{"id":15114,"date":"2021-06-28T18:24:25","date_gmt":"2021-06-28T15:24:25","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=15114"},"modified":"2021-06-28T18:24:27","modified_gmt":"2021-06-28T15:24:27","slug":"yonetmen-olarak-turkan-soray","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2021\/06\/28\/yonetmen-olarak-turkan-soray\/","title":{"rendered":"Y\u00f6netmen Olarak T\u00fcrkan \u015eoray"},"content":{"rendered":"\n<p>Do\u00e7. Dr. Berceste G\u00fcl\u00e7in \u00d6zdemir&#8217;in\u00a02019&#8217;da bas\u0131lan T\u00fcrk Sinemas\u0131&#8217;n\u0131n Kad\u0131n Y\u00f6netmenleri Konu\u015fuyor adl\u0131 kitab\u0131, Standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f A\u00e7\u0131k U\u00e7lu G\u00f6r\u00fc\u015fme Y\u00f6ntemiyle bir\u00e7ok kad\u0131n y\u00f6netmenle yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelere dayanmaktad\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden birisi de T\u00fcrkan \u015eoray\u00a0ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a02000&#8217;li y\u0131llarda T\u00fcrkiye&#8217;de filmleri vizyonda g\u00f6sterim olana\u011f\u0131 bulmu\u015f kad\u0131n y\u00f6netmenlerle yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden haz\u0131rlanan kitapta, T\u00fcrk Sinemas\u0131&#8217;n\u0131n sultan\u0131 T\u00fcrkan \u015eoray, hem y\u00f6netmenlik hem aktrislik deneyimine dair, hem de T\u00fcrk sinemas\u0131na dair \u00f6nemli s\u00f6ylemlerde bulunmu\u015ftur, bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc yazar\u0131n izniyle\u00a0 aktar\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery aligncenter columns-1 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" width=\"254\" height=\"400\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/0001802098001-1.jpeg\" alt=\"\" data-id=\"15120\" data-full-url=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/0001802098001-1.jpeg\" data-link=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?attachment_id=15120\" class=\"wp-image-15120\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/0001802098001-1.jpeg 254w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/0001802098001-1-191x300.jpeg 191w\" sizes=\"(max-width: 254px) 100vw, 254px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkan \u015eoray Biyografi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk Sinemas\u0131\u2019nda Sultan olarak an\u0131lan T\u00fcrkan \u015eoray, Fatih K\u0131z Lisesi ortaokulu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde T\u00fcrker \u0130nano\u011flu\u2019nun ke\u015ffi ile Ye\u015fil\u00e7am\u2019a ad\u0131m atar. <em>K\u00f6yde Bir K\u0131z Sevdim <\/em>(1960) filmi ile kariyerine ba\u015flayan sanat\u00e7\u0131, bu filmin ard\u0131ndan teklifler almaya ba\u015flar. \u015eoray\u203aa ilk Alt\u0131n Portakal \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc getiren film, y\u00f6netmenli\u011fini Metin Erksan\u203a\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 <em>Ac\u0131 Hayat <\/em>(1962) filmi olmu\u015ftur. 1968 y\u0131l\u0131nda, \u015eoray\u2019a kariyerinde ikinci Alt\u0131n Portakal \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc, Sait Faik Abas\u0131yan\u0131k\u2019\u0131n <em>Menek\u015feli Vadi <\/em>adl\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcnden esinlenerek Safa \u00d6nal taraf\u0131ndan senaryosu yaz\u0131lan <em>Vesikal\u0131 Yarim <\/em>filmi kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7evirdi\u011fi filmlerle, magazin bas\u0131n\u0131n dikkatini \u00e7eker ve d\u00f6nemin \u00fcn yapm\u0131\u015f haftal\u0131k pop\u00fcler dergilerinden <em>Sinema<\/em>\u2019ya, ard\u0131ndan <em>Artist<\/em>, <em>B\u00fcy\u00fck Gazete <\/em>ve <em>Ses <\/em>dergilerine kapak olur. \u015eoray ayr\u0131ca, 50 y\u0131ll\u0131k sinema kariyeri boyunca en fazla dergiye kapak olmu\u015f sanat\u00e7\u0131d\u0131r. Toplamda 222 filmde rol alan T\u00fcrkan \u015eoray ayn\u0131 zamanda bu say\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n \u2018\u2019En \u00e7ok film \u00e7eviren ba\u015frol kad\u0131n oyuncusu\u2019\u2019 olarak Guinness Rekorlar Kitab\u0131\u2019na girmi\u015ftir. \u015eoray 100 y\u0131ll\u0131k T\u00fcrk Sinemas\u0131\u2019n\u0131n 50 y\u0131l\u0131na damgas\u0131n\u0131 vuran en \u00f6nemli oyuncular\u0131ndan biri olarak kabul edilir. