{"id":8690,"date":"2019-03-06T15:20:37","date_gmt":"2019-03-06T12:20:37","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=8690"},"modified":"2019-03-11T12:04:08","modified_gmt":"2019-03-11T09:04:08","slug":"dijital-emek-sosyal-medyanin-gorunmeyen-elleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2019\/03\/06\/dijital-emek-sosyal-medyanin-gorunmeyen-elleri\/","title":{"rendered":"Dijital \u00c7a\u011fda Sosyalle\u015firken \u00dcretiyoruz"},"content":{"rendered":"<p><strong>U\u011fur YAMA\u00c7<\/strong><\/p>\n<p>Hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelen sosyal medya platformlar\u0131, sa\u011flad\u0131klar\u0131 ileti\u015fim ve sosyalli\u011fin yan\u0131 s\u0131ra ki\u015fisel veri skandallar\u0131 ile de s\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme geliyor. Veri g\u00fcvenli\u011finin \u00f6nemini vurgulayan ele\u015ftirel sesler y\u00fckselirken, kullan\u0131c\u0131 eme\u011fini niteleyen \u201cdijital emek\u201d kavram\u0131 sosyal medyan\u0131n karanl\u0131kta kalan boyutlar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131maya aday.<\/p>\n<p>Web 2.0\u2019\u0131n ve sosyal a\u011f platformlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ile milyonlarca kullan\u0131c\u0131n\u0131n i\u00e7erik \u00fcretti\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131c\u0131 verisinin, sosyal medya \u015firketleri taraf\u0131ndan nas\u0131l ve ne ama\u00e7la kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dijital emek kuramc\u0131lar\u0131n\u0131n sorular\u0131 aras\u0131nda. Sosyal medyan\u0131n g\u00f6lgede kalan bir boyutu olan dijital eme\u011fin ne oldu\u011fu, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00fcretti\u011fi verinin nas\u0131l ticarile\u015ftirildi\u011fi ve bu konuda bir fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n neden \u00f6nemli oldu\u011fu gibi sorular etraf\u0131nda \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi Gazetecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Ar\u015f. G\u00f6r. Ye\u015fim Akmeraner ile konu\u015ftuk.<\/p>\n<p><strong>\u0130nternet Ekonomisinin Temeli, Kullan\u0131c\u0131 Etkinli\u011fi<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nternet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n internet ekonomisinin temelini olu\u015fturdu\u011funu ifade eden Ar\u015f. G\u00f6r. Akmeraner, \u201cBug\u00fcn milyarlarca sosyal medya kullan\u0131c\u0131s\u0131 arkada\u015flar\u0131yla ileti\u015fime ge\u00e7erken, foto\u011fraf payla\u015f\u0131rken veya videolar\u0131n\u0131 y\u00fcklerken ciddi miktarda de\u011fer \u00fcretmektedir. \u0130nternet \u015firketleri taraf\u0131ndan i\u015flenerek \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc partilere sat\u0131labilen verileri \u00fcreten internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n bu t\u00fcrden etkinlikleri \u2018dijital emek\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r\u201d \u015feklinde konu\u015ftu. Kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan \u00fcretilen bu devasa i\u00e7eri\u011fin, internet \u015firketleri taraf\u0131ndan algoritmalarla i\u015flenip \u00e7e\u015fitli m\u00fc\u015fterilere sat\u0131larak kullan\u0131c\u0131 etkinli\u011finin enformasyonel sermaye birikimine katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n<p><strong>E\u011flenirken \u00dcretiyor muyuz?<\/strong><\/p>\n<p>Ar\u015f. G\u00f6r. Akmeraner ge\u00e7en sene Amazon\u2019u geride b\u0131rakarak d\u00fcnyan\u0131n en de\u011ferli d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc firmas\u0131 olan Facebook\u2019un g\u00fcncel piyasa de\u011ferinin 500 milyar dolar civar\u0131nda oldu\u011funu belirterek, bu de\u011ferin kayna\u011f\u0131n\u0131n Jos\u00e9 van Dijck\u2019\u0131n ifade etti\u011fi gibi \u201ckullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00fcretti\u011fi ileti\u015fim ve sosyallik\u201d oldu\u011funu dile getirdi. Kullan\u0131c\u0131 etkinli\u011finin \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesinin onu de\u011fer \u00fcreten bir etkinlik olarak de\u011ferlendirmeyi zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan bahseden Ar\u015f. G\u00f6r. Akmeraner s\u00f6zlerini \u015fu \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u201cSosyal medyada zaman ge\u00e7irmek, ki\u015fisel \u015feyler y\u00fcklemek, d\u00fczeltmek, payla\u015fmak- k\u0131sacas\u0131 her t\u00fcrl\u00fc ki\u015fisel