{"id":21625,"date":"2023-11-17T17:14:30","date_gmt":"2023-11-17T14:14:30","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=21625"},"modified":"2023-11-17T17:14:31","modified_gmt":"2023-11-17T14:14:31","slug":"depremin-biraktigi-enkaz-insan-psikolojisine-etkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2023\/11\/17\/depremin-biraktigi-enkaz-insan-psikolojisine-etkileri\/","title":{"rendered":"Depremin B\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 Enkaz: \u0130nsan Psikolojisine Etkileri<\/strong>"},"content":{"rendered":"\n

Haber: Zehra Nur Ta\u015fdemir

Edit\u00f6r: Sevgi \u015eahin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Depremler do\u011fan\u0131n en y\u0131k\u0131c\u0131 afetlerinden biri olarak sadece fiziksel zararlara yol a\u00e7makla kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda bireyler \u00fczerinde ciddi psikolojik etkilere neden oluyor. Uzman Psikolog Dr. Serap Duygulu, deprem felaketlerinin bireylerin psikolojisi \u00fczerine etkilerini aktard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Travmatik yas\u0131n d\u00f6rt evresi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dr. Serap Duygulu, her bireyin ya\u015fad\u0131klar\u0131 olaylara farkl\u0131 tepkiler verdi\u011fini ama temel olarak benzer evrelerden ge\u00e7tiklerini belirtiyor. Bu s\u00fcre\u00e7, ilk olarak \u201c\u015fok evresiyle\u201d ba\u015fl\u0131yor. Olay\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 an, insanlar\u0131n ani tepki verdi\u011fi bir d\u00f6nem. Bu evrede, v\u00fccut olaya h\u0131zl\u0131 bir uyum sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ki\u015fi donup kalabiliyor. Olay\u0131 kabul etmekte g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekebiliyor hatta inkar edebiliyor. Bu \u015fok an\u0131 ki\u015fiden ki\u015fiye farkl\u0131 s\u00fcrelerde atlat\u0131labiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Ard\u0131ndan gelen “\u00f6fke evresi\u201d, ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kay\u0131plar\u0131 fark etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi ifade ediyor. Bu evrede, ac\u0131 ve \u00fcz\u00fcnt\u00fc art\u0131yor; \u00f6fke patlamalar\u0131, a\u011flama krizleri, isyan etme, korku ve dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi tepkiler g\u00f6r\u00fclebiliyor. \u00d6fke evresi haftalar boyunca s\u00fcrebiliyor.<\/p>\n\n\n\n

“Depresyon evresi\u201d, ki\u015finin kay\u0131plar\u0131n\u0131 geri alamayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etti\u011fi d\u00f6nemi kaps\u0131yor. Bu d\u00f6nemde, b\u00fcy\u00fck bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc, \u00e7aresizlik ve acizlik hissi hakim olabiliyor. Bu duygusal zorlu\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak depresyon belirtileri g\u00f6zlenebiliyor ve ki\u015fi daha \u00f6nce ilgi g\u00f6sterdi\u011fi \u015feylere kar\u015f\u0131 ilgisini kaybedebiliyor. Depresyon evresi haftalar hatta aylar boyunca devam edebiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Son olarak “uyum ve kabullenme evresi\u201d, ge\u00e7mi\u015f s\u00fcre\u00e7lerin ard\u0131ndan ya\u015fanan olay\u0131n kabullenildi\u011fi ve ki\u015finin gelece\u011fe y\u00f6nelik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi simgeliyor. Kay\u0131plar\u0131n ac\u0131s\u0131 ve \u00f6zlemi devam etse de bu evrede duygular hafiflemeye ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u201cHer zaman denilecek bir ke\u015fke mevcuttur\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu travmatik yas s\u00fcre\u00e7lerinde bireylere su\u00e7luluk ve utan\u00e7 duygular\u0131n\u0131n da e\u015flik etti\u011fini s\u00f6yleyen Duygulu, \u201cO yerine neden ben de\u011filim, ke\u015fke o g\u00fcn yanlar\u0131nda olabilseydim diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Bununla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak \u00e7ok zordur \u00e7\u00fcnk\u00fc her zaman denilecek bir ke\u015fke mevcuttur\u201d dedi. Duygulu ayr\u0131ca yas s\u00fcrecinde yeme ve uyku bozukluklar\u0131, cinsel i\u015flevlerde bozulmalar, g\u00fcvensizlik, korku, seslere ve hareketlere kar\u015f\u0131 tetikte olma, kalp krizi ge\u00e7irece\u011fini zannetme, \u00f6l\u00fcm\u00fc reddetme, o ana kadar var olan inanc\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler sergileme, i\u00e7e kapanma, s\u00fcrekli olarak \u00f6l\u00fcm\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnme, akl\u0131n\u0131 kaybetme korkusu gibi duygu ve davran\u0131\u015flar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n

