{"id":6615,"date":"2018-10-17T10:14:04","date_gmt":"2018-10-17T07:14:04","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=6615"},"modified":"2018-10-19T10:50:45","modified_gmt":"2018-10-19T07:50:45","slug":"romanyayla-iliskilerimiz-tarihi-koklere-dayaniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2018\/10\/17\/romanyayla-iliskilerimiz-tarihi-koklere-dayaniyor\/","title":{"rendered":"“Romanya\u2019yla \u0130li\u015fkilerimiz Tarihi K\u00f6klere Dayan\u0131yor”"},"content":{"rendered":"

Emine \u00d6zge KONDAK\u00c7I<\/strong><\/p>\n

\u0130stanbul \u00dcniversitesi, B\u00fckre\u015f \u00dcniversitesi, \u0130stanbul Dimitrie Cantemir Romen K\u00fclt\u00fcr Merkezi ve Romanya Konsoloslu\u011fu i\u015fbirli\u011finde d\u00fczenlenen \u201cKantemiro\u011flu- Tarih, K\u00fclt\u00fcr, Miras\u201d Sempozyumu 16 Ekim\u2019de \u0130stanbul \u00dcniversitesi Rekt\u00f6rl\u00fck Binas\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/p>\n

Etkinlik, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Konservatuar\u0131 taraf\u0131ndan sunulan dinleti ile ba\u015flad\u0131. Program\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u0130stanbul Romanya Ba\u015fkonsolosu Adriana Ciamba, \u00a0B\u00fckre\u015f \u00dcniversitesi\u2019nde Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Dr. \u0130rina Balotescu ve \u0130stanbul \u00dcniversitesi Rekt\u00f6r\u00fc Prof. Dr. Mahmut Ak konu\u015fma yapt\u0131.<\/p>\n

A\u00e7\u0131l\u0131\u015fta konu\u015fma yapan \u0130stanbul \u00dcniversitesi Rekt\u00f6r\u00fc Prof. Dr. Mahmut Ak, \u201cG\u00fczel bir g\u00fcn ya\u015f\u0131yoruz sizlerle birlikte, \u00e7\u00fcnk\u00fc biz Romanya\u2019yla ve Roman bilim insanlar\u0131yla birlikte oldu\u011fumuzda b\u00fcy\u00fck bir huzur buluyoruz. Ne mutlu ki Romanya\u2019yla olan ili\u015fkilerimiz \u00e7ok derin tarihi k\u00f6klere dayanmakta. Bilindi\u011fi gibi Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin sona erdi\u011fi y\u0131llarda \u015fimdi kom\u015fumuz olan baz\u0131 \u00fclkelerle ge\u00e7ici sorunlar ya\u015fad\u0131k. Ama Romanya ile hi\u00e7bir sorun ya\u015famadan hem Osmanl\u0131 Devleti zaman\u0131nda hem de T\u00fcrkiye Cumhuriyeti zaman\u0131nda g\u00fcven esas\u0131na dayal\u0131 dostluk ili\u015fkisi kuruldu ve her y\u0131l g\u00fc\u00e7lenerek s\u00fcr\u00fcyor. Nitekim daha Cumhuriyetimizin kuruldu\u011fu ilk y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019nin ve Romanya\u2019n\u0131n kendi deneyimlerini birbirlerine aktarmak \u00fczere kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 e\u011fitim ziyaretleri ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Esas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir d\u00fczen ve s\u00fcreklilik i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fen bu k\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitim gezilerinin di\u011fer \u00fclkelerle olan ili\u015fkiler i\u00e7inde rol model oldu\u011funu s\u00f6ylemek isterim\u201d dedi ve Romanya ile olan ili\u015fkilerimizden bahsetti. Daha sonra Prof. Dr. Ak, \u0130stanbul Romen K\u00fclt\u00fcr Merkezi\u2019ne, bilim insanlar\u0131na ve sanat\u00e7\u0131lara te\u015fekk\u00fcr ederek konu\u015fmas\u0131n\u0131 noktalad\u0131.<\/p>\n