etkinlik- kullan\u0131c\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6znel bir s\u00fcre\u00e7tir. Bu \u00f6znellik, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00fcrettikleri i\u00e7eriklerin -dolay\u0131s\u0131yla kendi emeklerinin- internet \u015firketleri taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini yad\u0131rgamay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Kullan\u0131c\u0131 Haklar\u0131na Kar\u015f\u0131 Hizmet Kullan\u0131m \u015eartlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Sosyal medya \u015firketlerinin mahremiyetin ihlali ile s\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme gelmesi ve dava konusu olmas\u0131yla ilgili olarak Ar\u015f. G\u00f6r. Akmeraner, s\u00f6z konusu \u015firketlerin sanal uzam\u0131n \u00e7atlaklar\u0131ndan faydalanarak mahkemelerin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel ve kamusal ayr\u0131m\u0131n\u0131 i\u015flevsizle\u015ftirdiklerini ifade etti. Bunun da \u015firketleri d\u00fczenlemeler konusunda devletler kar\u015f\u0131s\u0131nda daha avantajl\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6zlerine ekledi. Ar\u015f. G\u00f6r. Akmeraner, kullan\u0131c\u0131 haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 konusundaki zafiyetin bir di\u011fer nedeni olarak kullan\u0131c\u0131 haklar\u0131ndan ziyade \u015firket \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyan hizmet kullan\u0131m \u015fartlar\u0131na dikkat \u00e7ekti. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n, ki\u015fisel telefonlar\u0131na uygulama y\u00fcklerken kabul ettikleri hizmet kullan\u0131m \u015fartlar\u0131 ile verilerinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc partilerle payla\u015f\u0131lmas\u0131 konusunda uygulamaya yetki vermi\u015f oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Ar\u015f. G\u00f6r. Akmeraner, \u201chizmet kullan\u0131m \u015fartlar\u0131n\u0131 kabul etmedi\u011fimizde ise uygulamay\u0131 aktifle\u015ftirememi\u015f oluruz\u201d diyerek bu konudaki ikileme dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<p><strong>Daha \u015eeffaf Bir A\u011f Bilin\u00e7li Olmakla Sa\u011flanabilir<\/strong><\/p>\n<p>Dallas Smythe\u2019\u0131n 42 y\u0131l \u00f6nce ifade etti\u011fi uyku zaman\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan t\u00fcm zaman\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 oldu\u011fu tespitine bug\u00fcn dijital emek olgusu ile daha fazla yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dile getiren Ar\u015f. G\u00f6r. Akmeraner, \u201cKar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almadan de\u011fer \u00fcreten kullan\u0131c\u0131 eme\u011fine dikkat \u00e7ekmek gerekiyor. Sosyal medya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ve ileti\u015fimcilerin bu konuda ele\u015ftirel bir tutum geli\u015ftirmesi ve toplumsal d\u00fczeyde fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, ileti\u015fimin ticari olmayan a\u011flar \u00fczerinden sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik, daha \u015feffaf ve daha demokratik alternatifler d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi te\u015fvik edebilir.\u201d diyerek s\u00f6zlerini noktalad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelen sosyal medya platformlar\u0131, sa\u011flad\u0131klar\u0131 ileti\u015fim ve sosyalli\u011fin yan\u0131 s\u0131ra ki\u015fisel veri skandallar\u0131 ile de s\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme geliyor. Veri g\u00fcvenli\u011finin \u00f6nemini vurgulayan ele\u015ftirel sesler y\u00fckselirken, kullan\u0131c\u0131 eme\u011fini niteleyen \u201cdijital emek\u201d kavram\u0131 sosyal medyan\u0131n karanl\u0131kta kalan boyutlar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131maya aday. Sosyal medyan\u0131n g\u00f6lgede kalan bir boyutu olan dijital eme\u011fin ne oldu\u011funu \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi Gazetecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Ar\u015f. G\u00f6r. Ye\u015fim Akmeraner ile konu\u015ftuk. <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":8698,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[709,710,193],"class_list":["post-8690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-dijital-emek","tag-internet-teknolojileri","tag-sosyal-medya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8690"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8690\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}