Haber: Nazlı Aygen
İstanbul, (İÜ Haber Merkezi) – İstanbul Üniversitesi Mavi Salon’dan idare edilen operasyonla, yerli tıbbi robot ve 5G teknolojisi kullanılarak Muş’taki bir hastanın böbrek taşı kırıldı. İstanbul Tıp Fakültesi ile Muş Devlet Hastanesi ortaklığında gerçekleştirilen bu çalışma, RIRS tekniğiyle dünyada uzaktan yapılan ilk tele-ameliyat oldu.
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Muş Devlet Hastanesi iş birliğiyle, 5G altyapısı ve yerli tıbbi robot kullanılarak uzaktan böbrek taşı kırma ameliyatı yapıldı. İstanbul Üniversitesi Mavi Salon’da kurulan merkezden yönetilen operasyon, böbrek taşı tedavisinde RIRS (Retrograd İntrarenal Cerrahi) yöntemiyle yapılan dünyadaki ilk uzaktan ameliyat olarak kayıtlara geçti.
Perspektif 2053 ve açık bilim vurgusu
Programın açılış kürsüsünde konuşan İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman Bülent Zülfikar, üniversitenin gelecek vizyonuna dikkat çekti. “Perspektif 2053” stratejisinin temelinde bilimin insan hayatına doğrudan dokunması misyonunun yer aldığını belirten Prof. Dr. Zülfikar, “Açık Kapı – Açık Bilim” felsefesinin altını çizdi. Bu yaklaşımın; üniversitenin kapılarını hekimlere, mühendislere, kamuya ve toplumsal ihtiyaçlara sonuna kadar açmak anlamına geldiğini vurgulayan Rektör Zülfikar, bu tarihi ameliyatın söz konusu vizyonun en somut meyvesi olduğunu ifade etti.
İstanbul Üniversitesi’nin köklü tıp birikimini yenilikçi adımlarla harmanladıklarını kaydeden Zülfikar, bilginin insanlık yararına doğrulanıp paylaşılmasının önemine değindi. Rektör Zülfikar, yerli ve millî robotik cerrahi sistemlerinin böylesine çığır açıcı bir operasyonda başrol oynamasının, Türkiye’nin teknoloji üretme kararlılığını dünyaya ilan ettiğini de sözlerine ekledi.
Cerrahi dünyasında dijital kırılma
Etkinlikte söz alan İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekan Vekili Prof. Dr. Murat Kürtüncü, modern cerrahinin büyük bir dönüşüm ve kırılma noktasından geçtiğini ifade etti. Prof. Dr. Kürtüncü, yapay zekâ ve robotik teknolojilerde yaşanan ivmelenmenin, sağlık sektörünün geleceğini yeniden şekillendirdiğini vurguladı.
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmet Nane ise tıp tarihindeki metodolojik evrime dikkat çekti. Cerrahinin açık ameliyatlardan laparoskopik ve endoskopik sistemlere, oradan da günümüzün robotik teknolojilerine uzandığını belirten Prof. Dr. Nane, düne kadar sadece teoride konuşulan projelerin bugün hayata geçmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, dijital cerrahinin tıp tarihinde yepyeni bir sayfa açtığını söyledi.
Tıbbın geleceği bilimsel oturumlarda tartışıldı
Zirve kapsamında düzenlenen bilimsel oturumlarda; robotik cerrahi ve teknik altyapı konuları masaya yatırıldı. Alanında uzman akademisyenler ile sağlık teknolojisi profesyonellerini buluşturan panellerde; robotik sistemlerin ürolojiden genel cerrahiye, kadın hastalıklarından göğüs cerrahisine, ortopediden beyin cerrahisine kadar uzanan farklı branşlardaki güncel uygulamaları tartışıldı. Minimal invaziv cerrahi yöntemlerdeki inovasyonların incelendiği programda, özellikle RIRS ve ileri cerrahi tekniklerdeki son gelişmeler kapsamlı şekilde ele alındı. Tele-entegrasyon süreçlerinin de değerlendirildiği oturumlarda, telecerrahinin çevre illerdeki sağlık hizmetlerine sunacağı katkılar ve disiplinler arası ortaklıkların önemi vurgulandı.
Operasyon 4 saat sürdü
Zirvenin en kritik anında ise İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi ile Muş Devlet Hastanesi’ni birbirine bağlayan uzaktan cerrahi operasyona geçildi. Prof. Dr. Tarık Esen’in moderatörlüğünde; İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tzevat Tefik ve Muş Devlet Hastanesi’nden Op. Dr. Rıfat Burak Ergül tarafından yürütülen operasyon başarıyla tamamlandı.
