Haber: Merve Kutan
Editör: Melek Öztürk
İstanbul, (İÜ Haber Merkezi) – Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen ve görülme sıklığı giderek artan diyabet, yalnızca sağlık alanında değil, bireylerin günlük yaşamında da önemli değişikliklere neden oluyor.
Beslenmeden uyku düzenine, sosyal yaşamdan günlük planlamaya kadar pek çok alanı etkileyen hastalıkla yaşamak, diyabetli bireyler için sürekli dikkat ve öz yönetim gerektiriyor. Kurumsal bir şirkette yönetici asistanı olarak çalışan ve aynı zamanda 17 yıldır Tip-1 diyabetle yaşayan Janset Burcu Kubat Kırmızıgül, diyabet tanısıyla değişen yaşamını ve karşılaştığı zorlukları İletim Gazetesine anlattı.
Bir öğün atlamak, uzun süre yürümek, gece uykusundan uyanmak ya da plansız bir etkinliğe katılmak…Diyabetle yaşayan bireyler için günlük hayatın sıradan parçaları lakin kan şekeri düzeylerinin değişmesiyle farklı bir anlam kazanabiliyor. Dünya genelinde yaygınlığı artan diyabet, bireylerin yaşamını yalnızca tedavi süreçleriyle sınırlı bırakmayarak eğitim, çalışma hayatı, beslenme alışkanlıkları ve sosyal ilişkiler üzerinde de etkili oluyor. Diyabetle yaşayan milyonlarca kişi, günün her saatinde kan şekeri değerlerini takip ederken tedavi süreçlerini günlük sorumluluklarıyla birlikte yürütüyor. Özellikle insülin tedavisi gören bireyler için doz ve zamanlama takibi, öğün planlaması ve olası kan şekeri değişimlerine karşı hazırlıklı olmak yaşamın ayrılmaz bir parçası haline geliyor. Diyabetin dışarıdan çoğu zaman fark edilmeyen bu yönü, diyabetle yaşayan bireylerin deneyimleriyle daha iyi anlaşılırken, günlük yaşamda karşılaşılan güçlükleri de gözler önüne seriyor.
“Diyabet hayatımın büyük bir parçası ama…”
Üniversite yıllarında, henüz 20 yaşındayken Tip 1 diyabet tanısı alan Kırmızıgül, diyabetle yaşamının ilk yıllarında kan şekeri kontrolünü sağlamakta güçlük çektiğini belirtti. OK, But First İnsulin adında bir YouTube kanalı ve Instagram hesabı olduğunu aktaran Kırmızıgül, “Bu sosyal medya hesaplarımda diyabetle ilgili kendi deneyimlerimi, kullandığım teknolojileri ve uzman hekimlerle gerçekleştirdiğim söyleşileri paylaşıyorum. Amacım bilimsel bilgiyi herkesin anlayabileceği bir dille aktarabilmek” dedi. HbA1c değerlerinin 10-12 seviyelerine kadar yükseldiği dönemler yaşayan Kırmızıgül’ün hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri anne olmaya karar vermesi olduğunu vurguladı. Gebelik öncesinde doktoruyla birlikte daha disiplinli bir tedavi sürecine giren Kırmızıgül, sensör ve insülin pompası teknolojileriyle diyabet yönetiminde önemli ilerleme kaydetti. Bugün HbA1c değerlerini 6,5-7 seviyelerinde tuttuğunu belirten Kırmızıgül, tanı aldığı ilk yıllarda bugünkü bilgi ve teknolojik imkânlara sahip olmayı dilediğini ifade etti.
Diyabetle yaşamak, hayatı yaşamaya engel değil
Diyabetle yaşamaya zamanla alışıldığını ancak diyabeti kabullenmenin farklı bir süreç olduğunu belirten 17 yıllık Tip 1 diyabetli Kırmızıgül, kan şekeri ölçümü, insülin uygulaması ve karbonhidrat hesabının günlük yaşamın bir parçası hâline geldiğini ifade etti. Diyabet yönetiminin getirdiği sorumlulukların zaman zaman yorucu olabildiğine dikkat çeken Kırmızıgül, “Diyabeti kabullenmek, onun getirdiği her şeyi sevmek zorunda olmak değil. Ben 17 yıldır diyabetliyim ve bugün bile bazen yorulduğum günler oluyor” ifadelerinde bulundu.
