{"id":28107,"date":"2026-03-02T16:55:09","date_gmt":"2026-03-02T13:55:09","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=28107"},"modified":"2026-03-03T11:26:41","modified_gmt":"2026-03-03T08:26:41","slug":"yuzyillardir-suren-bir-sanat-husn-i-hat-sanati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2026\/03\/02\/yuzyillardir-suren-bir-sanat-husn-i-hat-sanati\/","title":{"rendered":"Y\u00fczy\u0131llard\u0131r S\u00fcren Bir Sanat: H\u00fcsn-i Hat Sanat\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Muhabir: Sena Sand\u0131k\u00e7\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Edit\u00f6r: Nazl\u0131 Aygen<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130stanbul, (\u0130\u00dc Haber Merkezi) &#8211; \u00d6d\u00fcll\u00fc hattat ve Medeniyet \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mehmet Rami Memi\u015f hat sanat\u0131n\u0131n tarihini, bu sanat dal\u0131na nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu sanat\u0131 icra etmek isteyenler i\u00e7in hat sanat\u0131n\u0131n inceliklerini \u0130letim Gazetesine anlatt\u0131.\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Almanya, Avusturya ve Suriye gibi \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde sergiler a\u00e7an ve \u00f6\u011frenci yeti\u015ftiren Prof. Dr. Mehmet Rami Memi\u015f hat sanat\u0131n\u0131, bu sanata nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hat sanat\u0131n\u0131n tarihini payla\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"906\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0015-1-1-906x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28112\" style=\"width:331px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0015-1-1-906x1024.jpg 906w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0015-1-1-265x300.jpg 265w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0015-1-1-768x868.jpg 768w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0015-1-1-750x848.jpg 750w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0015-1-1-1140x1289.jpg 1140w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0015-1-1.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 906px) 100vw, 906px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><strong>H\u00fcsn-i Hat sanat\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hat sanat\u0131n\u0131n k\u00f6keni Arap\u00e7a \u201chatt\u201d kelimesine dayan\u0131r. Bu kelimenin anlam\u0131 \u201cyazmak, \u00e7izmek, kazmak\u201dt\u0131r. Buradan t\u00fcreyip \u2018hat\u2019 kelimesi olu\u015fmakta ve g\u00fczel yaz\u0131, yol gibi anlamlar ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Hat sanat\u0131 Kur\u2019an-\u0131 Kerim kitap h\u00e2line getirildi\u011fi zamandan beri var olan bir sanat t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Hattat teriminin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ise sanat\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 4 &#8211; 5 y\u00fczy\u0131l sonra oldu\u011fu tahmin edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hat sanat\u0131n\u0131n ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zamanlarda kullan\u0131lan yaz\u0131 \u00e7e\u015fitleri Ma\u2019k\u0131l\u00ee ve K\u00fbf\u00ee\u2019dir. \u0130lerleyen zamanlarda bu yaz\u0131lar\u0131n k\u00f6\u015felenmesi ve yuvarlan\u0131p yumu\u015fat\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f di\u011fer yaz\u0131 \u00e7e\u015fitleri: Muhakkak, Nesih, Rika, Reyh\u00e2n\u00ee, S\u00fcl\u00fcs ve Tevk\u00ee gibi yaz\u0131lard\u0131r. Bu yaz\u0131 \u00e7e\u015fitlerinin geneline Akl\u00e2m-\u0131 Sitte ad\u0131 verildi. Mehmet Memi\u015f, en \u00e7ok s\u00fcl\u00fcs, nesih ve cel\u00ee s\u00fcl\u00fcs yaz\u0131lar\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve az say\u0131da ise cel\u00ee d\u00eev\u00e2n\u00ee ve cel\u00ee ta&#8217;lik ile yazd\u0131\u011f\u0131 eserin oldu\u011funu ifade etti.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hat ustalar\u0131n\u0131n g\u00f6zde malzemeleri<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"799\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0018-799x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28117\" style=\"width:302px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0018-799x1024.jpg 799w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0018-234x300.jpg 234w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0018-768x984.jpg 768w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0018-1199x1536.jpg 1199w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0018-750x961.jpg 750w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0018-1140x1460.jpg 1140w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0018.jpg 1249w\" sizes=\"(max-width: 799px) 100vw, 799px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Her