Muhabir: Kerim Oğuz
Fotoğraf: Gülçin Taşdelen
Editör: Buse Sever
İstanbul – (İÜ Haber Merkezi)
İstanbul Üniversitesi (İÜ) İletişim Fakültesi’nde Dünya Engelliler Günü kapsamında Engelli Hakları Haberciliği Atölyesi düzenlendi. Atölyeye Engelsiz Erişim Derneği kurucu üyelerinden Gökhan Güngör ve Dernek Başkanı Nurşen Sunar Korkmaz’ın yanı sıra Bianet muhabiri Ali Dinç konuk oldu.
Engelli Hakları Haberciliği Atölyesi 4 Aralık Çarşamba günü Amfi A’da düzenlenirken atölyenin moderatörlüğünü Doç. Dr. İbrahim Sena Arvas yaptı. Bianet muhabiri Ali Dinç açılış konuşmasında “Engelli haberciliğini nasıl yapmalıyız ve nelere dikkat etmeliyiz, bugün bunu konuşacağız” ifadelerini kullanırken sözü Engelsiz Erişim Derneği kurucu üyelerinden Gökhan Güngör ve Dernek Başkanı aynı zamanda Eşit Erişilebilir Engelsiz Hayat (EEEH) Dergisi yazarı Nurşen Sunar Korkmaz’a bıraktı. Konuklar, medya dilinde kapsayıcılık ve erişilebilirlik üzerine önemli değerlendirmelerde bulundu.
“Kişiyi engelli yapan toplumsal bariyerler ve ön yargılardır”
Nurşen Sunar Korkmaz, engelli olmanın aslında bir insan çeşitliliği olduğunu ancak engellilerin toplumda hoş karşılanmadığını söyledi. Birçok kişinin engelliler hakkında ön yargılarının olduğunu vurgulan Korkmaz, engelli bireylerin haberlerde ya da televizyonda zayıf, yardıma muhtaçmış gibi empoze edilmesinin yanlış olduğunu belirtti.
Toplumda engellilerin de bulunduğunu ama çevrenin engelliler için tasarlanmadığını söyleyen Gökhan Güngör görme engelli bir kişinin tren istasyonunda raylara düştüğünü ve bunun sebebinin çevrenin engellileri düşünerek tasarlanmamasından kaynaklandığını ifade etti.
“Ötekileştiriyoruz”
Korkmaz, toplumda normal insanın olamayacağını ve her zaman bir kişinin olumlu ya da olumsuz özelliğinden dolayı ötekileştirmeye maruz kaldığını hatırlatırken standart insanı bulamayacağımızı, bu yüzden ilk önce bu düşünce tarzından uzaklaşılması gerektiğini söyledi.
“Eşit ve erişilebilir bir hayat mümkün”
Engeli olan kişinin olumsuz etkilerini en aza düşürmek için ne yapmalıyız sorusuna cevap veren Güngör, engellilerin eğitim kurumlarına girerken düşünülerek çevre planlamasının yapılması, cadde ve sokakların engelliler için uygun hale getirilmesi, engellilerin iş hayatına katılmalarının sağlanması ve oy kullanırken kötü muameleye maruz kalmamaları gerektiğinin üzerinde durdu.
Engellilerle İlgili Haber Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Güngör, haber yaparken ötekileştirme ve ayrıştırıcı kelimeler seçilmesinin doğru olmadığını belirtti. Güngör, haberin engellilerle bir ilgisi yoksa engelli olan kişinin engeliyle öne çıkmasının değil de sahip olduğu meslekle öne çıkmasının doğru olduğunu ifade etti. Haberde engelli olan kişiyle ilgili Güngör “Engeline rağmen başardı” cümlesinin yanlış olduğunu söyledi. İşaret zamirlerinin kullanımından olabildiğince kaçınılması gerektiği üzerinde duran Güngör metinde görsel bilgiyi betimleme yapılmasını ve haberde engelli olan kişiyi engeli yüzünden eksik ya da suçluymuş gibi hissettirmenin doğru olmadığını vurguladı.
Engelsiz Erişim Derneği üyeleri ilkelerini aktaran Güngör, öğrencilerden gelen soruları da cevapladıktan sonra sunumunu bitirdi.
Toplumda Ön Yargılar
Engelsiz Erişim Derneği üyelerinden sonra konuşma yapan Bianet muhabiri Ali Dinç, toplumda medya aracılığıyla engellilere yönelik ön yargının oluştuğunu söyledi. Medyada yansıtılan engellilerin tıklanma uğruna kamuoyuna servis edildiğini ifade ederek ön yargıları örneklerle açıklayan Dinç, insanların bakış açılarını değiştirmesi gerektiğini belirtti.
“Engelliler medyada yok sayılıyor”
“Dünyada nüfusun yüzde 16’sı engelli” ifadesini kullanan Dinç, medyada engellilerin ya hiç olmadığını ya da kamuoyuna kahraman veya mağdur olarak gösterildiğine değindi.
Dinç, engellilerin haberlerde zayıf, yardıma muhtaç, bağımlı ya da engeline rağmen başarılı olmuş ifadelerinin hatalı olduğuna dikkat çekti.
“İçerik oluşturulurken engellileri düşünerek haber yapılmalı”
İçerik oluşturulurken engellileri düşünerek haber yapılması gerektiğinin üzerinde duran Dinç, haberde engellilerin hayata tam ve eşit katılımına aynı zamanda bağımsız birey olduklarına vurgu yapılmasının doğru olduğunu ifade etti. Ayrıca duygu yüklü dilden uzak durulmasının gerekliliğini de hatırlattı.
Etkinlik sonunda öğrencilere engellilerle ilgili haber yazarken dikkat edilmesi gereken noktalar hakkında farkındalık kazandıran Dinç, örnek haberleri öğrencilere dağıtarak birlikte analiz etti ve ardından sunumunu tamamladı.
