{"id":2554,"date":"2018-02-20T10:34:59","date_gmt":"2018-02-20T07:34:59","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=2554"},"modified":"2019-05-10T16:24:38","modified_gmt":"2019-05-10T13:24:38","slug":"bitcoin-bugun-var-yarin-var-mi-bilinmez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2018\/02\/20\/bitcoin-bugun-var-yarin-var-mi-bilinmez\/","title":{"rendered":"\u201cBitcoin Bug\u00fcn Var Yar\u0131n Var m\u0131 Bilinmez\u201d"},"content":{"rendered":"

Hande Nur OCAK
\n<\/strong>Foto\u011fraf: Tu\u011f\u00e7e AY\u00c7\u0130N<\/strong><\/p>\n

Piyasaya s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc y\u0131ldan itibaren g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e pop\u00fclaritesini artt\u0131ran Bitcoin, son y\u0131llarda zirveye \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda.\u00a0Bundan 9 y\u0131l \u00f6nce sessiz sedas\u0131z kullan\u0131ma giren Bitcoin, geldi\u011fi noktada ku\u015fkusuz kripto para piyasas\u0131n\u0131n en \u00e7ok yat\u0131r\u0131m alan \u00fcyesi.\u00a0Asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn i\u015f Satoshi Nakamoto ad\u0131nda ger\u00e7ekte kim oldu\u011fu bilinmeyen bir ki\u015finin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 “Bitcoin: A Peer-to Peer Electronic Cash System” makalesi ile ba\u015fl\u0131yor. Her \u015feyi ba\u015flatan o makale g\u00fcn\u00fcm\u00fcz merkeziyet\u00e7i ekonomisine bir ba\u015fkald\u0131r\u0131 niteli\u011finde olan \u2018peer to peer\u2019 yani e\u015fler aras\u0131 teknolojisinin para ile bulu\u015ftu\u011fu devrim niteli\u011findeki bir bulu\u015fu ortaya koyuyor.\u00a0<\/span><\/p>\n

Merkezi Bir Otorite Yok<\/strong><\/p>\n

\u0130\u00dc Enformatik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Sevin\u00e7 G\u00fclse\u00e7en, Bitcoin\u2019 in herhangi bir merkez bankas\u0131, resmi kurulu\u015f ya da bir ki\u015fi ile ili\u015fi\u011fi olmayan elektronik bir para birimi oldu\u011fundan bahsetti ve ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikleri \u015fu \u015fekilde s\u0131ralad\u0131: \u201cBitcoin bir de\u011fi\u015fim arac\u0131d\u0131r, taklit edilemez, transfer edilebilir, de\u011fer saklayan ve homojenlik gibi \u00f6zellikleri var. Tabi piyasa de\u011ferinin \u00f6n\u00fcnde bir tak\u0131m tehditler de var bunlar\u0131 bilmek \u00f6nemli. Bunlar: teknik zorluklar, \u00fclkelerin bu paraya olan yakla\u015f\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 mevzuat de\u011fi\u015fiklikleri, insanlar\u0131n Bitcoin\u2019e olan istek ve g\u00fcvenleri \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck tehditler olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.\u201d Teknolojinin y\u00f6netimine girdi\u011fimizi s\u00f6yleyen Prof. Dr. G\u00fclse\u00e7en, \u201cOnunla bar\u0131\u015f\u0131k ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenmemiz gerekiyor\u201d dedi.<\/p>\n

Kontrol Edilemiyor<\/strong><\/p>\n

Bitcoin\u2019in di\u011fer elektronik paralardan daha \u00e7ok talep g\u00f6rmesindeki en b\u00fcy\u00fck \u00f6zelli\u011finin kontrol edilememesi oldu\u011fundan bahseden Enformatik B\u00f6l\u00fcm\u00fcnden Dr. Emre Akadal para aktar\u0131m\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde anlatt\u0131: \u201cElektronik para sistemlerindeki t\u00fcm paralarda bir kay\u0131t olmak zorunda. \u00d6rne\u011fin siz birine bir para g\u00f6nderece\u011finiz zaman bir otorite taraf\u0131ndan bunun y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, onaylanmas\u0131 ve kontrol mekanizmas\u0131ndan ge\u00e7mesi gerek fakat Bitcoin teknolojisinde buna izin verilmiyor. Direk bir ki\u015fiye para verebiliyorsunuz yani nakit para verir gibi bunu sa\u011fl\u0131yor elektronik ortamda.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bilgiler Tamamen Gizli Kal\u0131yor<\/strong><\/p>\n

Hi\u00e7bir \u015fekilde kimsenin onay\u0131n\u0131 almadan isimlerin tamamen gizli kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Dr. Akadal, bilgilerin g\u00fcvenilirli\u011fi hakk\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cHerkesin sadece bir c\u00fczdan kodu bulunuyor ve c\u00fczdan kodunun kime ait oldu\u011fu belli de\u011fil yani benim bir hesab\u0131m varsa bu hesab\u0131n bir c\u00fczdan\u0131 ve anahtarlar\u0131 var. Blok zinciri dedi\u011fimiz \u015fey asl\u0131nda bir kay\u0131t dosyas\u0131 \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bloklar halinde arka arkaya gelmi\u015f bir zincir. Her bir blok zinciri i\u00e7inde para aktar\u0131mlar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor sadece ve t\u00fcm madenciler taraf\u0131ndan bu blok zinciri s\u00fcrekli olarak do\u011frulan\u0131yor, dolay\u0131s\u0131yla k\u00f6t\u00fc niyetli bir ki\u015fi bu blok zincirini bozmaya kalk\u0131\u015f\u0131rsa madenciler bunu buluyor ve d\u00fczeltiyorlar. O y\u00fczden bu i\u015fin madencili\u011fi s\u00fcrekli olarak bunu do\u011frulamak ve yeni bloklar olu\u015fturmak \u00fczerine kurulu bu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\u201d<\/p>\n