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarla birlikte, televizyon dizileri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na da a\u011f\u0131rl\u0131k vermeye ba\u015flam\u0131\u015f<strong>, <\/strong>ba\u015frol\u00fcn\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131 \u0130kinci Bahar ve <em>Tatl\u0131 Hayat <\/em>dizileri unutulmazlar aras\u0131na girmi\u015ftir. Y\u00f6netmenlik de yapan \u015eoray, ba\u015frol\u00fcnde kendisine e\u015flik eden Kadir \u0130nan\u0131r ile oynad\u0131\u011f\u0131 1972 yap\u0131ml\u0131 <em>D\u00f6n\u00fc\u015f<\/em>, 1976 yap\u0131ml\u0131 <em>Bodrum Hakimi<\/em>, 1973 yap\u0131ml\u0131 <em>Azap<\/em>\u2019\u0131n tek ba\u015f\u0131na y\u00f6netmenli\u011fini, 1981 yap\u0131ml\u0131 <em>Y\u0131lan\u0131 \u00d6ld\u00fcrseler <\/em>filminin ise \u015eerif G\u00f6ren ile birlikte y\u00f6netmenli\u011fini yapm\u0131\u015ft\u0131r. Sanat\u00e7\u0131 son olarak Ya\u011fmur \u00dcnal\u2019\u0131n hem yap\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 hem de rol ald\u0131\u011f\u0131 <em>Uzaklarda Arama <\/em>(2015) filmini y\u00f6netmi\u015ftir. Y\u00f6netmenin ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6d\u00fcller; 1964 I. Antalya Film Festivali. \u201cAc\u0131 Hayat\u201dla \u201cEn ba\u015far\u0131l\u0131 kad\u0131n oyuncu.\u201d (Alt\u0131n Portakal), 1968 5. Antalya Film Festivali: \u201cVesikal\u0131 Yarim\u201dle \u201cEn ba\u015far\u0131l\u0131 kad\u0131n oyuncu\u201d. (Alt\u0131n Portakal), 1969 Ekspress Gazetesi: Halk oyu ile \u201cy\u0131l\u0131n kad\u0131n artisti\u201d, 1971 Ekspress Gazetesi: Halk oyu ile \u201cy\u0131l\u0131n kad\u0131n artisti\u201d, 1973 5. Adana Film Festivali: \u201cMahpus\u201dla \u201cen ba\u015far\u0131l\u0131 kad\u0131n oyuncu\u201d (alt\u0131n Koza), Moskova Film \u015eenli\u011fi (Rusya): \u201cD\u00f6n\u00fc\u015f\u201dle \u201c\u00f6zel \u00f6d\u00fcl\u201d, Ankara Gazeticiler Cemiyeti: \u201cY\u0131l\u0131n Artisti\u201d, Kelebek Gazetesi: Halk oyu ile \u201cy\u0131l\u0131n kad\u0131n sanat\u00e7\u0131s\u0131\u201d, K\u0131br\u0131s Gazeteciler Cemiyeti: \u201cY\u0131l\u0131n Sanat\u00e7\u0131s\u0131\u201d, Terc\u00fcman Gazetesi: Halk oyu ile \u201cen iyi sanat\u00e7\u0131\u201d, \u0130zmir Kad\u0131nlar Birli\u011fi: \u201cD\u00f6n\u00fc\u015f\u201dle \u201cen iyi kad\u0131n oyuncu\u201d, 1978 Ta\u015fkent Film \u015eenli\u011fi: \u201cSelvi Boylum Al Yazmal\u0131m\u201dla Uluslaras\u0131 Aytmatov Kul\u00fcb\u00fc\u2019n\u00fcn geleneksel \u00f6d\u00fcl\u00fc, 1987 27. Antalya Film Festivali: \u201cHayallerim, A\u015fk\u0131n ve Sen\u201ddeki yorumuyla \u201cen iyi kad\u0131n oyuncu\u201d (Alt\u0131n Portakal), 1990 2. \u0130zmir Film Festiali: \u201cAlt\u0131n Artemis onur \u00f6d\u00fcl\u00fc.\u201d, 1992 8. Bastia Akdeniz Sinemalar\u0131 Festivali \u201cSo\u011fuktu ve Ya\u011fmur \u00c7iseliyordu\u201ddaki yorumuyla \u201cen iyi kad\u0131n oyuncu\u201d, 1994 6. Ankara Film Festivali: \u201cEmek \u00f6d\u00fcl\u00fc\u201d, 31. Antalya Film Festivali: \u201cBir A\u015fk U\u011fruna\u201ddaki yorumuyla \u201cen iyi kad\u0131n oyuncu\u201d. (Alt\u0131n Portakal), 1996 15. Uluslararas\u0131 \u0130stanbul Film Festivali: Sinema onur \u00f6d\u00fcl\u00fc, Magazin Gazeticiler Derne\u011fi 4. Alt\u0131n Objektif \u00d6d\u00fcl\u00fc, Onur \u00d6d\u00fcl\u00fc, 1999 Roma Film Festivali: B\u00fcy\u00fck \u00d6d\u00fcl, 2. U\u00e7an S\u00fcp\u00fcrge Kad\u0131n Filmleri Festivali: Kad\u0131n y\u00f6netmen \u00f6d\u00fcl\u00fc, 2000 Marmara \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi: Zirvedekiler 2000 \u00f6d\u00fcl\u00fc, 31. Antalya Film Festivali: \u201cBir A\u015fk U\u011fruna\u201ddaki yorumuyla \u201cen iyi kad\u0131n oyuncu.\u201d (Alt\u0131n Portakal), 2001 Sak\u0131p Sabanc\u0131 T\u00fcrk Kalp Vakf\u0131: \u201c\u0130kinci Bahar\u201d dizisiyle \u201ciyi kalp \u00f6d\u00fcl\u00fc\u201d, 2001 \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi Tekofaks Panasonic: \u201c\u0130kinci Bahar\u201d dizisindeki rol\u00fcyle \u201c2000 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 ileti\u015fimci \u00f6d\u00fcl\u00fc, Akademi \u0130stanbul: \u201cY\u0131l\u0131n en ba\u015far\u0131l\u0131 sanat\u00e7\u0131s\u0131 \u00f6d\u00fcl\u00fc\u201d. \u015eoray\u2019\u0131n oyuncu olarak filmografisinde; 1960: K\u00f6yde Bir K\u0131z Sevdim, A\u015fk R\u00fczgar\u0131, G\u00fczeller Resmi Ge\u00e7idi, Utanmaz Adam; 1961: Afacan, A\u015fk ve Yumruk, Dikenli G\u00fcl, G\u00f6n\u00fclden G\u00f6n\u00fcle, Hat\u0131rla Sevgilim, Kaderin \u00d6n\u00fcne Ge\u00e7ilmez, Karde\u015f U\u011fruna, Melekler \u015eahidimdir, Otob\u00fcs Yolcular\u0131, Sevimli Haydut, Siyah Melek; 1962: Ac\u0131 Hayat, Allah Seviniz Dedi, A\u015fk Yar\u0131\u015f\u0131, Bardaktaki Adam, Billur K\u00f6\u015fk, Bizde Arkada\u015f m\u0131y\u0131z, Dikmen Y\u0131ld\u0131z\u0131, K\u0131rm\u0131z\u0131 Karanfiller, Lekeli Kad\u0131n, Ne \u015eeker \u015eey, \u00dcmitler K\u0131r\u0131l\u0131nca, Zorlu Damat; 1963: Ac\u0131 A\u015fk, Ay\u015fecik Can\u0131m\u0131n \u0130\u00e7i, Badem \u015eekeri, Beni Osman \u00d6ld\u00fcrd\u00fc, B\u00fct\u00fcn Su\u00e7umuz Sevmek, \u00c7al\u0131nan A\u015fk, \u00c7apk\u0131n K\u0131z, Da\u011flar Kral\u0131, Gen\u00e7 K\u0131zlar, \u0130ki Kocal\u0131 Kad\u0131n, K\u00fc\u00e7\u00fck Beyin K\u0131smeti, Say\u0131n Bayan; 1964: Adanal\u0131 Tayfur Karde\u015fler, Anas\u0131n\u0131n Kuzusu, Bomba Gibi K\u0131z, B\u00fcc\u00fcr, F\u0131st\u0131k Gibi Ma\u015fallah, Gen\u00e7lik R\u00fczgar\u0131, G\u00f6zleri \u00d6mre Bedel, Kader9 Kap\u0131y\u0131 \u00c7ald\u0131, K\u0131zg\u0131n delikanl\u0131, Macera Kad\u0131n\u0131, Mualla, \u00d6ks\u00fcz K\u0131z, Y\u0131llar\u0131n Ard\u0131ndan; 1965: Ekmek\u00e7i Kad\u0131n, Elveda Sevgilim, Garip Bir \u0130zdiva\u00e7, Hayat\u0131m\u0131n Kad\u0131n\u0131, Kom\u015funun Tavu\u011fu, Sana Lay\u0131k de\u011filim, Seven Kad\u0131n Unutmaz, Siyah G\u00f6zler, S\u00fcrt\u00fck, Vah\u015fi Gelin, Veda Busesi; 1966: Ak\u015fam G\u00fcne\u015fi, Alt\u0131n K\u00fcpeler, Analar\u0131n G\u00fcnah\u0131, \u00c7al\u0131ku\u015fu, \u00c7ama\u015f\u0131rc\u0131 G\u00fczeli, D\u00fc\u011f\u00fcn Gecesi, El K\u0131z\u0131, Eli Ma\u015fal\u0131, G\u00fcnahkar Kad\u0131n, Karanfilli Kad\u0131n, Kenar\u0131n Dilberi, Meleklerin \u0130ntikam\u0131, Meyhanenin G\u00fcl\u00fc, Siyah G\u00fcl; 1967: A\u011flayan Kad\u0131n, ana, Ayr\u0131lsak da Beraberiz, Bir Da\u011f Masal\u0131, Her Zaman Kalbimdesin, Kara Duvakl\u0131 Gelin, Kelep\u00e7eli Melek, \u00d6l\u00fcms\u00fcz Kad\u0131n, Sinekli Bakkal, Tap\u0131lacak Kad\u0131n; 1968: Abbase Sultan, A\u011fla G\u00f6zlerim, Art\u0131 Sevmeyece\u011fim, a\u015fk Eski Bir Yalan, Ay\u015fem, D\u00fcnyan\u0131n En G\u00fczel Kad\u0131n\u0131, Kad\u0131n De\u011fil Ba\u015f Belas\u0131, Kad\u0131n intikam\u0131, Kad\u0131n Severse, Kahveci G\u00fczeli, Vesikal\u0131 Yarim; 1969: A\u015fk Mabudesi, Ate\u015fli \u00c7ingene, Bana Derler Fosforlu, Buruk Ac\u0131, Fosforlu Cevriye, G\u00fcnah Bende mi, K\u00f6le Olay\u0131m, Sana D\u00f6nmeyece\u011fim, Seninle \u00d6lmek \u0130stiyorum, Son Bahar R\u00fczgarlar\u0131; 1970: A\u011flayan Melek, Ar\u0131m Bal\u0131m Pete\u011fim, Birle\u015fen Yollar, Bu\u011fulu G\u00f6zler, B\u00fclb\u00fcl Yuvas\u0131, Hayat\u0131m Sana Feda, Herkesin Sevgilisi, Kara G\u00f6zl\u00fcm, Ma\u011frur Kad\u0131n, Mazi Kalbimde Yarad\u0131r, Merhamet, Tatl\u0131 Mele\u011fim; 1971: Ate\u015f Par\u00e7as\u0131, Bir Gen\u00e7 K\u0131z\u0131n Roman\u0131, Bir Kad\u0131n Kayboldu, Gelin \u00c7i\u00e7e\u011fi, G\u00fcl\u00fcm Dal\u0131m \u00c7i\u00e7e\u011fim, G\u00fcll\u00fc, Mavi E\u015farp, Melek mi, \u015eeytan m\u0131, Sevmek ve \u00d6lmek Zaman\u0131, Unutulan Kad\u0131n, Yedi Kocal\u0131 H\u00fcrm\u00fcz; 1972: Cemo, \u00c7ile, D\u00f6n\u00fc\u015f, Sisli Hat\u0131ralar, Vukat Var, Zul\u00fcm; 1973: Asiye Nas\u0131l Kurtulur, Azap, Dert Bende, Gazi Kad\u0131n, G\u00fcll\u00fc Geliyor G\u00fcll\u00fc, Mahpus, Namus Borcu, Sultan Gelin, Yalanc\u0131; 1974: A\u00e7l\u0131k, Bal K\u0131z \u015eenlik Var, \u00c7\u0131lg\u0131nlar, Y\u00fcre\u011fimde Yare Var; 1975: Acele Koca Aran\u0131yor; 1976: Bodrum Hakimi, Deprem, Devlerin A\u015fk\u0131; 1977: Baraj, Dila Han\u0131m, Selvi Boylum Al Yazmal\u0131m; 1978: Bir A\u015fk Masal\u0131, Cevriyem, Sultan, Tatl\u0131 Nigar; 1979: Hazal, K\u00fcsk\u00fcn \u00e7i\u00e7ek; 1981: Y\u0131lan\u0131 \u00d6ld\u00fcrseler; 1982: Mine, Seni Kalbime G\u00f6md\u00fcm; 1983: Metres, Seni Seviyorum; 1984: Bir Sevgi \u0130stiyorum; 1985: Bir Kad\u0131n Bir Hayat, K\u00f6rebe; 1987: Gramafon Avrat, Hayallerim A\u015fk\u0131m ve Sen, On Kad\u0131n, Rumuz Gonca G\u00fcl; 1988: Ada; 1989: \u00f6l\u00fc Bir Deniz; 1990: Berdel, Menek\u015fe Koyu, So\u011fuktu ve Ya\u011fmur Ciseliyordu; 1993: \u015eahmaran; 1995: Yer\u00e7ekimli A\u015fklar; 1997: Nihavent Mucize; 2003: G\u00f6nderilmemi\u015f Mektuplar; 2004: M\u00fcr\u00fcvvetsiz M\u00fcr\u00fcvvet filmleri yer almaktad\u0131r. Oyuncu, 1993 Tatl\u0131 Bet\u00fc\u015f, 1996 Bir A\u015fk U\u011fruna, 2000 G\u00f6zlerinde Son Gece, 2000 \u0130kinci Bahar, 2002 Tatl\u0131 Hayat, 2006 Cemile dizilerinde de rol alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrk Sinema End\u00fcstrisi\u2019nde kad\u0131n y\u00f6netmen olarak \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Azap <\/em>(1973), <em>Y\u0131lan\u0131 <\/em>\u00d6ld\u00fcrseler (1981), <em>D\u00f6n\u00fc\u015f <\/em>(1972), <em>Bodrum Hakimi <\/em>(1976), <em>Uzaklarda Arama <\/em>(2015) filmlerinin y\u00f6netmenli\u011fini yapt\u0131m. \u0130lk y\u00f6netmenlik yapt\u0131\u011f\u0131m film <em>D\u00f6n\u00fc\u015f<\/em>\u2019t\u00fc. O d\u00f6nem zaten T\u00fcrk Sinemas\u0131 ki halen de \u00f6yle, erkek egemen bir sinemayd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, hep erkek y\u00f6netmenler \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu i\u00e7in daha \u00e7ok oyuncular dahil b\u00fct\u00fcn set \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 bir kad\u0131n y\u00f6netmeni yad\u0131rgayabiliyordu. Ama, Ye\u015fil\u00e7am d\u00f6neminde mesela kendini ispat etmi\u015f Bilge Olga\u00e7 vard\u0131. Benim birdenbire filmde y\u00f6netmen olarak sete ba\u015flamam tabii zordu, her \u015feyden \u00f6nce sinema oyuncusuyum, bir kere kendinizi sete y\u00f6netmen olarak inand\u0131rman\u0131z laz\u0131m. Pek bir \u015fey s\u00f6ylemeseler de sette ben \u2018\u2019acaba ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olacak?