“Bilgi arttıkça özgürlüğünüz de artıyor”
Diyabet yönetiminde bilgi ve teknolojinin önemine değinen Kırmızıgül, karbonhidrat sayımını öğrenmenin ve vücudu tanımanın yaşamı kolaylaştırdığını belirtti. Aynı zamanda pizza ve tatlı tüketebildiğini, seyahat edebildiğini ve spor yapabildiğini aktararak, bunların yalnızca daha fazla planlama gerektirdiğini vurguladı. Kırmızıgül, “Diyabet hayatı yaşamaya engel değil, ama hayatı biraz daha fazla düşünerek yaşamayı gerektiriyor” dedi.
Diyabetlinin sorumlulukları
Günlük hayatta düşünmek zorunda olduğu pek çok şey olduğunu söyleyen Kırmızıgül, “Diyabetin en az görünen tarafı, zihnimizde hiç durmadan çalışan o hesap makinesi. Mesela biri restorana gittiğinde ne yemek istediğini düşünüyor. Ben ise yemeğin karbonhidratını, kan şekerimin kaç olduğunu, yükselip yükselmediğini, ne kadar insülin yapmam gerektiğini ve sonrasında hareket edip etmeyeceğimi hesaplıyorum. Spor yaparken, seyahate çıkarken, gece uyumadan önce bile bir sürü şey düşünüyoruz. Kan şekerim düşer mi? Yanımda şeker tabletim var mı? Sensörümün süresi dolacak mı? Pompa setim düzgün çalışıyor mu? Üstelik her şeyi doğru yaptığımızda bile bazen istediğimiz sonucu alamıyoruz. Çünkü stres, uykusuzluk, hormonlar ve daha pek çok faktör kan şekerimizi etkiliyor. Ben bir yandan anne olarak kızımla ilgileniyor, çalışıyor, günlük hayatıma devam ediyorum. Ama diyabet arka planda hiç durmuyor. Bence diyabetin en yorucu tarafı insülin yapmak değil, sürekli düşünmek zorunda olmak” sözlerini kullanarak diyabetin bireye yüklediği sorumluluklardan bahsetti.
Diyabet deneyimini başkalarına destek olmak için kullanıyor
Diyabetin yetişkinlik hayatının büyük bölümünde kendisiyle birlikte olduğunu belirten Kırmızıgül, diyabetin verdiği sorumluluklarla birlikte iş hayatına atıldığını, evlendiğini ve anne olduğunu ifade etti. Bu konu hakkındaki düşüncelerini. “Diyabet hayatımın bir parçası ama beni tanımlayan tek şey değil. Ben bir anneyim, çalışan bir kadınım, içerik üreticisiyim. Diyabet tüm bu kimliklerimin yanında benimle birlikte yaşayan bir gerçeklik” ifadelerinde bulundu.
Beş yaşındaki kızı Maya’nın diyabeti hayatlarının doğal bir parçası olarak gördüğünü aktaran Kırmızıgül, kurumsal çalışma hayatında da kan şekeri takibini sürdürdüğünü söyledi. Diyabetin kendisine yeni bir kariyer alanı da açtığını belirten Kırmızıgül, OK But First Insulin aracılığıyla içerik üretmeye, doktorlarla söyleşiler yapmaya ve farklı teknolojileri deneyimlemeye başladığını kaydetti. Diabesties topluluğuyla İstanbul, Ankara ve İzmir’de diyabetli bireylerle buluştuklarını, Diyabet Parlamentosu’nda teknolojiye erişim ve sosyal haklar konusunda farkındalık oluşturmak için çalıştıklarını belirterek, “Diyabeti seçmedim ama yaşadığım deneyimi başkalarına fayda sağlayacak bir şeye dönüştürmeyi seçtim” sözlerinde bulundu.
“Yorum yapmadan önce anlamaya çalışmaları çok değerli”
Toplumda diyabetli bireylerin belirli yiyecekleri tüketemeyeceğine yönelik yaygın bir yanlış inanış bulunduğuna dikkat çeken Kırmızıgül, Tip 1 diyabetin kişinin beslenme özgürlüğünü tamamen ortadan kaldırmadığını ifade etti. Neredeyse dilediği yiyeceklerin tümünü tüketebildiğini belirten Kırmızıgül, “Önemli olanın karbonhidrat miktarını hesaplamak, insülin tedavisini buna göre planlamak ve kan şekerini takip etmek. Tip 1 diyabetin fazla şeker tüketiminden kaynaklandığı düşüncesinin de yanlış olduğu da en çok bilinen yanlışlar arasında. Diyabet, otoimmün bir hastalıktır” sözleriyle diyabette kontrolün önemine dikkat çekti.
Diyabetli bireylere acıma duygusuyla yaklaşılmasının ve yaşadıkları her duygusal durumun kan şekeriyle ilişkilendirilmesinin doğru olmadığını vurgulayarak, “İnsanların diyabet hakkında her şeyi bilmesine gerek yok. Ama yorum yapmadan önce anlamaya çalışmaları çok değerli” sözlerini kullandı.