As\u0131l \u00d6nemli Olan Blockchain<\/strong><\/p>\n

D\u00fcnyada \u015fuan y\u00fczlerce kripto para oldu\u011funu s\u00f6yleyen Dr. Akadal, Bitcoin ve di\u011fer kripto paralar\u0131n blockchain denilen teknolojinin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi. Dr. Akadal, \u201cHi\u00e7bir arac\u0131ya ihtiya\u00e7 duymadan zincirleme olu\u015fan bir sistem. Bitcoin bug\u00fcn var yar\u0131n var m\u0131 bilinmez ama blok zinciri dedi\u011fimiz \u015fey bu para o teknoloji. Bu teknoloji ba\u015fka yerlerde de kullan\u0131labilir, kullan\u0131lmaya asl\u0131nda \u00e7ok ufak ufak ba\u015fland\u0131, geli\u015ftirilebilir. Ama as\u0131l geli\u015fecek olan bu i\u015fin para k\u0131sm\u0131 bu y\u00fczden \u00f6nde ama teknoloji k\u0131sm\u0131 da yava\u015f yava\u015f \u00f6ne \u00e7\u0131kacak ve vurucu bir \u015fekilde \u00f6ne gelece\u011fine inan\u0131yorum\u201d dedi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dijital Bir Maden Olarak G\u00f6rebiliriz<\/strong><\/p>\n

Bitcoin\u2019in ticari olarak al\u0131p satarak para kazan\u0131labilece\u011finden bahseden Dr. Akadal, madencilik denilen k\u0131s\u0131mda olu\u015fturulan bloklar\u0131n rastgele olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 her bir blo\u011fu olu\u015ftururken ciddi problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi. Dr. Akadal, \u201cMadenciler t\u00fcm blok zincirini do\u011fruluyorlar ve bir sonraki blo\u011fu olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Burada sistem otomatik olarak yeni blok olu\u015fturan ki\u015fiye bir \u00f6d\u00fcl veriyor. Mesela siz Bitcoin madencili\u011fi yap\u0131yorsan\u0131z bir yeni Bitcoin blo\u011fu buldu\u011funuz anda sistem otomatik \u00f6d\u00fcl miktar\u0131n\u0131 sizin hesab\u0131n\u0131za ge\u00e7iriyor ve yeni blo\u011fu kullanmaya ba\u015fl\u0131yor\u201d dedi.<\/p>\n

Bitcoin Ekran Kartlar\u0131yla Kazan\u0131labiliyor<\/strong><\/p>\n

Her para biriminin kendi algoritmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyen Dr. Akadal buradaki i\u015flemlerin \u00e7ok zor oldu\u011funu ve bu hesaplamalar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc sistemlerle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Dr. Akadal, en g\u00fc\u00e7l\u00fc sistemlerin \u015fuan ekran kartlar\u0131nda oldu\u011funu ve Bitcoin\u2019in ekran kartlar\u0131yla kazan\u0131labilece\u011fini ifade etti. Dr. Akadal, \u201cASIC denen cihazlar var sadece bu cihazlarla kaz\u0131l\u0131yor Bitcoin ve internette a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 olarak programlar\u0131 da\u011f\u0131tmaya ba\u015flad\u0131lar o y\u00fczden hi\u00e7 programlama bilmeyen biri internetten indirip bilgisayar\u0131 ve cihazlar\u0131 sat\u0131n al\u0131p \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p para kazanmaya ba\u015fl\u0131yorlar. Bu y\u00fczden bir yat\u0131r\u0131mm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor asl\u0131nda ama bu problemi \u00e7\u00f6zen kodu zaten yaz\u0131p belirli bir \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satt\u0131klar\u0131 i\u00e7in art\u0131k herkes bu ortam\u0131n i\u00e7inde yer almaya ba\u015flad\u0131\u201d dedi.<\/p>\n

\u00dclkeler Buna Kar\u015f\u0131 Koymuyor<\/strong><\/p>\n

\u00dclkelerin bu teknolojiyi kontrol edemedi\u011fi i\u00e7in tedirgin olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Dr. Akadal bununla ilgili \u015fu ifadelere yer verdi: \u201cBuradan kazan\u0131lan para belki silahlanmada ya da kara para aklamada da kullan\u0131labilir fakat bunun bir takibi yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fclkeler \u00e7ok tedirginler ve temkinli yakla\u015f\u0131yorlar buna. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011frudan da yasaklamak istemiyorlar bunun yan\u0131nda iyi taraf\u0131 da var bunun k\u00f6t\u00fc kullan\u0131m\u0131n nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fi konusunda \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.\u201d\u00a0 Bankalar taraf\u0131ndan y\u00f6netilen bir dijital paray\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve bankalar taraf\u0131ndan y\u00f6netilmeyen bir dijital paraya ge\u00e7menin \u00e7ok zor olmayaca\u011f\u0131ndan bahseden Dr. Akadal \u201cBence biz buna d\u00fcnya olarak haz\u0131r\u0131z\u201d dedi.<\/p>\n