Işıl SIPÇIK
Günümüzde basılı kitapların yerine elektronik ortamlarda bulunan eserlerin geçtiğini görmekteyiz. Gerek kütüphanelerde gerek kitapçılarda “E-kitap” olgusu yaygınlaşmakta. Kitapların sayısallaştırılması üzerine İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilgi ve Belge Yönetimi bölümünden Doç. Dr. Işıl İlknur Sert ile konuştuk. Doç. Dr. Sert, kütüphanecilik kültüründe yaşanan gelişmeleri teknolojik açıdan değerlendirdi.
E-Bilgi Kaynakları Araştırma Olanaklarını Arttırıyor
Günümüz teknolojilerinde E-kitap, E-dergi gibi farklı formatlara dönüşen bilgi kaynaklarının sosyal medyayı, interaktif öğrenme araçlarını da içine alarak bambaşka bir boyut kazandığını belirten Doç. Dr. Sert, bugün açık erişim kaynakları denilen ücretsiz bilgi kaynaklarının yanı sıra ücretle de ulaşılabilen veri tabanlarının bizlere araştırma yaparken büyük kolaylıklar sağladığını kaydetti.
Doç. Dr. Sert, “Yüzyıllar öncesinde kilometrelerce yol kat edilerek ulaşılan bir yazma eserin yanında bizim bugün birkaç klavye vuruşu ile erişebildiğimiz bilgi arasında, bilgiye ulaşım açısından büyük bir ilerleme yaşandığı açıktır” diyerek teknolojik gelişmelerin sağladığı büyük imkanların altını çizdi. Bu imkanların aynı zamanda büyük bir bilgi yığını arasından seçim yapabilmeyi de zorunlu kıldığını sözlerine ekledi. İnternette ulaşılan her bilgiye güvenmenin doğru olmadığını söyleyen Doç. Dr. Sert, bilginin kütüphanecilerin ya da arşivcilerin süzgecinden geçtikten sonra güvenilir olduğunu belirtti. “Bilgiyi nesilden nesile doğru bir şekilde en modern bilgi kaynaklarıyla aktarmak kütüphanecilerin ve arşivcilerin görevidir. Bunu da bugün Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümlerinde yetiştirdiğimiz mezunlarımızla gerçekleştirmeye çalışıyoruz” şeklinde konuştu.
“Kitap kültürü bir dönüşüm yaşadı ve yaşamaya devam ediyor”
İnsanların kütüphanelere olan ilgisini değerlendirirken Doç. Dr. Sert, “E-kitaplara erişmek de günümüzde halk kütüphanelerimizin bazılarında verilen bir hizmet olmuştur. Üniversite kütüphanelerimiz, kendi kullanıcılarına, ücretli veri tabanlarından ücret almadan hizmet sunmaktadır. Bu tip uygulamalarla kütüphanelere erişen pek çok aktif kullanıcı bulunmaktadır” diyerek aslında insanların gelişen teknolojiyle birlikte sosyalleşmek için de olsa kütüphanelerle ilgilendiğini ifade etti.
Doç. Dr. Sert kitapların dijitalleşmesinin kitap kültürünü nasıl etkilediği konusunda, “Biz bu noktada sayısallaştırma terimini kullanmayı tercih ediyoruz. Kitabın sayısallaştırılması özellikle bilgiye hızla ulaşılması açısından çok önemli. Teknolojik araçlarla kitabı okumak yeni nesil için son derece sıradan bir iş. Ancak daha eski nesil hala kitaba dokunmayı tercih ediyor. Gelecekte bu durum nasıl olur tahmin etmek güç. Ancak kitap, okuma, araştırma, kütüphane, kütüphaneci kavramları hayatımızdan kolay kolay çıkacak gibi görünmüyor. Kitap kültürü bir dönüşüm yaşadı ve yaşamaya devam ediyor” açıklamalarında bulundu.
Niteliksiz Yayınlara Karşı Kütüphanecilerin Rolü Önemli
E-kitap kültürünün artmasıyla hızla tüketilen ve nitelikli olmayan yayınların da yaygınlaştığını ifade eden Doç. Dr. Sert, “Seçim yapmak da bizim elimizde. Bu noktada kitap ve okuma kültürünün olumlu yönde gelişmesi için kütüphanecilere danışılması son derecede faydalı olacaktır” dedi. Artık herkesin yayıncı olabilmesinin kitap kalitesini olumsuz etkileyebileceğine değinerek genç nesilin dil ve anlatım bozukluğu içeren kitapları tercih etmemesi gerektiğini belirtti. Bu noktada “Okul kütüphanelerinin geliştirilmesinde MEB’in bu konudaki çalışmalara Bilgi ve Belge Yönetimi uzmanlarını da katması, nitelikli yayınların gençlerle daha erken çağda buluşabilmesine olanak tanıyacaktır” şeklinde konuştu.
Basılı eser sayısının azalmasıyla ilgili bu durumun önce gazetelerde görülmeye başlandığını hatırlatan Doç. Dr. Sert, E-gazete sayısının çoğalmasıyla kullanıcıların habere anlık ulaşmasının olanaklarının arttığını ifade etti. Ansiklopedilerin de dijital ortama videolar ve resimlerle zenginleştirilmiş içerikle girdiğini eklerken E-kaynakların yeni nesil için çok daha çekici olduğunu belirtti.
“Basılı Kaynaklar Hayatımızda Olmaya Devam Edecek”
Doç. Dr. Sert dijitalleşmenin yazılı kültürü bitirip bitirmeyeceği konusunda, “Bence tabii ki sayısallaştırılmış bilgi kaynakları zamanla artacak. Ancak henüz basılı bilgi kaynakları hayatımızdan çıkmadı ve kolay kolay da çıkacak gibi görünmüyor. Bilgiye ulaşım açısından her an binlerce kaynağın elinizin altında olmasını sağlayan elektronik ortamlar, kitap okunma oranlarını arttırdı ve arttırmaya da devam ediyor” sözlerini kullandı.
“Türkiye’de kitaba, kütüphaneye, kütüphanecilere ve arşivcilere devlet tarafından daha çok önem verilmesi gerekiyor. Nitelikli ve bölüm mezunu personelin istihdam edilmesi, teknolojik gelişmelerin halkımızla doğru şekilde buluşması anlamında bu çok önemli. Bizler bu konuda Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümlerimizde gereken eğitimi veriyoruz. Bölüm mezunlarımızın okul, halk, üniversite, özel araştırma kütüphanesi gibi türlerde daha çok istihdam edilmesini istiyoruz” açıklamalarında bulunarak sözlerine son verdi.