Yaklaşık 1500 kilometre mesafeden yapılan ve 4 saat süren operasyon, hastaya herhangi bir cerrahi kesi uygulanmadan idrar kanalları yoluyla gerçekleştirildi. Ameliyatta ELMED firması tarafından üretilen yerli cerrahi robot “İbn-i Sina” kullanılırken, operasyonun kesintisiz veri aktarımı ultra düşük gecikmeli Turkcell 5G altyapısı üzerinden sağlandı.
“Hastamızı aynı ameliyathanedeymiş gibi takip edebildik”
Ameliyatı İstanbul’dan yöneten Prof. Dr. Tzevat Tefik, sürece ilişkin “Turkcell’in 5G altyapısı ve ELMED’in yerli üretim İbn-i Sina robotu aracılığıyla, Muş’taki hastamızı İstanbul’dan, tıpkı aynı ameliyathanede gibi takip edebildik. Ultra düşük gecikme süresi sayesinde cerrahi sezgilerimizden hiçbir şey kaybetmeden işlemi tamamladık. Bu çalışma, telecerrahinin yalnızca bir teknoloji demonstrasyonu olmadığını; doğru altyapı, deneyimli ekip ve multidisipliner işbirliğiyle klinik pratikte güvenle uygulanabilir bir model olduğunu somut biçimde ortaya koydu. Patent alınan bu robot, Avrupa CE işaretine sahip ve ABD’den de FDA onayını aldı. Halen ABD, Birleşik Krallık, Almanya, Polonya, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’da kullanılmaktadır. ELMED, bu robota tele-cerrahi özelliğini ve yapay zekâ desteğini de entegre etmektedir” açıklamalarını yaptı.
“Tıpta yeni kullanım alanlarının önü açılıyor”
İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman Bülent Zülfikar, gerçekleştirilen tele-ameliyatla ilgili yaptığı açıklamada şunları ifade etti: “5G teknolojisi tıpta; uzaktan teşhis, görüntüleme, operasyon, hasta takibi ve eğitim süreçlerinde yeni kullanım alanlarının önünü açmaktadır. Bu operasyon; İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı’nın robot yardımlı Retrograd İntrarenal Cerrahi (RIRS) ve ileri endoüroloji alanındaki deneyiminin farklı merkezlere başarıyla aktarılabileceğini göstermesi açısından son derece önemlidir. Sağlık teknolojileri ve telecerrahi uygulamaları, kendilerini insanlığın hayatını kolaylaştırmaya adamış uzman hekimlerimizin elinde ülkemiz için önemli bir bilimsel adımdır.”
“5G’nin dönüştürücü etkisini göreceğiz”
Projenin teknolojik altyapısını sağlayan Turkcell’in Genel Müdürü Dr. Ali Taha Koç ise konuyla ilgili “Turkcell olarak 5G’yi Türkiye’nin dijital geleceği için stratejik bir eşik olarak görüyoruz. Çok yüksek hız ve ultra düşük gecikme kapasitesiyle hayatın her alanında yeni bir dönemin kapılarını açıyor. İstanbul ile Muş arasında, yaklaşık 1500 kilometre mesafeden gerçekleştirilen bu operasyon da bu kapasitenin bir örneğidir. Yakın gelecekte eğitimden sağlığa, sanayiden ulaşıma kadar birçok alanda 5G’nin dönüştürücü etkisini daha da fazla göreceğiz” ifadelerini kullandı.
Bilimsel eşik ve stratejik ziyaret
Ameliyatın ardından düzenlenen ortak basın açıklamasında, telecerrahi alanında ulaşılan bu başarının İstanbul Üniversitesi’nin bilimsel üretim kapasitesinde tarihi bir eşik olduğu aktarıldı. Sağlıkta dijital dönüşümün en net örneği olan projenin, geleceğin tıp yaklaşımlarına yön vereceği ve özellikle nitelikli uzmanlık gerektiren ileri cerrahi hizmetleri her bölgeye ulaştırarak fırsat eşitliği yaratacağı belirtildi.
Programın ardından İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman Bülent Zülfikar; Turkcell CEO’su Ali Taha Koç, Muş İl Sağlık Müdürü Erol Emre Ömür ve beraberlerindeki teknik heyeti makamında ağırladı. İstanbul Üniversitesi Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Yahya Güldiken ve Prof. Dr. Rabia Nergiz Dağoğlu Sakin’in de hazır bulunduğu üst düzey kabulde; dijital sağlık vizyonu, telecerrahinin yaygınlaştırılması ve üniversite-kamu-özel sektör iş birliklerinin geleceği üzerine görüşmeler gerçekleştirildi.
Zirve ve canlı cerrahi gösterimi, tıp dünyasına yönelik başarı temennileri ve toplu fotoğraf çekimiyle sonlandırıldı.
