{"id":9276,"date":"2019-03-20T12:17:06","date_gmt":"2019-03-20T09:17:06","guid":{"rendered":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/?p=9276"},"modified":"2019-05-29T10:49:25","modified_gmt":"2019-05-29T07:49:25","slug":"cin-uzay-yarisinda-yeni-super-guc-mu-oluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/2019\/03\/20\/cin-uzay-yarisinda-yeni-super-guc-mu-oluyor\/","title":{"rendered":"\u00c7in Uzay Yar\u0131\u015f\u0131nda Yeni S\u00fcper G\u00fc\u00e7 M\u00fc Oluyor?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Celil KUR\u015eUN<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in, Ay\u2019\u0131n karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcne g\u00f6nderdi\u011fi ke\u015fif robotu Chang\u2019\u0131-4, Ay\u2019a ini\u015f yapt\u0131 ve ke\u015fif \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. Ke\u015fif robotu ve Ay\u2019\u0131n karanl\u0131k y\u00fcz\u00fc hakk\u0131nda \u0130stanbul \u00dcniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden Do\u00e7. Dr. Hasan H\u00fcseyin Eseno\u011flu merak edilenleri cevaplad\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u201cUzay \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131, Devasa Bir B\u00fct\u00e7e \u0130ster\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in, \u00a08 Aral\u0131k 2018\u2019de gizlilik i\u00e7inde uzaya g\u00f6nderdi\u011fi ara\u00e7tan ayr\u0131lan ke\u015fif robotu 3 Ocak\u2019ta Ay\u2019a ini\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in\u2019in uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fan Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, \u00f6ncelikle uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tarihinden bahsetti. So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde ABD-SSCB uzay yar\u0131\u015f\u0131nda ilk ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n SSCB taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, \u201cY\u0131llar sonra SSCB da\u011f\u0131l\u0131nca, uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 maliyetinden dolay\u0131 sadece ekonomisi g\u00fc\u00e7l\u00fc belli ba\u015fl\u0131 \u00fclkeler taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. \u00a0Mesela Avrupa Uzay Ajans\u0131, 8-10 \u00fclkenin birlikte b\u00fct\u00e7e ay\u0131rmas\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fma yapabiliyor. \u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fck y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, kalabal\u0131k n\u00fcfusu, zengin do\u011fal kaynaklar\u0131 ve ekonomik kalk\u0131nmas\u0131 sayesinde d\u00fcnyada s\u00f6z sahibi olma iste\u011fi ve uzayda h\u00e2kimiyet kurma hedefi bulunuyor\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>\u201cNihai Hedef Mars\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in son y\u0131llarda devasa b\u00fct\u00e7e ay\u0131rarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle ABD-\u00c7in aras\u0131nda yeni bir uzay yar\u0131\u015f\u0131 ba\u015flayabilece\u011fini belirten Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu \u201c\u00c7in, 500 metre b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde, radyo ileti\u015fimi i\u00e7in dev bir \u00e7anak anten yapt\u0131. Bu, \u00c7in\u2019in yeni uzay projeleri i\u00e7in bir basamak g\u00f6revindedir. Ay, bir ara nokta olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Nihai hedef Mars\u2019a ula\u015fmakt\u0131r. Son zamanlarda hepimizin bildi\u011fi Elon Musk projelerinin hedefi de zaten Mars.\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Askeri Ama\u00e7lardan Haberle\u015fme ve \u0130leti\u015fime&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in uzay ajans\u0131n\u0131n askeri yap\u0131da olmas\u0131n\u0131n nedeni bir\u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan merak ediliyor. Bu konu hakk\u0131nda Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, \u00c7in\u2019in s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olma iste\u011fi ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda uzay h\u00e2kimiyeti hedefinden kaynaklanabilece\u011fini ifade etti ve T\u00fcrk Uzay Ajans\u0131\u2019n\u0131 \u00f6rnek g\u00f6stererek, bu uzay ajans\u0131n\u0131n da askeri ama\u00e7larla kuruldu\u011funu s\u00f6yledi. Uzay uydu teknolojisinin de 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde haberle\u015fme ve askeri ama\u00e7larla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, bunun d\u0131\u015f\u0131nda, ticari, ekonomik, ileti\u015fim ama\u00e7l\u0131 uzay ajanslar\u0131n\u0131n mevcut oldu\u011funu ve hatta uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sinemada bir\u00e7ok bilim-kurgu filmine, romanlara konu oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p><strong>\u201cAy\u2019\u0131n Karanl\u0131k Y\u00fcz\u00fc\u201dn\u00fcn Gizemi<\/strong><\/p>\n<p>Ay\u2019\u0131n d\u00fcnyadan g\u00f6r\u00fcnmeyen k\u0131sm\u0131n\u0131n, daha \u00f6nceki y\u0131llarda \u00e7ekilen foto\u011fraflarda ayd\u0131nl\u0131k g\u00f6r\u00fcnmesine ra\u011fmen, \u201cAy\u2019\u0131n Karanl\u0131k Y\u00fcz\u00fc\u201d ifadesinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n sebebini