{"id":7719,"date":"2018-12-25T10:21:40","date_gmt":"2018-12-25T07:21:40","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=7719"},"modified":"2019-08-01T12:53:24","modified_gmt":"2019-08-01T09:53:24","slug":"etnobotanik-koleksiyonda-insan-ve-doga-ic-ice","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2018\/12\/25\/etnobotanik-koleksiyonda-insan-ve-doga-ic-ice\/","title":{"rendered":"Etnobotanik Koleksiyonda \u0130nsan ve Do\u011fa \u0130\u00e7 \u0130\u00e7e"},"content":{"rendered":"

Ya\u011fmur Ceren KURAL<\/strong><\/p>\n

Etnobotanik koleksi\u00adyonu, halk\u0131n g\u0131dadan tedavi ihtiya\u00e7lar\u0131na, veteriner hekimlikten kozmetik alan\u0131na kadar farkl\u0131 ama\u00e7larla ev veya ev d\u0131\u015f\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131, etnobo\u00adtanik \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda bitkilerden yap\u0131lan gere\u00e7leri kaps\u0131yor. \u0130stanbul \u00dcniversitesi Eczac\u0131l\u0131k Fak\u00fcltesi\u2019nde bulunan etnobotanik koleksiyonu hakk\u0131nda Eczac\u0131l\u0131k Fak\u00fcltesi Temel Eczac\u0131l\u0131k Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Yeter Ye\u015fil ile merak edilenleri konu\u015ftuk.<\/p>\n

Etnobotani\u011fi belli s\u0131n\u0131rlar i\u00e7e\u00adrisinde geleneksel bitki-insan ili\u015fkisini inceleyen bilim dal\u0131 olarak tan\u0131mlayan Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcye\u00adsi Ye\u015fil, etnobotanik \u00e7al\u0131\u015fmala\u00adr\u0131n temel amac\u0131n\u0131n geleneksel bitki bilgisinin g\u00f6\u00e7, geli\u015fen tek\u00adnoloji veya \u00e7e\u015fitli nedenlerle kaybolmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve bu bilgilerin gelecek nesil\u00adlere aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ol\u00addu\u011funu belirtti.<\/p>\n

Etnobotanik koleksiyonunda bulunan par\u00e7alar\u0131n \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterebilece\u011fini ifade eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ye\u015fil, \u201cBu \u00e7e\u00ad\u015fitlili\u011fe yerel tohumlar, halk\u0131n a\u011fa\u00e7 veya \u00e7al\u0131lardan yapt\u0131klar\u0131 sepetler, bitkilerin farkl\u0131 k\u0131s\u0131m\u00adlar\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f sabunlar, y\u00fcn boyamak i\u00e7in kullan\u0131lan kuru bitki k\u0131s\u0131mlar\u0131, bir a\u011fa\u00e7 \u00e7al\u0131 veya ottan yap\u0131lan bir enstr\u00fcman gibi bir\u00e7ok \u00f6rnek verilebilir\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cKoleksiyondaki Par\u00e7alar\u0131n Halk Taraf\u0131ndan Kullan\u0131lm\u0131\u015f Olmas\u0131\u00a0<\/strong>Gerekir<\/strong>\u201d<\/p>\n

Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ye\u015fil, koleksiyo\u00adna d\u00e2hil edilen par\u00e7alar\u0131 etno\u00adbotanik \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda temin edebildiklerine dikkat \u00e7ekerek, \u201cAyn\u0131 zamanda bitki toplamak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z arazi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00e7e\u015fitli il veya il\u00ad\u00e7elerde de f\u0131rsat bulduk\u00e7a halk ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp bitkilerden yapt\u0131k\u00adlar\u0131 ev gere\u00e7lerini soruyor, elle\u00adrinde varsa temin edip anabi\u00adlim dal\u0131m\u0131za getiriyoruz. Bazen de anabilim dal\u0131m\u0131zda yap\u0131lan etnobotanik \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u0131ra\u00ads\u0131nda arkada\u015flar\u0131m\u0131z koleksi\u00adyonumuza katk\u0131da bulunuyor\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n