\u2019\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncelerini seziyordum g\u00f6zlerinden. Sette hakimiyeti kurmal\u0131yd\u0131m her \u015feyden \u00f6nce, yani o set disiplinini. Bu endi\u015feyi ya\u015fayarak ba\u015flad\u0131m, mutlaka her kad\u0131n y\u00f6netmende o d\u00f6nem, o vard\u0131, bu endi\u015fe. Sette ilk g\u00fcn herkes sus pus bana bak\u0131yor, acaba ne yapaca\u011f\u0131m gibi. Bir de bunun \u00f6n safhas\u0131 var, birka\u00e7 oyuncu mesela Fikret Hakan, ben T\u00fcrkan \u015eoray\u2019la kad\u0131n y\u00f6netmenle film yapmam diye reddetmi\u015fti. Hatta bunlar bas\u0131nda da \u00e7\u0131kt\u0131. Kadir \u0130nan\u0131r kabul etmi\u015fti \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131. Sonra bana \u00e7ok g\u00fczel bir ekip haz\u0131rland\u0131. Setin ilk g\u00fcn\u00fc, benim i\u00e7in inan\u0131lmaz, farkl\u0131 bir deneyimdi. P\u0131s yok (g\u00fcl\u00fcyor T\u00fcrkan \u015eoray), herkesin g\u00f6z\u00fcnden bir \u015fey seziyorum, ne diyecek diye. Bir de i\u015fin k\u00f6t\u00fcs\u00fc hep oyuncu olarak setlerdeydim, i\u015fin bir de teknik k\u0131sm\u0131 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir film, kamerayla y\u00f6netmenin ha\u015f\u0131r ne\u015fir olmas\u0131n\u0131 gerektiriyor, teknik bilgilere sahip olunmas\u0131 laz\u0131m. Y\u00f6netmenin objektifleri bilmesi laz\u0131m, anlatmak istedi\u011fi duygu i\u00e7in \u2018\u2019\u015fu objektif olacak\u2019\u2019 demesi laz\u0131m g\u00f6r\u00fcnt\u00fc y\u00f6netmenine. Mesela yak\u0131n plan \u00e7ekilece\u011fi zaman, 75 olmal\u0131 objektif diyebilmeli, gibi. Objektiflerle ilgili bir bilgim yoktu, ama k\u0131sa s\u00fcrede hemen \u00f6\u011frendim. \u00d6nemli olan zaten y\u00f6netmenin bir duyguyu aktarmas\u0131. Mesela ilk plan Kadir \u0130nan\u0131r\u2019\u0131nd\u0131, a\u011fa, Kadir \u0130nan\u0131r\u2019\u0131n beynini y\u0131kamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, a\u011fan\u0131n g\u00f6z\u00fc kar\u0131s\u0131ndayd\u0131, Kadir de Almanya\u2019ya gidecekti, Kadir\u2019in karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekmemiz laz\u0131md\u0131. 5, 6 tane yak\u0131n plan \u00e7ekmi\u015ftim, \u2018\u2019sevgili arkada\u015flar, \u015fimdi, Kadir Bey\u2019in yak\u0131n plan\u0131n\u0131 istiyorum, \u015f\u00f6yle istiyorum&#8230;\u2019\u2019 gibi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ilk sahne&#8230; Hemen objektifleri beynime yazd\u0131m, bunlar\u0131 da sonras\u0131nda montajda birbirinin arkas\u0131na ba\u011flayaca\u011f\u0131z gibi kafamda kurgulad\u0131m. Y\u00f6netmenlik tamamen duygu meselesi, d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131n\u0131, hissettiklerini, hayallerini d\u0131\u015far\u0131ya g\u00f6rsel olarak anlatmak. Bunun \u00e7e\u015fitli yollar\u0131 var. Kad\u0131nlar\u0131n alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131 erkeklerden daha farkl\u0131. Mesela At\u0131f Y\u0131lmaz\u2019\u0131n bir s\u00f6z\u00fc var: \u2018\u2019Toplumdaki her sorunu kad\u0131nlar \u00fczerinden anlat\u0131r\u0131m.\u2019\u2019 derdi. Kad\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 filmlerde tabii ki erkek y\u00f6netmenlere g\u00f6re \u00e7ok daha duyarl\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kad\u0131n\u0131n ne hissetti\u011fini bizler \u00e7ok daha iyi biliyoruz. Erkek y\u00f6netmen ne kadar hissetse, bir kad\u0131n y\u00f6netmen kadar hissedemez. Orada da bir oyuncu olarak yard\u0131mc\u0131 oluyoruz biz, y\u00f6netmenlere. \u0130lk y\u00f6netmenlik deneyimimde, 20 g\u00fcn boyunca gayet sakin y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, fakat sonra hafif \u00e7at\u0131k ka\u015fl\u0131 oldum, film bittikten sonra iki ka\u015f\u0131m\u0131n aras\u0131nda bir \u00e7izgi olu\u015fmu\u015ftu (g\u00fcl\u00fcyor). Ama gayet sayg\u0131l\u0131, sevgiyle kar\u0131\u015f\u0131k bir disiplindi setteki. Benim eme\u011fe \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sayg\u0131m vard\u0131r, set \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n benim ba\u015f\u0131m\u0131n \u00fczerinde yeri vard\u0131r her zaman. Ben onlara her sabah \u015eile\u2019den taze a\u00e7malar al\u0131yordum, payla\u015f\u0131yorduk. Yava\u015f yava\u015f bakt\u0131lar ki g\u00fczel gidiyor, o filmi tamamlam\u0131\u015f olduk. Sonra ho\u015fuma gitmeye ba\u015flad\u0131 bir kad\u0131n olarak ben de erkekler kadar sete hakim olabilirim diye hissetmeye ba\u015flad\u0131m. Mesela sahne uzuyordu, 30 kutu veriyorlard\u0131, a\u015famazs\u0131n\u0131z, \u00e7ok pahal\u0131yd\u0131, be\u015f defa \u00e7ekme l\u00fcks\u00fcm\u00fcz yok.