Halil SAÇ
Günümüzde kimlik tespitinden tutun da genetik yakınlığın belirlenmesine kadar birçok alanda kullanılan antropometri tekniği, bireylerin vücut şekil, boyut ve oranlarından yola çıkarak obezite (çok şişmanlık) ve malnütrisyon (yetersiz beslenme) gibi sağlık sorunlarının popülasyon bazında ele alınmasında da kullanılıyor. Bu tekniği, Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü Paleoantropoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Derya Atamtürk Duyar anlattı.
Antropometrinin canlı veya iskeleti kalmış bireylerde boyut, şekil ve oransal olarak çıkarımlar yapılmasını sağlayan bir bilim dalı olduğunu ve günümüzde obezite, malnütrisyon, vücuttaki kas oranının hesaplanması ve kimlik tespiti, popülasyonların dağılımı, popülasyon göçlerinin anlaşılması, popülasyonların birbiriyle kurdukları biyolojik ilişkilerin belirlenmesi gibi sayısız alanda kullanıldığını belirten Prof. Dr. Atamtürk Duyar, antropometrinin kendileri açısından kullanımı ile diğer kullanım alanları arasındaki farkı, “Antropometri, pediatri ve ortopedi gibi bilim dallarında da kullanılır ancak antropolojide kullanma amacımız diğer bilim dallarından farklı olarak, birey bazında değil de popülasyon bazında çıkarsamalar yapmamızdır. Mesela Türkiye’de büyüme ve gelişme standardının çıkarılması, obezite ve malnütrisyon oranının sosyo-ekonomik düzeyler arasındaki farkının belirlenmesi gibi” sözleriyle ortaya koydu.
“Antropometri Ucuz ve Pratik”
Yetersiz beslenmenin günümüzde sıkça görülen sağlık sorunları arasında olduğunu belirten Prof. Dr. Atamtürk Duyar, “Obezite ve malnütrisyon gerek dünyada gerek bizim ülkemizde ciddi bir sorun oluşturmaktadır. Bunların belirlenip, diğer toplumlarla kıyaslanıp çözüm yollarının aranmasında antropometri önemli bir noktada durmaktadır” diye konuştu. Tıp alanında obezite ve malnütrisyon tanısının konulmasında fazlaca yöntemin halihazırda olduğunu söyleyen Prof. Dr. Atamtürk Duyar, “Obezite ve malnütrisyonun belirlenmesinde manyetik rezonans (MR) veya vücut yağ ölçümlerini ortaya koyan aletler kullanılabilmekte ancak pratik ve ucuz olmasından kaynaklı olarak antropometri en çok kullanılan yöntemdir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) de popülasyon genelinde antropometrik ölçüleri dikkate alır” dedi.
“Gelir Durumu Büyük Etken”
Vücuttaki kas oranının belirlenmesinde kullanılan beden kitle indeksi, deri kıvrımı kalınlığı gibi antropometrik ölçüler ele alınarak popülasyon genelinde, bir insanın düşük kilolu, normal ve obez olduğu sonucuna varılıyor. Çabuk yemek anlamına gelen “fast food” tüketim alışkanlığının obeziteye neden olduğu gerçeğinin neredeyse herkes tarafından bilindiğinin üstünde duran Prof. Dr. Atamtürk Duyar, ülke ekonomisi bazında obezite ve malnütrisyon farklıklarını “Gelir durumuna göre beslenme alışkanlığı obezite ve malnütrisyonu büyük ölçüde etkiliyor. Gelişmiş ülkelerde evde yemek yapmak ‘fast food’a göre daha pahalıya mal olmakta, bu da düşük gelire sahip insanları ‘fast food’a yöneltmekte. Gelişmemiş ülkelerde ise ‘pahalı olmasından kaynaklı olarak fast food, genellikle gelir düzeyi yüksek bireylerin tüketim nesnesi konumundadır” sözleriyle anlattı.