Koleksiyondaki par\u00e7alar\u0131n et\u00adnobotanik \u00e7al\u0131\u015fmalar sonu\u00adcunda elde edilen bilgilerden yararlanarak halk taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinmesi gerek\u00adti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ye\u015fil, koleksiyona d\u00e2hil edile\u00adcek par\u00e7an\u0131n hangi bitkilerden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinir olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgulayarak, s\u00f6z\u00adlerine \u015fu \u015fekilde devam etti: \u201cBu par\u00e7ay\u0131 kullanan ki\u015filer\u00adden kullan\u0131lan bitkilerin y\u00f6resel ad\u0131, kullan\u0131lan k\u0131sm\u0131, haz\u0131rlan\u0131\u015f y\u00f6ntemi gibi bilgilerin al\u0131nmas\u0131 gerekir. Kullan\u0131lan bitkinin bi\u00adlimsel ad\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in bitkinin \u00e7i\u00e7ekli, meyveli, yap\u00adrakl\u0131 veya m\u00fcmk\u00fcnse tam bir \u00f6rne\u011finin al\u0131nmas\u0131 gereklidir. Koleksiyona getirilen her par\u00ad\u00e7aya bir koleksiyon numaras\u0131 veriyoruz. Bu par\u00e7an\u0131n kulla\u00adn\u0131m\u00a0amac\u0131, yerel ad\u0131, k\u0131sm\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 bitkinin yerel ad\u0131, bilimsel ad\u0131, bitkinin kullan\u0131lan k\u0131sm\u0131 ve haz\u0131rlama y\u00f6ntemini kaydedi\u00adyoruz.\u201d<\/p>\n

Tar\u0131m\u0131n veya k\u0131rsal \u00fcretimin azalmas\u0131 ile k\u00f6ylerden \u015fehir\u00adlere yo\u011fun g\u00f6\u00e7lerin ya\u015fanmas\u0131 sonucunda, insanlar\u0131n nesiller boyunca aktar\u0131lan etnobotanik bilgileri h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde unut\u00admakta oldu\u011funu belirten Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ye\u015fil, \u201cKoleksiyonu\u00admuz bu noktada bir \u00e7e\u015fit haf\u0131za g\u00f6revi \u00fcstlenebilir. Etnobota\u00adnik materyallerin g\u00f6rsel olarak sergilenmesi ile bunlar\u0131n unu\u00adtulmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilir\u201d dedi.<\/p>\n

Koleksiyon K\u00fclt\u00fcrel Zenginli\u011fimizi Yans\u0131t\u0131yor <\/strong><\/p>\n

Teknolojinin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ilerlemesi, tar\u0131m\u0131n veya k\u0131rsal \u00fcretimin azalmas\u0131 ile k\u00f6yler\u00adden \u015fehirlere yo\u011fun g\u00f6\u00e7lerin ya\u015fanmas\u0131 insanlar\u0131n do\u011fa ile aras\u0131na mesafe koymas\u0131na ne\u00adden oldu\u011funu aktaran Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ye\u015fil, \u201cBunlar\u0131n sonucun\u00adda insanlar nesiller boyunca aktar\u0131lan etnobotanik bilgileri h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde unutmaktad\u0131r. Koleksiyonumuz bu noktada bir \u00e7e\u015fit haf\u0131za g\u00f6revi \u00fcstlene\u00adbilir. Etnobotanik materyallerin g\u00f6rsel olarak sergilenmesi ile bunlar\u0131n unutulmas\u0131n\u0131 engelle\u00adyebilir\u201d dedi. Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ye\u00ad\u015fil, Koleksiyonu g\u00f6ren ki\u015filerde geleneksel bitki kullan\u0131m\u0131na ve \u00e7evresindeki bu tip objelere daha duyarl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00adlemledi\u011fini bildirerek, kolek\u00adsiyondaki her bir \u00f6rne\u011fin elde edildi\u011fi bitkinin bilimsel isminin yer almas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir bilim\u00adsel katk\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n

Koleksiyonda t\u0131bbi materyal\u00adler, sepetler, mutfak ve ev d\u0131\u015f\u0131 gere\u00e7ler, sabunlar, s\u00fcs e\u015fyalar\u0131, nazarl\u0131klar, do\u011fal boya, gele\u00adneksel kahveler ve oyuncaklar gibi par\u00e7alar\u0131n bulundu\u011funu dile getiren Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ye\u015fil, bu par\u00e7alar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve zenginli\u011fimizi yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek s\u00f6zlerini noktalad\u0131.<\/p>\n

 <\/p>\n