{"id":14528,"date":"2021-02-03T06:20:28","date_gmt":"2021-02-03T03:20:28","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=14528"},"modified":"2021-03-15T10:59:56","modified_gmt":"2021-03-15T07:59:56","slug":"bize-biraz-umut-lazim-diyalog-lazim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2021\/02\/03\/bize-biraz-umut-lazim-diyalog-lazim\/","title":{"rendered":"\u2018Bize biraz umut laz\u0131m, diyalog laz\u0131m\u2026\u2019"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Do\u00e7. Dr. Gizem PARLAYANDEM\u0130R<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kendi sesimiz, kar\u015f\u0131m\u0131zdakini duymaktan, kendi aksimiz kar\u015f\u0131m\u0131zdakini g\u00f6rmekten bizi al\u0131koyuyor bazen. Kendimizi, kar\u015f\u0131m\u0131zdaki \u00f6tekinin \u00f6tekili\u011fi \u00fcst\u00fcnden in\u015fa etti\u011fimiz bir ger\u00e7eklikte, kendimiz ve \u00f6teki oldu\u011funu sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n faydas\u0131n\u0131n ve ihtiyac\u0131n\u0131n ortak oldu\u011funu g\u00f6remeyebiliyoruz. Kar\u015f\u0131m\u0131zdakinin ne anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dinlemedi\u011fimiz i\u00e7in, ne onun ihtiyac\u0131n\u0131 anl\u0131yor, ne de kendi ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 ona anlatabiliyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Oysa ate\u015fin ba\u015f\u0131nda birbirimizden hikayeler dinledi\u011fimiz tarih \u00f6ncesi g\u00fcnlerden beri, insan anlat\u0131yor\u2026 Birbirine, kendine, hen\u00fcz g\u00f6rmedi\u011fi, belki g\u00f6rmeyece\u011fi, bilmedi\u011fi di\u011ferlerine\u2026 \u0130nsan anlatarak ar\u0131n\u0131yor, sa\u011f\u0131l\u0131yor; dinleyerek, izleyerek \u00f6\u011freniyor, geli\u015ftiriyor ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda insanl\u0131k tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda iki temel \u015fey g\u00f6r\u00fcyoruz; ayn\u0131 anda her \u015fey de\u011fi\u015firken bir yandan da her \u015fey ayn\u0131 kal\u0131yor. \u00c7ok tezat gibi g\u00f6z\u00fcken bu ikilik, tarihe nas\u0131l bakaca\u011f\u0131m\u0131z, gelece\u011fi nas\u0131l \u00f6ng\u00f6rebilece\u011fimiz hakk\u0131nda bize fikir veriyor. \u00d6rne\u011fin sinema, modern zaman icad\u0131 olarak yeni, ama g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ile anlatman\u0131n tarihi ma\u011faralara \u00e7izilen resimlere, ate\u015fin ba\u015f\u0131ndaki g\u00f6lge oyunlar\u0131na kadar gidiyor. \u0130nsanlar\u0131n birbirine anlatt\u0131klar\u0131 destanlar eski, b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7eli filmler ise g\u00f6rece yeni. Bu formlar bir yan\u0131yla birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 iken fikirler bir yan\u0131yla birbirini tekrarl\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc hepsi asl\u0131nda \u00f6z\u00fcnde ileti\u015fim ihtimaliyle ilgili. Bir insan\u0131n kendi fikrini ya da duygusunu bir di\u011ferine kendinde oldu\u011fu gibi ya da kar\u015f\u0131 tarafta olmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi gibi aktarma ihtimaliyle.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan eski bir hikayeden de bildi\u011fimiz gibi, karanl\u0131k bir odada bir fil varsa, fili herkes kendi dokundu\u011fu yer \u00fcst\u00fcnden tarif ediyor. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar kendi konumlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda filin farkl\u0131 y\u00fczeylerini deneyimlemedikleri s\u00fcrece, yani bizim digerkaml\u0131k olarak bildi\u011fimiz ve empati olarak yeniden \u00f6\u011frendi\u011fimiz, kendini bir di\u011ferinin yerine koyma yetisini geli\u015ftirmedik\u00e7e, odada dolan\u0131p di\u011ferinin yan\u0131ndan file dokunmad\u0131k\u00e7a, ileti\u015fim teknolojilerindeki onca geli\u015fmeye ra\u011fmen insanl\u0131k tarihinde ger\u00e7ek ve kusursuz bir evrensel ileti\u015fim s\u00fcrecinden bahsetmek hen\u00fcz zor. Bazen insan filin tuttu\u011fu yeri \u00fcst\u00fcnden fili tan\u0131mlamakla kalm\u0131yor, kar\u015f\u0131ndakine de kendi d\u0131\u015f\u0131nda bir fil tan\u0131m\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor, k\u0131z\u0131yor. Bu nedenle ki ge\u00e7mi\u015fe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda modernizm s\u00fcrecinin de Ayd\u0131nlanma d\u00f6nemi filozoflar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinin de kendi potansiyeli ile ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini ya da yeni medya ile ilgili erken d\u00f6neminde vaat edilen iyimser bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n pek \u00e7o\u011funun yerini karamsar fikirlere b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla birlikte yeni medya da tamamen \u2018yeni\u2019 bir medya de\u011fil, konu\u015ftu\u011fumuz \u00e7o\u011funlukla eski medyalar\u0131n yeni olanaklar kazanmalar\u0131; de\u011fi\u015fim daha \u00e7ok, kazand\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikleri, h\u0131z\u0131 ve potansiyelinden kaynaklan\u0131yor. Bu