fin Mezopotamya&#8217;da a\u015f\u0131r\u0131 sulama nedeniyle topra\u011f\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 tuzlanmas\u0131 ve \u00fcr\u00fcn rekoltesinin d\u00fc\u015fmesi, askere ve halka yiyecek yetmedi\u011finden sava\u015flar\u0131n kaybedilmesi ve sonunda bir uygarl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne giden bir s\u00fcre\u00e7\u201d dedi. \u201cO zamanlar bu etkiler, b\u00f6lgesel \u00f6l\u00e7ekteyken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7evre sorunlar\u0131, hem b\u00f6lgesel hem de global \u00f6l\u00e7e\u011fe ta\u015f\u0131nd\u0131. Belki teknoloji ve bilim a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilerleme sa\u011flayaca\u011f\u0131z ancak \u00e7evre sorunlar\u0131yla daha k\u0131r\u0131lgan hale gelece\u011fiz. Bunun sonucunda daha fazla m\u00fccadele etmemiz gerekebilecek, belki kay\u0131plar\u0131m\u0131z daha fazla olacak.\u201d diyen Prof. Dr. Onat, gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmazsa iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin, ge\u00e7mi\u015f \u00e7a\u011flarda ve bug\u00fcn oldu\u011fu gibi gelecekte de d\u00fcnya n\u00fcfusunu ciddi problemlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirebilece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7in\u2019in Wuhan kentinde ortaya \u00e7\u0131karak k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131, d\u00fcnya genelinde 2 milyonu a\u015fk\u0131n insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131. Covid-19 salg\u0131n\u0131yla birlikte ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelen maske ve eldivenler, salg\u0131n s\u00fcrecinde bizi hayata ba\u011flarken, \u00e7evre \u00fczerinde ciddi tehlikelerin habercisi olabilir. Covid-19 salg\u0131n\u0131yla de\u011fi\u015fen insan ya\u015fam\u0131n\u0131n, \u00e7evre sorunlar\u0131 ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkileri \u0130stanbul \u00dcniversitesi- Cerrahpa\u015fa M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi \u00c7evre M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ana Bilim Dal\u0131 \u00dcyesi Prof. Dr. Burcu Onat ile konu\u015ftuk.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":14498,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[1447,1448],"class_list":["post-14491","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-cevre-kirliligi","tag-covid-19-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14491"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14491\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14498"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}