Hepimizin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortak duygu: Utan\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uzman Psikolog Dr. Serap Duygulu, bu t\u00fcr olaylardan etkilenen insanlar\u0131 \u00fc\u00e7 ana grupta de\u011ferlendirdi. \u0130lk grup do\u011frudan felaketi ya\u015fayan veya zarar g\u00f6ren insanlardan olu\u015fuyor. Bu ki\u015filer, felaketin ortas\u0131nda bulunmalar\u0131na ra\u011fmen genellikle olaya m\u00fcdahale edemediklerinden \u00e7aresizlik hissi ya\u015f\u0131yor. Sonraki grup ise yak\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybeden insanlar. Felaket sonucunda sevdiklerini kurtaramaman\u0131n getirdi\u011fi su\u00e7luluk duygusu, bu grup i\u00e7in s\u0131k\u00e7a deneyimlenen bir duygu olabiliyor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc grup ise felaketi fiziksel olarak ya\u015famam\u0131\u015f ancak ya\u015fanan ac\u0131lara tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f ki\u015filerden olu\u015fuyor. Bu ki\u015filer, sahip olduklar\u0131 konforun getirdi\u011fi bir t\u00fcr utanca sahip olabiliyor ve bu nedenle vicdanlar\u0131n\u0131 rahatlatmak i\u00e7in \u00e7aba sarf edebiliyor. Dr. Duygulu, her grubun ya\u015fanan olaylara kar\u015f\u0131 \u00e7aresiz oldu\u011funa de\u011finerek, \u201cYa\u015fan\u0131lan bu utan\u00e7 duygusunun k\u00f6keni asl\u0131nda i\u00e7inde yeti\u015fti\u011fimiz k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. Yine de psikolojik ve biyolojik ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131laman\u0131n bencillik olmad\u0131\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Psikolojik yard\u0131m ne zaman verilmeli?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Depremzedelere psikolojik deste\u011fin verilmesi gereken uygun zaman\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7eken Duygulu, s\u00f6zlerine \u201cB\u00f6lgede ya\u015fayan ve depremden etkilenen bireylerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00fcre\u00e7ler sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde rehabilite edilmelidir. Ama \u00f6nce ki\u015finin biyolojik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvene almak, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak gerekir. Kahramanmara\u015f merkezli depremde uzmanlar\u0131n sahaya \u00e7\u0131k\u0131p depremzedelere psikolojik destek vermesi konusunda sosyal medyada \u00e7a\u011fr\u0131lar yap\u0131ld\u0131. Depremin ilk zamanlar\u0131 terapi zaman\u0131 de\u011fildir. Kimseyi istemedi\u011fi bir \u015fey i\u00e7in zorlayamay\u0131z\u201d \u015feklinde devam etti.<\/p>\n\n\n\n