<\/p>\n\n\n\n<p>O g\u00fcnk\u00fc program\u0131n bitmesi laz\u0131m, bir iki g\u00fcn aksam\u0131\u015ft\u0131, filmin prod\u00fckt\u00f6r\u00fcn\u00fcn adam\u0131, setin uza\u011f\u0131ndan ge\u00e7se ben hemen huylan\u0131yordum. Bu bak\u0131\u015flarda sitem mi var acaba gibi, m\u00fcthi\u015f al\u0131nganl\u0131k i\u00e7erisindeydim. \u015eile\u2019den geliyorum gece yar\u0131s\u0131 saat 23.30, arabada yaln\u0131z\u0131m, o kadar moralim bozuk ki, \u00e7ok sorumluluk sahibiyim ve o i\u015fi en m\u00fckemmel \u015fekilde yapmal\u0131y\u0131m ve o \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle \u015ei\u015fli Kent Sinemas\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken araban\u0131n arkas\u0131ndan kap\u0131y\u0131 a\u00e7t\u0131m, bir an kendimi atmak istedim. Asl\u0131nda bana kimse bir \u015fey s\u00f6ylemedi, bir iki defa sette uzaktan o adam\u0131n bana bak\u0131\u015f\u0131ndan al\u0131nd\u0131m. Ama bu kad\u0131n olman\u0131n dezavantaj\u0131m\u0131 deyim, naifli\u011fi mi. Zorlanm\u0131\u015ft\u0131m \u00e7ok, ama be\u011fenildi ve ba\u015far\u0131l\u0131 bulundu film. \u0130lk filmdeki zorluklar, \u00e7ok az k\u0131s\u0131tl\u0131 bir filmle \u00e7ekme zorlu\u011fuydu, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dijitale ge\u00e7ildi\u011finde belki 20 defa prova yapabiliyorsunuz. Hi\u00e7 unutmuyorum, Cihan \u00dcnal\u2019la <em>Seni Kalbime G\u00f6md\u00fcm<\/em>\u2019\u00fc (1982) \u00e7ekiyorduk, filmin son sahneleriydi, o kadar az film kalm\u0131\u015f ki, o sahneyi yanl\u0131\u015f \u00e7ekersek bitti yani. Baya da uzun bir sahne, korka korka \u00e7ekmi\u015ftik. <em>Azap <\/em>da \u00e7ok ac\u0131 bir konusu olan filmdi, <em>D\u00f6n\u00fc\u015f <\/em>kadar gi\u015fe yapmam\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 yap\u0131mc\u0131yla <em>Bodrum Hakimi<\/em>\u2019ni yapm\u0131\u015ft\u0131k. O da \u00e7ok g\u00fczel olmu\u015ftu. Onu da \u00e7ok hissederek \u00e7ekmi\u015ftim, hem oynuyorum, hem \u00e7ekiyorum. \u00c7\u0131lg\u0131nl\u0131kt\u0131 bu, hem oynay\u0131p, hem y\u00f6netmenlik yapmak, ger\u00e7ekten \u00e7ok zordu. Kamera \u00f6n\u00fcndeki oyuncunun en \u00f6nemli detay\u0131, y\u00f6netmenden \u2018\u2019aa \u00e7ok g\u00fczel oldu ya da b\u00f6yle oldu\u2019\u2019 gibi geri d\u00f6n\u00fc\u015fler beklemektedir. Ama seni orada denetleyen yok. Oyuncu da sensin, y\u00f6netmen de, etrafa bak\u0131yordum, etraftaki etkiden anl\u0131yordum. \u015eimdi ise, \u00e7ekti\u011finizi gelip monit\u00f6rden izleyebiliyorsunuz, olmad\u0131ysa bir kez daha \u00e7ekebiliyorsunuz. Eskiden \u00e7ekti\u011finizi izlemek i\u00e7in bir ay bekliyordunuz, filmler y\u0131kan\u0131yordu, o zorlukla art\u0131k ne \u00e7ektiyseniz, o zorluklar\u0131 ya\u015fad\u0131m ben. D\u00f6n\u00fc\u015f \u00f6d\u00fcller ald\u0131, hatta sonra T\u00fcrk Sinemas\u0131 ikiye ayr\u0131ld\u0131, T\u00fcrkan \u015eoray y\u00f6netmenlik yapabilir, yapamaz diye. Halit Refi\u011f mesela aray\u0131p sen ba\u015faracaks\u0131n, dedi. <em>Y\u0131lan\u0131 \u00d6ld\u00fcrseler <\/em>de, verdi\u011fim mizansenlerde oyuncular sayg\u0131yla, sevgiyle rollerini yerine getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ben de \u00e7ok oyuncuya \u00e7ok yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Oyuncu oldu\u011fum i\u00e7in, neye can\u0131m s\u0131k\u0131l\u0131yor, beklemekten mi s\u0131k\u0131ld\u0131m, karn\u0131m m\u0131 ac\u0131kt\u0131, g\u00fcne\u015f beni rahats\u0131z m\u0131 etti, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bildi\u011fim i\u00e7in set ko\u015fullar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken o oyuncunun ne hissetti\u011fini ben y\u00f6netmen olarak \u00e7ok iyi hissediyordum. Dinlenmesi gerekiyorsa dinlenin biraz diyordum. Bir oyuncunun mutlaka y\u00f6netmenlik yapmas\u0131 gerekir kanaatine vard\u0131m, neden? Setlerde \u015fu sahneyi \u00e7abuk \u00e7ekse de gitsek, \u00fc\u015f\u00fcd\u00fck falan dedi\u011fimiz oluyor, oyuncu olarak. Y\u00f6netmeni hissettiklerini hissetmek i\u00e7in, oyuncu olmak laz\u0131m, oyuncunun hissettiklerini de hissetmek i\u00e7in y\u00f6netmen olmak laz\u0131m. \u0130kisini de yapt\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in, \u00e7ok \u015fansl\u0131 hissediyorum kendimi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ye\u015fil\u00e7am zaman\u0131ndaki zor ko\u015fullar\u0131 tekrar d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde teknik, bizi zorlayan \u00e7ok fazla \u015fey vard\u0131. Mesela eskiden sans\u00fcre giderdi film, o k\u0131s\u0131tlama yok \u015fimdi, daha \u00f6zg\u00fcr insanlar. \u015eimdi ise \u015fu zorlu\u011fu ya\u015fad\u0131m, y\u00f6netmen setten ayr\u0131. Bir monit\u00f6r\u00fcn ba\u015f\u0131nda, kafas\u0131nda siyah bir \u00f6rt\u00fc, \u00e7ad\u0131r\u0131n i\u00e7inde monit\u00f6rden emir veriyor, asistanlar da bunu oyunculara iletiyor. Beni rahats\u0131z etti bu durum, oyuncular\u0131n da bu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hissetti\u011fini hissederek daha \u00e7ok rahats\u0131z oldum. Y\u00f6netmenin, oyuncunun dibine kadar gidip, ben buraday\u0131m, seni onayl\u0131yorum\u2019u oyuncunun hissetmesi laz\u0131m. Y\u00f6netmenden o g\u00fcc\u00fc almas\u0131 laz\u0131m. Son filmde (<em>Uzaklarda Arama<\/em>), usta