alanda kendine has kullan\u0131lan malzemeler bulundu\u011fu gibi hat sanat\u0131nda da \u00f6zel malzemeler kullan\u0131l\u0131r. Hattatlar\u0131n en \u00f6nemli malzemeleri kalem, k\u00e2\u011f\u0131t ve m\u00fcrekkeptir. Kullan\u0131lan kalem \u00f6zel olarak haz\u0131rlan\u0131r, normal kalemt\u0131ra\u015f ile a\u00e7\u0131lmaz, \u2018makta\u2019 denilen b\u0131\u00e7akla e\u011fik bir \u015fekilde kesilir. Kalemin malzemesi ise genellikle ya bambu ya da kam\u0131\u015ftan yap\u0131l\u0131r. Kullan\u0131lan m\u00fcrekkep siyah is m\u00fcrekkebidir, \u2018hokka\u2019 denilen saklama kab\u0131nda saklan\u0131r ve bu m\u00fcrekkebin form\u00fcl\u00fc y\u00fczy\u0131llard\u0131r de\u011fi\u015fmemi\u015ftir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 k\u00e2\u011f\u0131tlara \u00f6ncelikle \u2018ahar\u2019 denilen, yumurta ve ni\u015fasta kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Ahar, k\u00e2\u011f\u0131da parlakl\u0131k verir ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131k kazand\u0131r\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n haz\u0131r h\u00e2li sat\u0131n al\u0131nabilir. K\u00e2\u011f\u0131da yaz\u0131y\u0131 yazarken fazla m\u00fcrekkep gelmesini engellemek i\u00e7in hokkan\u0131n i\u00e7ine lika ve ipek iplik konulur. Bu sayede fazla m\u00fcrekkep kullan\u0131lmaz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hat sanat\u0131na ba\u015flang\u0131\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Memi\u015f, hat sanat\u0131n\u0131 icra etmek isteyen ki\u015filerin \u00f6ncelikle kendilerini tan\u0131malar\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131. Hat sanat\u0131 sab\u0131r, emek ve azim isteyen bir sanat t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Tek bir harfi do\u011fru yapmak i\u00e7in saatler, g\u00fcnler verilir. Mehmet Memi\u015f, hat sanat\u0131 ile tan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n lise y\u0131llar\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ilk olarak bayram tebrik kartlar\u0131ndaki hatlar\u0131 taklit ederek hat sanat\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131. Profesyonel bir e\u011fitim almas\u0131 ise \u00fcniversite y\u0131llar\u0131nda Konya \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi\u2019nde se\u00e7meli H\u00fcsn-i Hat dersleri almas\u0131yla ba\u015flad\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"847\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0014-1-1024x847.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28122\" style=\"width:332px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0014-1-1024x847.jpg 1024w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0014-1-300x248.jpg 300w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0014-1-768x636.jpg 768w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0014-1-1536x1271.jpg 1536w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0014-1-750x621.jpg 750w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0014-1-1140x943.jpg 1140w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0014-1.jpg 1600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Hat sanat\u0131n\u0131n bir \u2018usta-\u00e7\u0131rak\u2019 ili\u015fkisi ile \u00f6\u011frenildi\u011fini ve uzmanla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bu ili\u015fkinin gereklili\u011fine vurgu yapan Memi\u015f, kendi hocas\u0131n\u0131n Hattat H\u00fcseyin \u00d6ks\u00fcz oldu\u011funu ifade etti. Her ustan\u0131n sanat yolculu\u011funa \u00e7\u0131rakl\u0131kla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Memi\u015f, bu ili\u015fkinin \u201cHat sanat\u0131nda hoca talebe ili\u015fkisi, olana kadar de\u011fil, \u00f6lene kadar s\u00fcrer\u201d s\u00f6zleriyle vurgulad\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir eserin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bir hat eseri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rken yaln\u0131zca g\u00f6ze de\u011fil, g\u00f6n\u00fcllere de hitap etmesinin gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Memi\u015f, \u00f6ncelikle bu s\u00fcrecin metin se\u00e7mekle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Memi\u015f, sadece bir ayet veya bir hadis yazman\u0131z gerekmez, bir \u015fiir veya g\u00fczel bir s\u00f6z de yazabilirsiniz, s\u00f6zleriyle metin se\u00e7meyi a\u00e7\u0131klad\u0131. Se\u00e7ilen metne g\u00f6re bir yaz\u0131 \u00e7e\u015fidi de belirlemeniz gerekmektedir diye ekleyerek metin se\u00e7iminin \u00f6nemine i\u015faret etti.