Felaket sonras\u0131 do\u011fru destek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Duygulu, insanlar\u0131n iyi niyetle s\u00f6yledikleri ifadelerin de depremzedeleri \u00f6fkelendirebilece\u011fini hat\u0131rlatarak \u201cB\u00f6yle zamanlarda depremzedelerin sergiledi\u011fi do\u011fru veya yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015f yoktur. Felaketten etkilenen ki\u015fi a\u011flayabilir, k\u00fcfredebilir veya hi\u00e7 konu\u015fmayabilir. Evin y\u0131k\u0131ld\u0131 ama hepiniz ya\u015f\u0131yorsunuz dememeliyiz. Bir ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 travmayla di\u011ferini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmamal\u0131y\u0131z. \u2018\u015e\u00fckretmelisin, \u00e7ocu\u011fun i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc olmal\u0131s\u0131n\u2019 gibi s\u00f6ylemler her ne kadar iyi niyetli olsa da kar\u015f\u0131 tarafa duygular\u0131n\u0131 anlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hissettirir. En \u00f6nemlisi de ebeveynlerini kaybetmi\u015f \u00e7ocuklara, \u2018ailen melek oldu, onlar seni izliyor, sen \u00fcz\u00fcl\u00fcrsen onlar da \u00fcz\u00fcl\u00fcr\u2019 kesinlikle dememek gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kayb\u0131 ve duyguyu de\u011fersizle\u015ftirir. Teselli etmek zorunda de\u011filiz. Sadece dinlemeli ve bireyin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 duygulara e\u015flik etmeliyiz, anlay\u0131\u015f g\u00f6stermeli ve yan\u0131nda olmal\u0131y\u0131z\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130yile\u015fme ve entegrasyon<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Depremzedelerin hayata yeniden entegre olmas\u0131yla ilgili \u201cYas s\u00fcrecindeki bireylere en iyi gelecek olan aile bireyleriyle, sevdikleriyle bir arada olmas\u0131d\u0131r. Ac\u0131y\u0131 payla\u015fma ve yas s\u00fcrecini atlatma konusunda ona yard\u0131mc\u0131 olur. \u015eok yaln\u0131zken atlatmas\u0131 kolay bir duygu de\u011fildir. Sosyal ili\u015fkiler kurmak bu d\u00f6nemde daha m\u00fchimdir\u201d diyen Duygulu, konu\u015fmas\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00d6nceki me\u015fguliyetimiz neyse ona d\u00f6nmeliyiz. Do\u011fal olaylar\u0131 de\u011fi\u015ftiremeyiz, sorumlu biz de\u011filiz. Hi\u00e7bir hastal\u0131k veya afet bize ceza olarak, g\u00fcnah\u0131n bedeli olarak verilmez. Hayat olumlu ve olumsuzlukla bir aradad\u0131r. Bunlar\u0131 atlatmak \u00e7ok zor olsa da ya\u015fan\u0131lan travmada t\u0131kan\u0131p kalmamak gerekiyor. Hak aranacaksa aranmal\u0131, katk\u0131da bulunulacaksa o b\u00f6lgeyi yeniden hayata katmal\u0131y\u0131z. Yap\u0131lacak \u00e7ok \u015fey var, ya\u015fanan sosyal krizle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in herkesin \u00e7abalamas\u0131 gerekiyor. \u0130yile\u015fmek ancak ilerlemekle m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Haber: Zehra Nur Ta\u015fdemir Edit\u00f6r: Sevgi \u015eahin Depremler do\u011fan\u0131n en y\u0131k\u0131c\u0131 afetlerinden biri olarak sadece fiziksel zararlara yol a\u00e7makla kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda bireyler \u00fczerinde ciddi psikolojik etkilere neden oluyor. Uzman Psikolog Dr. Serap Duygulu, deprem felaketlerinin bireylerin psikolojisi \u00fczerine etkilerini aktard\u0131. Travmatik yas\u0131n d\u00f6rt evresi Dr. Serap Duygulu, her bireyin ya\u015fad\u0131klar\u0131 olaylara farkl\u0131 tepkiler verdi\u011fini […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":21626,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","video":"","gallery":"","source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"double-sidebar","sidebar":"single-left","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"1"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"","hide":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[25,2085,32],"tags":[1331,1288,2747,2748],"class_list":["post-21625","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim","category-manset-haber","category-saglik","tag-deprem","tag-psikoloji","tag-serap-duygulu","tag-travma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21625","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21625"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21625\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}