y\u00f6netmen edas\u0131yla, kendime m\u00fcthi\u015f bir g\u00fcvenle filmi y\u00f6nettim. Bu filmde de sadece y\u00f6netmenlik yapt\u0131m, o da rahatlatm\u0131\u015ft\u0131, yine de her sahnede ne oldu, ne olacak, ak\u015famlar\u0131 yine uykum ka\u00e7\u0131yordu. Bir filmi yapmak, 9 ay do\u011fum sanc\u0131s\u0131 \u00e7ekmek gibi bir \u015fey. Her a\u015famas\u0131 \u00e7ok zor, senaryo a\u015famas\u0131, \u00e7ekim a\u015famas\u0131, montaj a\u015famas\u0131&#8230; Erkek egemen bir set yoktu son sette, kad\u0131n asistanlar, kad\u0131n maky\u00f6zler vard\u0131, \u00e7ok g\u00fczeldi. Her \u015fey \u00e7ok rahatt\u0131 sette, hepimizin karavanlar\u0131 vard\u0131. Eskiden olsa, \u00e7izmeni giyemezsin arabada mesela, zar zor s\u0131k\u0131\u015f\u0131k \u015fekilde zorlan\u0131rs\u0131n, \u015fimdi ise m\u00fcthi\u015f bir konfor var sinemada.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil de ba\u015fka bir \u00fclkede y\u00f6netmen olsayd\u0131n\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131z nas\u0131l olurdu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkesine g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor, Bat\u0131 \u00fclkelerinde, Amerika\u2019da kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri daha fazla. Kad\u0131n daha \u00f6zg\u00fcr bir birey, o a\u00e7\u0131dan daha kolay olurdu diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. B\u00fct\u00fcn oradaki imkanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha \u00f6zg\u00fcrler. Bizdeki sinema da Bat\u0131 standartlar\u0131na yakla\u015fmaya ba\u015flad\u0131, imkanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Kad\u0131n\u0131n daha \u00f6zg\u00fcr b\u0131rak\u0131lmas\u0131 toplumda, kad\u0131n, erkek e\u015fitli\u011finin olmas\u0131, kad\u0131na kar\u015f\u0131 daha \u00f6n yarg\u0131s\u0131z olmalar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli, bu a\u00e7\u0131dan \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 daha farkl\u0131 olurdu diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrk Sinemas\u0131\u2019nda kad\u0131n y\u00f6netmenler aras\u0131ndaki ili\u015fkiler nas\u0131l? Birbirini manevi ya da maddi anlamda destekleme var m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yeni bir kad\u0131n yard\u0131mla\u015fma derne\u011fi kuruldu, hatta ge\u00e7en sene toplant\u0131lar\u0131na gittim. Say\u0131 \u00e7ok az kad\u0131n y\u00f6netmenlerde, onlara olanak \u00e7ok tan\u0131nm\u0131yor belki de. Film yapmak da \u00e7ok zor bir s\u00fcre\u00e7, kad\u0131nlar \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcler, fakat baz\u0131 \u015fartlardan dolay\u0131 film yapma g\u00fcc\u00fcne eri\u015femiyor olabiliyorlar. Film festivallerinde kad\u0131n y\u00f6netmenlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorum, g\u00fcnlerce bir arada oldu\u011fumuzda \u00e7ok g\u00fczel sohbetler ger\u00e7ekle\u015ftiriyoruz, payla\u015f\u0131mlarda bulunuyoruz. Ama, daha \u00e7ok, payla\u015f\u0131mlar\u0131n ortaya koyulaca\u011f\u0131 bir dernek ya da bir topluluk olsa harika olur, ben de seve seve hizmet ederim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kad\u0131n karakterlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimler ve onlar\u0131n kad\u0131n olarak varolu\u015flar\u0131n\u0131n sunumu t\u00fcm y\u00f6nleriyle sinematografik a\u00e7\u0131dan nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kad\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131, ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 her y\u00f6netmen farkl\u0131 bir \u00fcslupta anlat\u0131r. Her y\u00f6netmenin alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131, farkl\u0131. Belki bir bak\u0131\u015fla, belki bir feryatla anlatacak kad\u0131n\u0131n dram\u0131n\u0131. O dram\u0131 canland\u0131racakla, y\u00f6netmenin belki ortaya \u00e7\u0131karacaklar\u0131 bir mizansenle olabilir. \u0130sterse y\u00f6netmen teknik olarak bir \u015feyi tek bir nokta halinde \u00e7ok geni\u015f bir plandan \u00e7ekebilir. Kad\u0131n\u0131n yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekecek mesela kad\u0131n\u0131n g\u00f6zlerine gelir, donmu\u015f g\u00f6z ifadesini \u00e7ekebilir, kad\u0131n\u0131n yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ac\u0131s\u0131n\u0131 b\u00f6yle anlatabilir. O an, y\u00f6netmenin hikayeyi nas\u0131l alg\u0131land\u0131\u011f\u0131na, nas\u0131l g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r. Y\u00f6netmen bir durumu, bir olay\u0131 aktarabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle o olay\u0131 g\u00f6z\u00fcnde canland\u0131r\u0131yor. O sahneyi kafanda kuruyorsun, hayal ediyorsun ve o g\u00fcnk\u00fc duygunla \u00e7ekiyorsun. O g\u00fcnk\u00fc duygu, anlat\u0131m g\u00fcc\u00fc \u00e7ok \u00f6nemli. Her y\u00f6netmenin ayr\u0131 bir tarz\u0131 var, mesela Osman Seden de bir kafa girer, di\u011feri \u00e7\u0131kar. \u00d6mer L\u00fctf\u00fc Akad, kameray\u0131 hareket ettirmez, insanlar kameraya yakla\u015f\u0131r, hareket ederler, anlat\u0131m tarzlar\u0131 farkl\u0131. Her y\u00f6netmenin bir sinema dili var, alg\u0131lay\u0131\u015f bi\u00e7imi ve hissetme bi\u00e7imi var.