Haber: Muhammed Aktı
Fotoğraf: Merve Kutan
Editör: Özgür Recep Kocaoğlu
İstanbul, (İÜ Haber Merkezi) – İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde, Doç. Dr. Burcu Zeybek’in verdiği Uluslararası Kamu Diplomasisi dersine Anadolu Ajansı Teyit Hattı Müdürü Ömer Faruk Görçin konuk oldu.
İstanbul Üniversitesi (İÜ) İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Burcu Zeybek tarafından yürütülen Uluslararası Kamu Diplomasisi dersine Anadolu Ajansı Teyit Hattı Müdürü Ömer Faruk Görçin konuk oldu. Görçin, ABD/İsrail – İran Savaşı’ndaki dezenformatif içerikler konuşuldu.
Dijital yayıncılık ve gerçeklik algısı
Görçin, sözlerine dijital yayıncılık çağında gerçeklik algısının değiştiğine dikkat çekerek başladı. Günümüzde insanların gerçeklikle olan ilişkisinin büyük ölçüde dijital platformlar üzerinden kurulduğunu belirten Görçin, “Artık gerçeklik algımızın ve hayata olan etkileşimimizin önemli bir kısmını yüz yüze ilişkiler yerine telefonlarımız üzerinden kuruyoruz” dedi.
Sosyal medya platformlarının haber alma ve iletişimde önemli bir rol üstlendiğini vurgulayan Görçin; bireylerin çoğu zaman WhatsApp, Twitter, Instagram ve TikTok gibi platformlar aracılığıyla bilgiye ulaştığını ifade etti.
Dijital hikâye anlatıcılığının artan önemi
Görçin, dijital hikâye anlatıcılığının günümüzde giderek daha önemli hâle geldiğini belirtti. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 70’inin internet kullandığını hatırlatan Görçin, kamusal alana giriş kapısının artık büyük ölçüde internet olduğunu söyledi. Geçmişte televizyon ve gazetelerin ana bilgi kaynakları olduğunu ifade eden Görçin, “Bugün bir sosyal medya paylaşımı veya yorum, milyonlarca kişiye ulaşabiliyor. Bu durum bireyleri tarihte hiç olmadığı kadar etkili bir konuma getiriyor” diye konuştu.
Rıza inşası ve tarihsel örnekler
Görçin, kamuoyunun yönlendirilmesi ve rıza üretiminin tarih boyunca farklı araçlarla gerçekleştirildiğini ifade etti. Roma döneminden örnek veren Görçin, Octavianus’un rakibi Marcus’a karşı propaganda yapmak amacıyla paraların üzerine mesajlar bastırdığını anlattı. Günümüzde ise bu etkinin büyük ölçüde dijital platformlar üzerinden kurulduğunu belirten Görçin, telefonların modern çağın en güçlü iletişim araçlarından biri hâline geldiğini söyledi.
Yapay zekânın manipülasyon riski
Görçin, yapay zekâ teknolojilerinin dezenformasyon üretiminde önemli bir araç haline geldiğini ifade etti. Sosyal medyada paylaşılan bazı görüntülerin yapay zekâ ile üretildiğini ve gerçekmiş gibi sunulabildiğini belirten Görçin, bu tür içeriklerin dikkatli bir inceleme gerektirdiğini söyledi. Görçin; gazetecilerin yalnızca sezgiyle değil, somut kanıtlarla hareket etmesi gerektiğini vurguladı.
Görçin, sosyal medya platformlarında paylaşılan bazı görüntü ve videoların bağlamından koparılarak farklı olaylara aitmiş gibi sunulabildiğini ifade etti. İran-İsrail gerilimi sırasında paylaşılan bazı görüntülerin eski olaylardan alındığını, bazıların ise yapay zekâ ile yapıldığını belirten Görçin, bu tür içeriklerin kısa sürede yüz binlerce kişiye ulaşabildiğini söyledi.
Yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte görsel ve video içeriklerde manipülasyon riskinin arttığını belirten Görçin, özellikle kadraj ve çekim hissinin gerçeğe çok yakın şekilde üretilebildiğine dikkat çekti.
Yapay zekâ ile üretilen bazı videoların ilk bakışta gerçek gibi algılanabildiğini aktaran Görçin, “Bir kalabalığın içindeymiş gibi telefondan çekilmiş hissi veren görüntüler üretilebiliyor. Bu durum, toplumsal olayların algılanma biçimini ciddi şekilde etkileyebilir” ifadesinde bulundu.
Bu tür içeriklerin özellikle toplumsal olaylar sırasında yanlış algılar oluşturabileceğini ifade eden Görçin, yapay zekâ teknolojilerinin kamuoyu üzerinde güçlü bir manipülasyon aracı hâline gelebileceğini söyledi.
“Teyit Hattı” ve dezenformasyonla mücadele
Teyit süreçlerinin özellikle kriz ve savaş dönemlerinde daha zor hâle geldiğini belirten Görçin, bu tür dönemlerde çok sayıda doğrulanmamış bilginin dolaşıma girdiğini söyledi.
Teyit haberciliğindeki zorluklarından bahseden Görçin, yapılan haberlerdeki tepkilerin zorluğunu dile getirerek yayın stratejisinin seçilmesi gerektiğini söyleyip çok yönlü düşünülmesi gerektiğinin altını çizdi.
Anadolu Ajansı Teyit Hattı Müdürü Ömer Faruk Görçin’e teşekkür belgesi takdim edilmesi ve toplu fotoğraf çekimiyle ders sona erdi.
