{"id":14536,"date":"2021-02-04T17:58:20","date_gmt":"2021-02-04T14:58:20","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=14536"},"modified":"2021-03-15T10:59:49","modified_gmt":"2021-03-15T07:59:49","slug":"ve-ben-slacker-gezegeninde-keyifle-kayboldum-richard-linklater-slacker-filmi-uzerine-bir-deneme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2021\/02\/04\/ve-ben-slacker-gezegeninde-keyifle-kayboldum-richard-linklater-slacker-filmi-uzerine-bir-deneme\/","title":{"rendered":"Ve Ben Slacker Gezegeninde Keyifle Kayboldum: Richard Linklater, Slacker Filmi \u00dczerine Bir Deneme"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Do\u00e7. Dr. Berceste G\u00fcl\u00e7in \u00d6ZDEM\u0130R<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Amerikan ba\u011f\u0131ms\u0131z sinema tarih\u00e7esindeki en \u00f6nemli filmlerinden biri Slacker (1990) bana g\u00f6re. Kesintisiz \u00e7evrinme hareketiyle, \u00e7izgisel olmayan anlat\u0131 evreniyle izleyiciye muazzam bir ba\u011f\u0131ms\u0131z film izleme \u015fans\u0131 veren Slacker 1990\u2019lar\u0131n an\u0131lar\u0131n\u0131 da hat\u0131rlatma g\u00f6revi \u00fcstleniyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Karakterler, birbiriyle girdikleriyle ileti\u015fimlerle olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fc ilerletiyorlar. Her bir karakter farkl\u0131 bir  olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcne ba\u011flan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarken karakterlerin birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olu\u015fu durumu da filmin stilindeki \u00e7arp\u0131c\u0131l\u0131\u011fa i\u015faret veriyor. S\u0131radan insanlar\u0131n (Agamben\u2019in s\u00f6ylemiyle) s\u0131radan hayatlar\u0131na g\u00fcndelik ya\u015fant\u0131n\u0131n deneyimi i\u00e7inde bu filmle birlikte konuk oluyoruz. Asl\u0131nda konuk olurken New York\u2019un psikoco\u011frafyas\u0131na da hakim olmaya ba\u015fl\u0131yoruz. Her karakter bir flaneur sanki, \u015fehri gezen, i\u015fsiz, g\u00fc\u00e7s\u00fcz, y\u00fcr\u00fcyerek d\u00fc\u015f\u00fcnen bazen de d\u00fc\u015f\u00fcnmekten bile muzdarip, ba\u011f\u0131ms\u0131z ama kendine ba\u011f\u0131ms\u0131z karakterler\u2026 Onlar\u0131n girdikleri diyaloglarla ba\u011flant\u0131l\u0131 ba\u015fka bir karakterin hayat\u0131na giriyoruz ve bir karakterin g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131ndan k\u0131sa bir kesite tan\u0131kl\u0131k ediyoruz. Bu esnada filmin m\u00fczikleri karakterlerle kurulan ba\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirip, filmin i\u00e7ine seyirciyi h\u0131nz\u0131rca sokman\u0131n deneyimi ya\u015fatmakta. Slacker deyince kulaklar\u0131m Matthew Cang\u2019in Skintight\u2019\u0131n\u0131 bana m\u0131r\u0131ldan\u0131yor ve Slacker evreninin i\u00e7inde gezinmeye ba\u015fl\u0131yorum. 1990\u2019lar\u0131n rock gruplar\u0131, alt-k\u00fclt\u00fcr mekanlar\u0131 ve \u00e7e\u015fitli m\u00fcziklerin ve m\u00fczik t\u00fcrlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 o \u2018\u2019kendine has, rocknroll\u2019\u2019 evren, Slacker ile tekrar an\u0131msanarak ve g\u00fcl\u00fcmsenerek hat\u0131rlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Linklater, \u00f6znel kamera hareketini s\u0131k kullan\u0131m\u0131yla izleyicinin karakterle \u00f6zde\u015fle\u015fme  meselesinde \u00f6nemli bir stil belirliyor kendi sinematografisinde. Bazen bir h\u0131rs\u0131z\u0131n bazen bir katilin bazen hayata dair inanc\u0131n\u0131 yitirmi\u015f bir gencin bazen de ruh hastas\u0131 bir karakterin ya\u015fam\u0131ndan k\u0131sa kesitlerle kamera hayat\u0131n i\u00e7ine giriyor. Kameran\u0131n kesintisiz devinimi ile hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7inde kendimizi buluyoruz. G\u00fcndelik hayat prati\u011finde \u00e7ok uzun ge\u00e7en zamanlar\u0131n film seyri i\u00e7indeki k\u0131sa \u2018\u2019an\u2019\u2019lar\u0131na tan\u0131kl\u0131k ediyoruz. G\u00fcndelik ya\u015fam ritmindeki h\u0131zl\u0131 ak\u0131\u015f veya bazen akmayan ak\u0131\u015f\u0131n ritmini anlama \u00e7abas\u0131na giri\u015fiyoruz. Her birimizin hayattan ald\u0131\u011f\u0131 zevk ile zamana verdi\u011fimiz de\u011fer ya da de\u011fersizlikle bir anda ili\u015fkileniyoruz. New York\u2019un her soka\u011f\u0131, Amerikan kapitalizminin izini somut olarak g\u00f6steriyor di\u011fer yandan. Y\u00f6netmenin metafor kullanmak yerine direkt g\u00f6ndermelerde bulundu\u011fu politik s\u00f6ylemleriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Karakterler aras\u0131nda ge\u00e7en diyaloglarda d\u00fcnyay\u0131 asl\u0131nda bir avu\u00e7 