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Filmlerinizde kad\u0131n karakterlerin hayatlar\u0131n\u0131 sunarken, izleyicinin bu karakterlere bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 yarat\u0131m s\u00fcrecinde g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruyor musunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Her \u015feyden \u00f6nce senaryo a\u015famas\u0131nda y\u00f6netmen olarak o karakterin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na inanmal\u0131y\u0131m, ben \u00f6nce inanmal\u0131y\u0131m ki, izleyici de ona inanabilsin. Ye\u015fil\u00e7am filmlerinde ilk zamanlar, kad\u0131n karakterler daha y\u00fczeyseldi, a\u011fl\u0131yordu, ama ne i\u00e7in a\u011fl\u0131yordu kad\u0131n karakter?. \u0130\u00e7 hesapla\u015fmas\u0131 yoktu, ac\u0131 \u00e7ekiyordu, ayr\u0131l\u0131yordu&#8230; Daha \u00e7ok olaylara bak\u0131l\u0131yordu, o kad\u0131n neden a\u011fl\u0131yor, o anlat\u0131lm\u0131yordu b\u00fct\u00fcn\u00fcyle. Karakterleri daha derinlemesine inceleme, onlar\u0131n ruhlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma, ruhlar\u0131na inerek o karakterlerin, toplum i\u00e7indeki tav\u0131rlar\u0131n\u0131, hareketlerini, ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemek \u00e7ok \u00f6nemli. Benim sunaca\u011f\u0131m kad\u0131nlar\u0131 \u00e7ok iyi tan\u0131mam laz\u0131m. Mesela varo\u015flardaki kad\u0131n\u0131 benim g\u00f6rmem laz\u0131m. Bakkaldan nas\u0131l al\u0131\u015fveri\u015f ediyor, minib\u00fcse nas\u0131l biniyor, \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131n\u0131 nas\u0131l ba\u011fl\u0131yor, nas\u0131l y\u00fcr\u00fcyor&#8230; Hayat kad\u0131n\u0131, burjuva kad\u0131n, fabrikadaki kad\u0131n\u0131n\u0131n; davran\u0131\u015flar\u0131, yemek yiyi\u015fi, oturu\u015fu, sigara i\u00e7i\u015fi&#8230;Onlar\u0131 iyice tan\u0131mazsan\u0131z o zaman yapay bir \u015fey \u00e7\u0131k\u0131yor, izleyici de inanm\u0131yor. Ama kanl\u0131 canl\u0131 o kad\u0131n f\u0131rlam\u0131\u015f gibi olursa, ger\u00e7e\u011fe yak\u0131n olursa, inand\u0131r\u0131c\u0131 oluyor. Zaten izleyiciye yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, izleyici burada ne der diyerek, bu karakter inand\u0131r\u0131c\u0131 m\u0131 diyerek \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r senaryolarda. Ye\u015fil\u00e7am\u2019da pek inand\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fildi karakterler, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok \u00fczerinde durulmuyordu. \u0130zleyici \u00e7ok ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fcyd\u00fc Ye\u015fil\u00e7am\u2019\u0131n ilk zamanlar\u0131nda, ne yaparsak kabul ediyordu. \u015eimdi, izleyici farkl\u0131, sinema k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc, binlerce farkl\u0131 film izliyorlar, onun i\u00e7in daha titizlikle duruluyor karakterler \u00fczerinde. Ne i\u00e7in film yap\u0131yoruz? \u00d6nce izleyicimiz i\u00e7in film yap\u0131yoruz! Sinema varoldu\u011fundan beri izleyici ne der diye yapt\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7a\u011fda\u015f anlat\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131 kullanan filmlerde, kad\u0131n karakterlerin sunumu kad\u0131n y\u00f6netmenler taraf\u0131ndan nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7a\u011fda\u015f anlat\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131 kullanan filmlerde, kad\u0131n karakterlerin sunumu kad\u0131n y\u00f6netmenler taraf\u0131ndan \u00e7ok ger\u00e7ek\u00e7i sunuluyor, \u00e7ok da ger\u00e7ek\u00e7i canland\u0131r\u0131yor oyuncular, zaten ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 da orada oluyor filmlerin. Bir insan i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli ki\u015filikleri ta\u015f\u0131r, ama baz\u0131 \u00f6zelliklerini terbiye eder insan. \u00d6zelliklerini terbiye edemeyen insan, zaaflar\u0131yla ve k\u00f6t\u00fc yanlar\u0131yla insand\u0131r. Sonu\u00e7ta insan, insand\u0131r. Baz\u0131 filmlerde bunlar\u0131 t\u00f6rp\u00fcleyerek g\u00f6steriyoruz, \u00f6zellikle ticari filmlerde. Ama sanat filmlerinde insanlar t\u00fcm y\u00f6nleriyle, zaaflar\u0131yla, \u00e7eli\u015fkileriyle ve her \u015feyiyle t\u00fcm ger\u00e7ekli\u011fiyle veriliyor. Kad\u0131n y\u00f6netmenler de kad\u0131nlar\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini t\u00fcm ger\u00e7eklikleriyle vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kad\u0131n\u0131 kad\u0131n olarak anlatan en iyi film T\u00fcrk Sinemas\u0131\u2019nda size hangisi ve neden?