a\u00e7\u0131klayan Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, Ay\u2019\u0131n hem kendi ekseni hem d\u00fcnya etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 27.5 g\u00fcnde tamamland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu d\u00f6n\u00fc\u015fler neticesinde Ay\u2019\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n D\u00fcnya\u2019dan g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fini ve bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc b\u00f6yle bir isimlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ayr\u0131ca bu durumun sadece Ay ve D\u00fcnya\u2019ya mahsus olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019ndeki uydusu olan gezegenlerde de s\u00f6z konusu oldu\u011funu s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n<p><strong>\u201cGe\u00e7mi\u015fteki Denemeler Sayesinde Bug\u00fcne Gelebildik\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ay\u2019\u0131n karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcne daha \u00f6nceki y\u0131llarda gidilememesinin en b\u00fcy\u00fck nedeninin teknolojik ve ileti\u015fimsel \u015fartlar\u0131n zorlu\u011fu oldu\u011funu ifade eden Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, 1950 ve 1960\u2019larda ABD ve SSCB taraf\u0131ndan uzaya bir\u00e7ok ara\u00e7 g\u00f6nderilmesine ra\u011fmen bug\u00fcnk\u00fc gibi saniyeler i\u00e7inde ba\u011flant\u0131 kurulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sadece Ay\u2019\u0131n karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcn\u00fcn foto\u011fraflar\u0131n\u0131n \u00e7ekilebildi\u011fini aktard\u0131. Ayr\u0131ca Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki denemeler sayesinde bug\u00fcnk\u00fc haline gelebildi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n<p><strong>Uzay\u2019a \u0130pek Yolu Mu?<\/strong><\/p>\n<p>Chang\u2019\u0131-4 uzay arac\u0131 i\u00e7inde, \u00e7o\u011fu uzay arac\u0131nda oldu\u011fu gibi bir kutu i\u00e7erisinde \u00e7i\u00e7ek tohumu ve patates bulunuyor. \u00c7i\u00e7ek, astronotun temel oksijen kayna\u011f\u0131 iken patates de astronotun temel besin kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ancak tuhaf olarak \u00c7in, bu ara\u00e7taki kutuda hem ya\u015fatmak hem ipek kuma\u015f\u0131 \u00fcretmek \u00fczere bir de ipek b\u00f6ce\u011fi g\u00f6nderdi. Do\u00e7. Dr. Eseno\u011flu, \u00c7in\u2019in geleneksel kuma\u015f\u0131 olan ipe\u011fi Ay\u2019da \u00fcretilmesini, \u00c7in\u2019in yeni \u0130pek Yolu projesinin kara ve deniz yollar\u0131ndan sonra art\u0131k uzaya kadar geni\u015fletti\u011finin bir mesaj\u0131 olarak de\u011ferlendirdi.<\/p>\n<div id='gallery_1' class='gallery galleryid-9276 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n                <div class='gallery-icon landscape'>\n                    <a href='https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/DSC_3302.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail lazyload\" alt=\"\" data-src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/DSC_3302-150x150.jpg\" data-sizes=\"auto\" data-srcset=\"\" data-expand=\"700\" \/><\/a>\n                <\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n                <div class='gallery-icon landscape'>\n                    <a href='https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/1-11.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail lazyload\" alt=\"\" data-src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/1-11-150x150.jpg\" data-sizes=\"auto\" data-srcset=\"\" data-expand=\"700\" \/><\/a>\n                <\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n                <div class='gallery-icon landscape'>\n                    <a href='https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/china_space.jpg_1718483346.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail lazyload\" alt=\"\" data-src=\"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/wp-content\/uploads\/china_space.jpg_1718483346-150x150.jpg\" data-sizes=\"auto\" data-srcset=\"\" data-expand=\"700\" \/><\/a>\n                <\/div><\/figure><br style=\"clear: both\" \/>\n            <\/div>\n\n<p>Foto\u011fraf: \u00c7in Ulusal Televizyonu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7in\u2019in, Ay\u2019\u0131n karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcne g\u00f6nderdi\u011fi ke\u015fif robotu Chang\u2019\u0131-4, Ay\u2019a ini\u015f yapt\u0131 ve ke\u015fif \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. Ke\u015fif robotu ve Ay\u2019\u0131n karanl\u0131k y\u00fcz\u00fc hakk\u0131nda \u0130stanbul \u00dcniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden Do\u00e7. Dr. Hasan H\u00fcseyin Eseno\u011flu merak edilenleri cevaplad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":9332,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-9276","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9276"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9276\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9332"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iletim.istanbul.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}