k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikler, ki asl\u0131nda en temel k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellik kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k iddias\u0131, h\u0131z ve potansiyel de bir yandan d\u00fcnya tarihinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn y\u00f6n\u00fcn\u00fc bir yandan da d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn h\u0131z\u0131n\u0131 tetikliyor. Kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k, izleyicili\u011fin hem \u00f6ncesinde hem sonras\u0131nda var asl\u0131nda. Yani ate\u015f ba\u015f\u0131nda hikaye dinleyen insan hikayaye kat\u0131l\u0131yor, yeni medya ile kullan\u0131c\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fen izleyici de.<\/p>\n\n\n\n<p>Hayattaki her \u015fey gibi yeni medyan\u0131n da olumlu ve olumsuz \u00f6zellikleri bulunuyor; b\u00fcy\u00fck ekonomik ve sosyal ekosistemleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek yeni medya bireye de do\u011fru bir motivasyonla kendini geli\u015ftirme ve ger\u00e7ekle\u015ftirme olanaklar\u0131 sunuyor. \u00d6rne\u011fin yeni medya sayesinde eri\u015fim ve cihaz maliyeti d\u0131\u015f\u0131nda maliyete katlanmadan yabanc\u0131 dil \u00f6\u011frenmek, genel k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve mesleki bilgi d\u00fczeyini hatta hobilerini geli\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn. Fakat tezat o ki bu olanaklar\u0131 sunan yeni medya bir yandan da kendini tekrarlamaya m\u00fcsait yap\u0131s\u0131, sosyal psikoloji \u00fcst\u00fcndeki etkisi ile bireyi bunlar\u0131 kullanamaz bir hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Okunacak say\u0131s\u0131z kayna\u011f\u0131n oldu\u011fu yeni medya \u00e7a\u011f\u0131nda insan\u0131n okuma oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor, okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 azald\u0131k\u00e7a okudu\u011funu anlam\u0131yor; dinleyemiyor, ilgisi da\u011f\u0131l\u0131yor; \u00fcretemiyor, vaktini kendini geli\u015ftirme f\u0131rsat\u0131 yerine \u00e7o\u011funlukla onaylatma, tekrarlama ya da baz\u0131 ak\u0131mlar\u0131 yeniden \u00fcretmeye harc\u0131yor. S\u00f6zl\u00fcklere eri\u015febilecek, bir \u00e7ok s\u00f6zc\u00fck \u00f6\u011frenebilecekken \u2018aynen\u2019lerini \u00e7o\u011falt\u0131yor. Enerjisini yapay zekan\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 sonras\u0131 gerekecek yeni istihdam politikalar\u0131 ve olas\u0131 iklim krizi sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilecek su ve g\u0131da sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretmek yerine; \u015fimdilik, tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ya da tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131n hayatlar\u0131na fazlaca odaklanarak, onlar\u0131n hayatlar\u0131na dair s\u00f6ylem \u00fcreterek harc\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Oysa odada bir fil var, bu fil asl\u0131nda bizim insanl\u0131k olarak ortakla\u015fan ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z, gelece\u011fin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken problemleri ve yeni medyan\u0131n yakalanmas\u0131 gereken f\u0131rsatlar\u0131\u2026 Yeni medyan\u0131n yank\u0131 odalar\u0131nda duydu\u011fumuz sesler bazen sesimizi bo\u011fsa ve bast\u0131rsa da ate\u015f ba\u015f\u0131nda birbirimize hikayeler anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnlerdeki gibi bug\u00fcn de birbirimize diyalogla fili anlatmam\u0131z laz\u0131m; bunun i\u00e7in de anlatabilece\u011fimize ve anlayabilece\u011fimize dair umudumuzu korumam\u0131z laz\u0131m. \u015eark\u0131da dedi\u011fi gibi \u2018bize biraz umut laz\u0131m, diyalog laz\u0131m\u2026\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kendi sesimiz, kar\u015f\u0131m\u0131zdakini duymaktan, kendi aksimiz kar\u015f\u0131m\u0131zdakini g\u00f6rmekten bizi al\u0131koyuyor bazen. Kendimizi, kar\u015f\u0131m\u0131zdaki \u00f6tekinin \u00f6tekili\u011fi \u00fcst\u00fcnden in\u015fa etti\u011fimiz bir ger\u00e7eklikte, kendimiz ve \u00f6teki oldu\u011funu sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n faydas\u0131n\u0131n ve ihtiyac\u0131n\u0131n ortak oldu\u011funu g\u00f6remeyebiliyoruz. Kar\u015f\u0131m\u0131zdakinin ne anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dinlemedi\u011fimiz i\u00e7in, ne onun ihtiyac\u0131n\u0131 anl\u0131yor, ne de kendi ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 ona anlatabiliyoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":14530,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[1515,35],"tags":[1460,1461],"class_list":["post-14528","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari","category-yasam","tag-bize-biraz-umut-lazim-diyalog-lazim","tag-doc-dr-gizem-parlayandemir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14528"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14528\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}