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bir d\u00f6nem kad\u0131nlar hep birbirine benzer karakterdeydi. Ya \u00e7ok masum ya da k\u00f6t\u00fc kad\u0131nd\u0131lar. Sonra giderek kad\u0131nlar daha ger\u00e7ek\u00e7i yans\u0131t\u0131lmaya ba\u015flad\u0131, hem iyi yan\u0131yla, hem de k\u00f6t\u00fc yan\u0131yla. Y\u0131llar \u00f6nce kad\u0131nlar filmlerde boyun e\u011fen, hakk\u0131n\u0131 savunamayan, bir erke\u011fe ba\u011f\u0131ml\u0131 karakterlerdi. Mesela b\u00f6yle bir \u015feye ilk ba\u015fkald\u0131ran kad\u0131n karakter, \u00d6mer L\u00fctf\u00fc Akad\u2019\u0131n <em>Seninle \u00d6lmek \u0130stiyorum <\/em>(1969) filmindeki kad\u0131n karakterdi. Burjuva kad\u0131n\u0131 s\u00fcs e\u015fyas\u0131 gibi yan\u0131nda ta\u015f\u0131yan bir erkek karakter var filmde. Kad\u0131n o kadar mutsuzdur ki alkole verir kendini, eve gelen \u0130zzet G\u00fcnay mimar, kad\u0131n karakter onunla \u00e7ok insani bir ili\u015fki kuruyor. Onunla birlikte kocas\u0131n\u0131 terk edip gidiyor, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ediyor. O zaman i\u00e7in \u00e7ok cesur bir filmdi. Evli kocas\u0131n\u0131 terk edip giden kad\u0131n, ama e\u015fi de \u00e7ok k\u00f6t\u00fc, sert bir e\u015ftir kad\u0131na kar\u015f\u0131. O zaman nas\u0131l c\u00fcret edip oynam\u0131\u015f\u0131z diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm hep. At\u0131f Y\u0131lmaz\u2019\u0131n filmleri de \u00e7ok g\u00fczel anlatt\u0131 kad\u0131nlar\u0131. <em>Mine <\/em>(1983) kad\u0131n\u0131 kad\u0131n gibi anlatan ilk film \u00f6rne\u011fidir bence Y\u0131lmaz\u2019\u0131n. Mine de etiyle, can\u0131yla, cinselli\u011fiyle, toplumun bask\u0131s\u0131yla ba\u015f kald\u0131rand\u0131r. Onun da kaba, anlay\u0131\u015fs\u0131z bir kocas\u0131 vard\u0131r, kad\u0131n mutsuzdur. Kasabaya gelen yazar bir adamla, el ele ba\u015fkald\u0131r\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r kad\u0131n\u0131n, Mine\u2019dir bu. <em>Sultan<\/em>\u2019\u0131 da (1978) \u00e7ok severim. \u00c7ocuklar\u0131yla direnen, hayata tutunan, m\u00fcthi\u015f bir karakterdir. <em>Suna <\/em>(2007) filmi de \u00f6yle bir film, \u00e7ok gi\u015fe yapmam\u0131\u015ft\u0131, ancak \u00e7ok iyi kad\u0131n karakterin duygular\u0131n\u0131 anlat\u0131r. O zamanda yap\u0131lm\u0131\u015f kad\u0131n filmlerini yapabilecek ki\u015fi de az \u015fu anda bu anlamda.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2000\u2019li y\u0131llar T\u00fcrk Sinemas\u0131\u2019nda temsil edilen kad\u0131n karakterlerin sunumunda toplumsal ger\u00e7ekliklere yer verilmesinin yan\u0131 s\u0131ra umut verici ve radikal kad\u0131n karakterleri sunabilmek ad\u0131na kad\u0131n y\u00f6netmenler ne yapmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eartlar\u0131 zorlayarak, imkanlar\u0131n\u0131 kendi yaratarak m\u00fccadele etmeleri laz\u0131m. M\u00fccadele ederek kad\u0131nlar, ba\u015farabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar da o g\u00fc\u00e7 var. \u015eimdi zorluk \u015furada, erkek y\u00f6netmenler daha \u00e7ok kendileri yap\u0131mc\u0131, kad\u0131n bunu ba\u015farabilse \u00e7ok iyi. Kad\u0131nlar ya birle\u015fmeliler ya da ortak fonlar olu\u015fturulabilirler, bunlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ortak fondan kad\u0131nlara destek sa\u011flanabilir. Kad\u0131nlar g\u00fc\u00e7lerini birle\u015ftirip, kad\u0131n dayan\u0131\u015fmas\u0131 geli\u015ftirilmeli. Bireysel m\u00fccadelede \u00e7ok m\u00fccadele etmek gerekiyor. B\u00f6yle bir dayan\u0131\u015fma olsa, bir dernek olsa harika olur. Bir \u00f6neri olarak ben s\u00f6yleyebilirim, ben de i\u00e7inde bulunmak isterim a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u00e7. Dr. Berceste G\u00fcl\u00e7in \u00d6zdemir&#8217;in\u00a02019&#8217;da bas\u0131lan T\u00fcrk Sinemas\u0131&#8217;n\u0131n Kad\u0131n Y\u00f6netmenleri Konu\u015fuyor adl\u0131 kitab\u0131, Standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f A\u00e7\u0131k U\u00e7lu G\u00f6r\u00fc\u015fme Y\u00f6ntemiyle bir\u00e7ok kad\u0131n y\u00f6netmenle yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelere dayanmaktad\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden birisi de T\u00fcrkan \u015eoray\u00a0ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a02000&#8217;li y\u0131llarda T\u00fcrkiye&#8217;de filmleri vizyonda g\u00f6sterim olana\u011f\u0131 bulmu\u015f kad\u0131n y\u00f6netmenlerle yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden haz\u0131rlanan kitapta, T\u00fcrk Sinemas\u0131&#8217;n\u0131n sultan\u0131 T\u00fcrkan \u015eoray, hem y\u00f6netmenlik hem aktrislik deneyimine dair, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":15118,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[1128,189,1563,1564],"class_list":["post-15114","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-berceste-gulcin-ozdemir","tag-sinema","tag-turkan-soray","tag-yonetmen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15114"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15114\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}