<\/p>\n\n\n\n<p>Tasar\u0131m s\u00fcrecinde defalarca denemeler, karalamalar yap\u0131l\u0131r. Sonunda en be\u011fendi\u011finizi se\u00e7ersiniz ve bu \u2018yaz\u0131 kal\u0131b\u0131\u2019 olur. Ard\u0131ndan \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir masada temiz bir k\u00e2\u011f\u0131da yaz\u0131 kal\u0131b\u0131 ge\u00e7irilir ve tamamlanm\u0131\u015f yaz\u0131 bir mukavva k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n\u0131n \u00fczerine yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r, bu i\u015flemden sonra bir tezhip ve ebru ustas\u0131 o yaz\u0131n\u0131n tezyinat\u0131n\u0131, s\u00fcslemesini yapar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u00fcnyada H\u00fcsn-\u00fc Hat&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"934\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0019-1-934x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28123\" style=\"width:371px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0019-1-934x1024.jpg 934w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0019-1-274x300.jpg 274w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0019-1-768x842.jpg 768w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0019-1-1401x1536.jpg 1401w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0019-1-750x822.jpg 750w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0019-1-1140x1250.jpg 1140w, https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/img-20251220-wa0019-1.jpg 1459w\" sizes=\"(max-width: 934px) 100vw, 934px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>16. as\u0131r ba\u015flar\u0131ndan itibaren \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda hat sanat\u0131n\u0131n merkezi \u0130stanbul olmu\u015ftur ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00e2l\u00e2 liderli\u011fine devam etmektedir. Memi\u015f, Osmanl\u0131 d\u00f6neminden beri hat sanat\u0131n\u0131n T\u00fcrklerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada h\u00e2l\u00e2 Osmanl\u0131 hat ekol\u00fcn\u00fcn takip edildi\u011fini aktard\u0131. Memi\u015f bundan dolay\u0131 T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr tarihinde hat sanat\u0131n\u0131n olduk\u00e7a \u00f6nemli bir yeri oldu\u011funu ifade etti. Me\u015fhur olan ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda kabul g\u00f6ren &#8220;Kur\u2019an Hicaz\u2019da nazil oldu, M\u0131s\u0131r&#8217;da okundu, \u0130stanbul&#8217;da yaz\u0131ld\u0131&#8221; s\u00f6z\u00fcyle hat sanat\u0131n\u0131n, tezyinat\u0131n\u0131n ve T\u00fcrklerin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Memi\u015f, ba\u015fta T\u00fcrkiye olmak \u00fczere son 30-35 y\u0131lda hat sanat\u0131 alan\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmeler kaydedildi\u011fini ifade etti. Memi\u015f, geli\u015fmelerin ya\u015fanmas\u0131nda yap\u0131lan ulusal ve uluslararas\u0131 yar\u0131\u015fmalar, yerel y\u00f6netimler taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen e\u011fitim kurslar\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetlerin k\u00fclt\u00fcr-sanat politikalar\u0131nda etkili oldu\u011funu aktard\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda hat, tezhip ve ebru alan\u0131nda en ba\u015far\u0131l\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n T\u00fcrk oldu\u011fu kabul edilmektedir. \u0130nsanlar \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerden, yerlerden T\u00fcrk ustalar\u0131ndan e\u011fitim almak i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye, \u00f6zellikle \u0130stanbul\u2019a ak\u0131n ederler.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muhabir: Sena Sand\u0131k\u00e7\u0131 Edit\u00f6r: Nazl\u0131 Aygen \u0130stanbul, (\u0130\u00dc Haber Merkezi) &#8211; \u00d6d\u00fcll\u00fc hattat ve Medeniyet \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mehmet Rami Memi\u015f hat sanat\u0131n\u0131n tarihini, bu sanat dal\u0131na nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu sanat\u0131 icra etmek isteyenler i\u00e7in hat sanat\u0131n\u0131n inceliklerini \u0130letim Gazetesine anlatt\u0131.\u00a0 Almanya, Avusturya ve Suriye gibi \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde sergiler a\u00e7an [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":28111,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[25,27,1,159,28,34,30,2085,2348,35],"tags":[3941,3940,3943,625,3939,3292,171,3463,3942],"class_list":["post-28107","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim","category-foto-galeri","category-genel","category-sag-manset","category-istanbul","category-universite","category-kultur-sanat","category-manset-haber","category-manset-yani","category-yasam","tag-ebru","tag-hat","tag-klasik-sanat","tag-kultur-sanat","tag-mehmet-memis","tag-nazli-aygen","tag-sanat","tag-sena-sandikci","tag-tezniyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28107"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28156,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28107\/revisions\/28156"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}