Haber: Hatice Düz
Fotoğraf: Hatice Düz
Editör: Melek Öztürk
İstanbul (İÜ Haber Merkezi) – İstanbul’da metrekareye düşen 242 kilogram sağanak yağış, kentin birçok noktasında meydana gelen sel felaketiyle hayatı derinden etkiledi. Kentsel alanlarda yaşanan taşkın ve sel felaketleri, şehir içi altyapı kapasiteleri ile arazi kullanım planlamalarının önemini bir kez daha ortaya koydu.
İstanbul’un birçok noktasında meydana gelen sel felaketi hayatı derinden etkiledi. Peyzaj Mimarı Derya Kurt, şehirde betonlaşmanın riskine dikkat çekerek selin meydana geliş nedenleri ve çözümlerini anlattı.
Kent planlamasında disiplinler arası iş birliği
Kurt; Şehir Bölge Planlama, Çevre Mühendisliği ve Peyzaj Mimarisi disiplinlerinin entegre bir biçimde çalışmasının önemine dikkat çekti. Kurt, kentsel yerleşim alanlarında nüfus yoğunluğu, altyapı kapasitesi ve yeşil alan dengesinin henüz planlama aşamasında doğru kurgulanması gerektiğini vurguladı.
Kurt şehir inşa edilirken Şehir Bölge Planlamanın bir bölgedeki imar durumu ile yaşayacak nüfusu belirlediğini, Çevre Mühendisliğinin bu nüfusa uygun atık ve arıtma altyapısını hesapladığını, Peyzaj Mimarisinin ise yeşil alan düzenlemeleri ve ekolojik drenaj sistemleriyle sürece dâhil olduğunu ifade etti.
Dere yatakları ve doğal akış koridorları korunmalı
Kurt, kentsel taşkınların temel nedenleri arasında dere yataklarının yapılaşmaya açılması, su kanallarının kesit olarak daraltılması ve su akışının önüne fiziki engellerin konulmasının yer aldığını belirtti. Doğal dere yataklarının sağında ve solunda geniş güvenlik bantlarının bırakılması gerektiğini belirten Kurt, “Dere yataklarının vadi boyunca kesintisiz devam etmesi ve toprak yapısının muhafaza edilmesi, aşırı yağış anında suyun binalara zarar vermeden doğal yatağında ilerlemesini sağlar” değerlendirmesinde bulundu.
Suyu emmeyen zemin taşkın yaratıyor
İstanbul’un her geçen gün çoğalan nüfusuyla birlikte azalan yeşil alanla orantılı bir şekilde artan asfalt ve betonlaşma, suyu tahliye edebilecek altyapı sistemleri yetersiz kaldığında sokaklarda sele neden oluyor. Yeşil alanlar, yoğun yağışlarda suyu emerek riski azaltırken her durumda yeterli olamayabiliyor.
Yağmur suyunun kentsel zemindeki emilim ve tahliye mekanizmasına değinen Kurt, toprağın belirli bir su emme kapasitesi bulunduğunu bildirdi. Temsili sayılarla örnek bir hesaplamayla konuyu açıklayan Kurt, “Toprak yapısının ortalama emme gücü dahilinde, gelen 100 metreküp yağışın 60 metreküpü toprak tarafından emilse bile, kalan 40 metreküpün yüzeysel akışla güvenli bir şekilde taşınması gerekir. Kanallarda ve ana hatlarda bir kesinti veya tıkanıklık yaşanmadığı sürece bu su denize veya deşarj noktalarına sorunsuz ulaşır” şeklinde konuştu.
Kent genelinde kılcal kollarla birlikte toplam 2 bin 144 adet derenin bulunduğunu aktaran Kurt, bu küçük kılcal kollardan birinin önü kapatıldığında veya tıkandığında suyun birikerek ilgili noktayı patlattığını, geçmişte Ayamama ve Haliç hattına ulaşan derelerde de benzer sorunların yaşandığını ifade etti.
Mimar Sinan’ın şaheseri: Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü
Selin meydana gelmesinde ana etkenlerin altyapı yetersizliği, dere yataklarının kentleşmesi ve su akışının önüne set çekilmesi olduğunu vurgulayan Kurt, Mimar Sinan tarafından inşa edilen Büyükçekmece Gölünün iki yakasını birbirine bağlayan Kanuni Sultan Süleyman köprüsü ile günümüz altyapılarını kıyasladı. Ergene Nehri taşkınlarında Uzunköprü örneğindeki gibi Mimar Sinan köprülerinde göz sayısının fazla ve köprü uzunluğunun fazla olması sayesinde suyun taşma yapmadan altından akıp gittiğini belirten Kurt, “E5 gibi alanların altında su geçişleri ve gözler daraltıldığında, yüksek hıza ve basınca ulaşan su kanalı patlatıyor” ifadelerinde bulundu.