insan\u0131n y\u00f6netti\u011finden tutun da paran\u0131n de\u011ferini belirleyenlerin belli bir z\u00fcmreye ait oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi, kapitalist sistem i\u00e7inde ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen alt s\u0131n\u0131flar\u0131n talihsiz hayatlar\u0131 ve tabii ki sunulan alt-k\u00fclt\u00fcre dair g\u00f6stergeler\u2026. Her \u015fey apa\u00e7\u0131k if\u015fa ediliyor. Bazen bir film afi\u015fiyle bazen bir karakterin izledi\u011fi filmden bir sahneyle bazen de bir karakterin giydi\u011fi ti\u015f\u00f6rtte yer alan film karesinden y\u00f6netmenin zihinsel evrenine ortak olup nelerden etkilendi\u011fi hakk\u0131nda da fikir sahibi olabiliyoruz. Etnografik belgesellerin \u00f6neminden, kameran\u0131n bir organ gibi y\u00f6netmenle kurdu\u011fu yak\u0131n ba\u011fdan izleyici olarak memnun oluyoruz. Ger\u00e7eklikler ve ger\u00e7e\u011fin ard\u0131ndaki hakikate eri\u015fiyoruz. Ve ger\u00e7eklikle hakikat aras\u0131ndaki o ince \u00e7izgide sal\u0131nan kavramlar, olgular, \u015feyler zihnimizin bildiklerini sorgulamam\u0131za olanak veriyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Elinde kameras\u0131yla kameraya konu\u015fan karakteri \u00e7eken ba\u015fka bir karakteri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde y\u00f6netmenin \u00f6zd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcmselli\u011fi filmin i\u00e7inde eritmesinin keyfine var\u0131yoruz. Meta-sinema ger\u00e7ekli\u011finin asl\u0131nda deneyimlere ait hakikatleri nas\u0131l g\u00f6sterdi\u011fini tekrar anlamland\u0131r\u0131yoruz. Filmin kapan\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcper 8mm\u2019lerle birbirini \u00e7eken karakterler e\u015fli\u011finde grenli g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerle imajlar\u0131n saf do\u011fas\u0131na ula\u015f\u0131yoruz. Belki de Deleuzeyen bir zihinsel evrenin ger\u00e7ekli\u011fini g\u00f6stermek istiyor y\u00f6netmen bize\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Diyaloglardan diyaloglara ge\u00e7erken hen\u00fcz kafam\u0131zda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz diyalog  \u00e7emberinin sorgulanan sualleri bitmeden ba\u015fka bir konunun sorunsallar\u0131yla bo\u011fu\u015fuyoruz. Acaba tembellik hakk\u0131n\u0131 (La farge\u2019a referansla) i\u00e7selle\u015ftirmeli miyiz? Tembellik hakk\u0131m\u0131z m\u0131? Varolan sistem (Amerika\u2019n\u0131n i\u00e7inde var etti\u011fi sisteme dair) bizi k\u00f6lele\u015ftiriyor mu? Ger\u00e7ek olan nedir hayat\u0131m\u0131zda? S\u0131radan insanlar\u0131n s\u0131radan hayatlar\u0131 m\u0131 daha ya\u015fan\u0131l\u0131r k\u0131l\u0131yor hayat\u0131 ve daha fazla soruyla filmsel zaman\u0131n i\u00e7inde kayboluyoruz. Ama \u015funu bir sinefil olarak hissediyorum ki Linklater  t\u00fcm samimiyetiyle filmi yapm\u0131\u015f. Hatta filmi yapmaktan ziyade filmin i\u00e7inde sorgulad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm sorular\u0131 tekrar mizansenlerle birlikte sorgulamaya tabi tutmu\u015f. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karma \u00e7abas\u0131 da de\u011fil bu, Linklater, Slacker ile saf film \u00fcretiminin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fmesi \u00fczerine kafa patlatm\u0131\u015f. Amerika\u2019n\u0131n safi emperyalizmi i\u00e7inden s\u0131radan insanlar\u0131n s\u0131radan ya\u015fant\u0131lar\u0131yla kendine \u00f6zg\u00fc film stiliyle izleyiciye bir \u015fey sunmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve ba\u015farm\u0131\u015f da.<\/p>\n\n\n\n

Slacker, t\u00fcm zamanlar\u0131n en samimi filmlerinden biri, tekni\u011findeki \u00e7a\u011fda\u015f anlat\u0131 sinemas\u0131 uyla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmas\u0131 bir yana i\u00e7eri\u011finde var etti\u011fi s\u00f6ylemler ve g\u00f6ndermeler \u00e7ok \u015fey ba\u011f\u0131r\u0131yor, s\u00f6ylemiyor, ba\u011f\u0131r\u0131yor\u2026 <\/p>\n\n\n\n

Te\u015fekk\u00fcrler Linklater!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Matthew Cang\u2019den Skintight\u2019\u0131 a\u00e7\u0131yoruz ve okuma deneyimine ba\u015fl\u0131yoruz!<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":14556,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[1515,35],"tags":[],"class_list":["post-14536","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari","category-yasam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14536"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14536\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14556"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}