Dr. M\u00fcmin Y\u0131ld\u0131zta\u015f ise \u201cOsmanl\u0131 Ar\u015fivi Belgelerine G\u00f6re Dimitri Kantemiro\u011flu\u2019nun Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Zamanlarda Bo\u011fdan Voyvodalar\u0131n\u0131n Tayin Azil Yetki ve Sorumluluklar\u0131\u201dndan bahsetti.\u00a0 Dr. Y\u0131ld\u0131zta\u015f, \u201cOsmanl\u0131 Devleti\u2019nin olduk\u00e7a \u00f6nem verdi\u011fi bir co\u011frafya olan bug\u00fcn\u00fcn Romanya\u2019s\u0131 \u00fczerinde Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne ba\u011fl\u0131 \u00fc\u00e7 tane \u00f6zerk y\u00f6netim bulunmaktayd\u0131. Bunlardan biri Erdel, di\u011feri Eflak ve bir di\u011feri ise Bo\u011fdan\u2019d\u0131r. Bunlar\u0131n her \u00fc\u00e7\u00fc de Osmanl\u0131 hakimiyetini anla\u015fma yolu ile kabul ettiklerinden \u00f6zel ve \u00f6zerk bir y\u00f6netime sahiptiler. Bunlardan Eflak ve Bo\u011fdan y\u00f6neticilerine “voyvoda” unvan\u0131 ile hitap edilirken “Erdel Hakimi” i\u00e7in bazen voyvoda tabiri kullan\u0131l\u0131yor ancak daha \u00e7ok \u201cErdel Kral\u0131\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131yordu. Osmanl\u0131 resm\u00ee kay\u0131tlar\u0131nda voyvodalar i\u00e7in kullan\u0131lan \u201celk\u0101b\u201d yani sayg\u0131nl\u0131k terimleri di\u011fer Hristiyan h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n\u0131nki ile hemen hemen ayn\u0131yd\u0131. Voyvodalar, B\u00e2b\u0131\u00e2li\u2019ye senelik belli bir vergi veren \u015fair Avrupa devletlerindeki prensler gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Dimitri Kantemiro\u011flu\u2019nun ilk voyvodal\u0131\u011f\u0131 her ne kadar 1-2 hafta, ikinci voyvodal\u0131\u011f\u0131 ise 1 y\u0131l gibi k\u0131sa zaman dilimlerini kapsam\u0131\u015fsa da 150 y\u0131l s\u00fcren ya\u015fam\u0131nda biri babas\u0131 ve biri de a\u011fabeyi olmak \u00fczere bir\u00e7ok voyvodan\u0131n Bo\u011fdan memleketini idaresine ve bunlar\u0131n Osmanl\u0131 devleti ile olan ili\u015fkilerine tan\u0131kl\u0131k etmi\u015ftir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n

Prof. Dr. Tasin Gemil \u201cDimitri Kantemiro\u011flu \u2013 T\u00fcrk Tarih ve K\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki Yeri\u201d sunumunu yapt\u0131. Prof. Dr. Gemil, \u201cBence, Dimitrie Kantemiro\u011flu\u2019nun T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne katk\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7 alanda tespit edilebilir. Birincisi T\u00fcrk klasik musikisi, ikincisi Osmanl\u0131 tarihi ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de bas\u0131nd\u0131r. Bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc alan\u0131n katk\u0131s\u0131 hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar ancak son zamanlarda somut deliller meydana \u00e7\u0131karabilmi\u015flerdir\u201d dedi.<\/p>\n

Dr. Claudiu-Victor Turcitu, \u201cUlusal ar\u015fivlerdeki \u201cDivan ya da Bilgenin D\u00fcnyayla \u00c7eki\u015fmesi\u201d hakk\u0131nda bilgi verdi. \u201cKantemir\u2019in yaz\u0131lar\u0131n\u0131n yeni bir fikir ak\u0131m\u0131 olu\u015fturduklar\u0131, \u0130ncil ilkelerinden yola \u00e7\u0131kmakta olduklar\u0131 ve incelemelerin, insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 vurgulamak suretiyle, ruhsal boyutu devreye soktu\u011fu herkes taraf\u0131ndan bilinmektedir. B\u00f6ylece, Divan\u2019da da Kantemir\u2019in \u00e7abalar\u0131 kendi halk\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatma y\u00f6n\u00fcndedir. Bilge\u2019nin D\u00fcnya ile diyalogu yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n amac\u0131n\u0131 anlamay\u0131, \u00f6\u011frenmeyi insan ideallerinin aras\u0131na almay\u0131, bir\u00e7ok ki\u015fiyi sadece \u0130ncil ilkelerini de\u011fil, felsefik d\u00fc\u015f\u00fcnceyi de dayatarak ayd\u0131nlatmay\u0131 hedeflemektedir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Cristina B\u00eersan, \u201cKantemiro\u011flu \u2013 21. Y\u00fczy\u0131lda Kitaplar, Eserler, Ele\u015ftiriler\u201d den s\u00f6z etti. Birsan, \u201cGen\u00e7 Dimitrie e\u011fitimli ve hem k\u0131l\u0131\u00e7 ku\u015fanmas\u0131n\u0131 hem de kalem kullanmas\u0131n\u0131 bilen prens imaj\u0131n\u0131 tamamlamak i\u00e7in bir kitap yay\u0131nlamal\u0131yd\u0131. \u0130ki dilde, Romence ve Yunanca olan bu kitap yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda prens daha 25 ya\u015f\u0131na girmemi\u015fti. 1698 y\u0131l\u0131nda Dimitrie\u2019nin bilmedi\u011fi husus, Hristiyan eti\u011fine dair bir eser olan Divan\u2019\u0131n, \u00f6mr\u00fc boyunca bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fi az kitaplardan biri oldu\u011fudur\u201d dedi.<\/p>\n

Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehtap Demir, \u201cDimitri Kantemiro\u011flu\u2019nun T\u00fcrk M\u00fczikolojisine Katk\u0131s\u0131\u201dn\u0131 anlatt\u0131. Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Demir, \u201cBu konu\u015fmam\u0131n amac\u0131, T\u00fcrk M\u00fczikolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201cKantemir Edvar\u0131\u201dn\u0131n nas\u0131l okundu\u011fudur. Kantemir\u2019i, di\u011fer kimliklerinin yan\u0131 s\u0131ra, bu konu\u015fmamda, bir etnom\u00fczikolog olarak tan\u0131ml\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc O, k\u00fclt\u00fcr ve m\u00fczik ili\u015fkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131mla, analiz, terminoloji, kuram ve d\u00f6neme haiz bilgiyi not eden bir etnograft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, sosyal bilim yakla\u015f\u0131m\u0131 sergileyen rasyonalist oldu\u011fu kadar, yoruma ve ele\u015ftirel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahiptir. Kantemir\u2019in bize b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131, teori ve notadan olu\u015fan iki b\u00f6l\u00fcml\u00fc edvar\u0131 T\u00fcrk m\u00fczikologlar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferlidir. Ben, Kantemir\u2019i bug\u00fcnk\u00fc anlamda bir etnom\u00fczikolog olarak niteliyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, d\u00f6nemine dair, g\u00fcnl\u00fck icradan ve d\u00fc\u015f\u00fcnme mant\u0131\u011f\u0131ndan kan\u0131t bulabilece\u011fimiz bir eser b\u0131rakt\u0131. Bir d\u00f6nemi soluyan, ya\u015fayan ve bunu nakleden bir etnografik belgedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kantemir uygulamal\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir etnografi yazm\u0131\u015ft\u0131r. Tam bir emik (emic) yakla\u015f\u0131mla kat\u0131l\u0131mc\u0131 g\u00f6zlem tekni\u011fi kullanm\u0131\u015ft\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

Son konu\u015fmac\u0131 M\u00fczikolog Dr. Constantin R\u0103ileanu, \u201cPrens Dimitri Kantemiro\u011flu uluslararas\u0131 tarih\u00e7ilikte eserlerinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak uluslararas\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc tan\u0131tan \u00f6nemli isimlerden biridir. Hez\u00e2rfen bir profile sahip, h\u00fcmanist Kantemiro\u011flu d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bir\u00e7ok alandaki yararl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile insanl\u0131k tarihinde insanl\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesine katk\u0131da bulunmu\u015f olan se\u00e7kin ki\u015filerden biridir. M\u00fczik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve buna ek koleksiyonu ile Bo\u011fdanl\u0131 Prens \u00fcretken bir k\u00fclt\u00fcrel alanda kendini ses sanat\u0131 uzman\u0131 olarak g\u00f6stermeyi ba\u015far\u0131yor. Kantemir eserlerinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 Co\u011frafya, Politoloji, M\u00fczikoloji, Tarih, Felsefe vb. bilim dallar\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 i\u00e7in hala bir ama\u00e7 ve cazibeli bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 te\u015fkil etmektedir\u201d dedi.<\/p>\n