Diyabet teknolojilerine erişimin önemine dikkat çekti
Diyabet teknolojilerinin yaşamını önemli ölçüde değiştirdiğini söyleyen Kırmızıgül, yıllarca kan şekeri dalgalanmalarıyla mücadele ettiğini ve yaklaşık 10 yıl boyunca sensör kullanmadan diyabetini yönetmeye çalıştığını ifade etti. Bu süreçte HbA1c değerlerinin iyi dönemlerde 8, zorlandığı dönemlerde ise 12 seviyelerine kadar çıktığını aktaran Kırmızıgül, sensör ve insülin pompası kullanmaya başladıktan sonra bu değerlerin genel olarak 6,5-7 seviyelerine gerilediğini söyledi. Diyabet Parlamentosu’nda da özellikle yetişkin Tip 1 diyabetlilerin teknolojiye erişimi ve sosyal hakları için mücadele ettiğini kaydetti. Sensör ve insülin pompalarının lüks değil, sağlığı korumaya yardımcı tedavi araçları olduğunu vurgulayan Kırmızıgül, “Diyabet 18 yaşında bitmiyor. Teknolojiye ihtiyacımız da bitmiyor. Bunlara erişim kişinin maddi imkânlarına bağlı olmamalı” ifadelerini kullandı.
Diabesties, diyabetlileri bir araya getiren topluluğa dönüştü
Şarkıcı ve söz yazarı Güliz Ayla ile birlikte kurdukları Diabesties topluluğundan da bahseden Kırmızıgül, ikisinin de Tip 1 diyabetli olduğunu ve yollarının OK, But First Insulin YouTube kanalında gerçekleştirdikleri bir röportajla kesiştiğini anlattı. Programlarının ardından izleyicilerden gelen olumlu yorumların kendilerini cesaretlendirdiğini belirten Kırmızıgül, Nisan 2026’da Diabesties’i hayata geçirdiklerini söyledi. Kısa sürede İstanbul, Ankara ve İzmir’de diyabetlileri bir araya getiren buluşmalar düzenlediklerini aktaran Kırmızıgül, topluluğun her geçen gün büyüdüğünü ifade etti.
Bu topluluktaki asıl amaçlarının diyabeti hayatın her alanıyla ele almak olduğunu söyleyen Kırmızıgül, “Güliz’le amacımız, diyabetin yalnızca tıbbi yönüyle değil, hayatın içindeki tüm renkleriyle konuşulabildiği bir alan yaratmak. Diabesties’i diyabetlilerin sosyalleştiği, deneyimlerini paylaştığı ve birbirine destek olduğu bir topluluğa dönüştürmek istiyoruz. Biz birbirimizin Diabesties’i olduk. Şimdi de başka diyabetlilerin kendi Diabesties’lerini bulmasına vesile oluyoruz” sözlerini kaydetti.
“Diyabetten uzaklaşamazsın”
Diyabetin birçok yükü ve zorluğu olduğunu belirten Kırmızıgül, en zor yanının hiç ara verememek olduğunu dile getirdi. Hayatın her anında diyabetinin kendisiyle olduğunu vurgulayarak, “İşten izin alabiliyorsunuz, yorulduğunuzda dinlenebiliyorsunuz, bazen birkaç gün her şeyden uzaklaşabiliyorsunuz. Ama diyabetten izin alamıyorsunuz. Tatildeyken de, hasta olduğunuzda da, çok mutlu ya da üzgün olduğunuzda da diyabet sizinle. Üstelik her şeyi doğru yaptığınızda bile kan şekeriniz her zaman istediğiniz gibi gitmeyebiliyor. Ama 17 yılda öğrendiğim en önemli şeylerden biri, diyabetimi iyi yönetmenin her zaman mükemmel değerler görmek anlamına gelmediği. Benim de zorlandığım günler oluyor. Önemli olan o günlerde kendime yüklenmemek ve yeniden devam edebilmek” sözleriyle yaşamının akışında devam ettiğini belirtti.
Son olarak yeni tanı almış bir diyabetliye yalnız olmadığını söyleyerek, “Diyabet hayatının bir parçası olacak ama hayatının tamamı olmak zorunda değil. Hayallerinden vazgeçmek zorunda değilsin. Okuyabilirsin, çalışabilirsin, spor yapabilirsin, anne ya da baba olabilirsin. Ve en önemlisi, bu yolculukta yalnız değilsin” ifadeleriyle sözlerini sonlandırdı.
